X'ră: Việt Hà

Cr’chăl đăn đâu, đhị bấc vel đong cóh prang k’tiếc k’tiếc k’ruung nắc dưr váih đhr’năng apêê tước câl ha riing ha grịc bh’nơơn ha rêê đhuốch… ba bi cơnh acoon tơơm thảo quả cóh Hà Giang, tu clang cóh Vĩnh Long… Apêê chuyên gia moon p’rơớt, đha nuôr bhrợ ha rêê đhuốch nắc choom ha lỵ p’ghít lâng đhr’năng n’nâu, đh’cơnh ậh! Tu bh’rợ n’nâu nắc bhrợ ba bil ba bal cr’van âng hêê cắh vêy u hắt. Phóng viên Việt hà vêy bha ar xay moon cơnh đâu:

Bấc t’ngay đăn đâu, đhị tỉnh Vĩnh Long, bấc ma nứih cóh k’tiếc k’ruung hêê, pêê tước câl tu clang lâng zên câl 10.000/kg lâng đoọng l’lăm zên tước 20 ức đồng. vêy ngai dzợ zước câl cóh 1 hợp tác xã muy t’ngay dâng 20 tấn tu clang…

Ha dợ cóh muy bơr chr’hoong c’noong  k’tiếc âng Hà Giang cơnh Quản Bạ, Yên Minh… đăn đâu nắc dưr váih đhr’năng bấc ma nứih Trung Quốc tước câl m’bhốc thảo quả cơnh lâng zên 50 r’bhâu đồng/kg, đhị bêl đêếc câk zên câl thảo quả cóh Hà Giang đhêêng  29 r’bhâu đồng/kg. ting t’coóh Nguyễn Đức Vinh, Giám đốc Sở Nông nghiệp- PT NT tỉnh Hà Giang, bh’rợ pay câl m’bhốc thảo quả ha riing ha gríc bhrợ cắh liêm crêê tước pr’ặt tr’mông âng vel đong. Tu thảo quả nắc đoo t’nơơm chr’nóh đănh c’moo, kiêng k’rong pay 1 kg m’bhốc nắc ma mơ lâng 20 t’nơơm crêe ta col pa hư, bhrợ pa xiêr đhr’năng váih đoong, ha la dưr pậ, lấh n’nắc nắc dzợ bhrợ bil bal tước bấc râu. Đhị bêl dêếc, k’dâng đớc c’moo đâu bh’nơơn thảo quả cóh Hà Giang lâng muy bơr tỉnh ca coong da ding n’đắh Bắc vêy đhr’năng xiêr tu plêêng k’tiếc mốp bênh, cha kêệt za nghít đanh bêl cr’chăl ha nua. T’coóh Nguyễn Đức Vinh đoọng năl:

Thảo quả xoọc vêy chr’nắp cóh vel đong Hà Giang lâng apêê tỉnh ca coong da ding n’đắh Bắc. nâu câi ặt tước câl cơnh đâu nắc bh’nơơn xiêr, đha nuôr hêê ba bil ba bal k’goóh. Azi pa zum lâng hải quan, biên phòng xay trúih, p’too moon đoọng ha đha nuôr oó bhr’bhốh pa rố pa câl m’bhốc thảo qảu, tu bhrợ cắh liêm crêê tước bh’nơơn. Lấh n’nắc, azi dzợ bhrợ rơợng đhị bh’rợ k’đhơợng lêy chợ c’noong k’tiếc, cắh đoọng pa câl râu đâu.

Nâu đoo nắc muy đhị bấc ngai k’tiếc k’ruung nlơơng tước câl bh’nơơn ha rêê đhốch cóh cr’chăl ha nua. Vêy đoo ha dang  năl ghít hâu tu pay câl cơnh vải, nhãn, a rong, bhơi r’véh, a chông a xiu… nắc doó lấh ca pân. Ha dang vêy đoo la lay râu, chríh lạ, cắh năl ghít hâu tu pêê tước câl  cơnh ha đièu răng, ríah a moọt, cắh cậ glan, chr’coóp t’rí c’roóc… nắc ahêê choom hếch. Bh’rợ âi loóih lêy âng apêê n’nâu nắc tr’nơợp xay moon kiêng tước câl bấc lâng zên bấc, bhrợ ha đha nuôr tu bh’hai đhị mặt c’târ nắc p’hân k’rong pay pa câl đoọng. bêl apêê ma nứih k’tiêếc k’ruung moon cắh tộ câl dzợ, nắc dưr váih u xưa bấc ơl, ahêê cắh choom đươi dua, nắc đha nuôr hêê âng da dô. Bh’rợ n’nâu bhrợ bil hư bấc lấh mơ, nắc đoo bhrợ pa hư quy hoạch bhrợ têng, cắh liêm crêê tước bh’rợ ha rêê đhuốch, bh’nơơn đơơng pa câl, cắh liêm crêê tước bấc râu.

Đhị la lua, pháp luật Việt Nam moon ghít, apêê ma nứih tước câl, apêê đoo cắh tước câl bh’nơơn n’nắc, nắc k’đươi ma nứih nlơơng tước. n’đhơ cơnh đêếc, ting cơnh cục Chế biên thương mại Nông, Lâm, Thuỷ lâng Bhoóh ( Bộ Nông nghiệp, PTNT), ma nứih tước câl k’rong bh’nơơn ha rêê đhuốch bấc cắh vêy bha ar t’ơơi đoọng, bấc nắc đơơng âng c’lâng la lêếh, tu cơnh đêếc k’đháp ch’mêệt lêy. Tu cơnh đêếc, kiêng cha groong bh’rợ n’nâu, nắc choom ch’mêệt lêy ghít bha ar x’rắ âng ma nứih tước câl vêy bấc bh’rợ cắh liêm crêê lâng toom bhrợ rơợng đợ bh’rợ n’nâu. T’coóh Trần Công Thắng, Viện Chính Sách lâng chiến lược PTNNNT, moon:

 N’đắh bh’rợ k’đhơợng lêy, đợ ma nứih tước pay câl nắc choom zước moon, xay trúih l’lăm ta níh đha nâng. N’đhơ cắh lấh rơợng ghít, tu buôn  hrợ k’đháp ha pêê tước câl, bhrợ cắh liêm crêê tước bh’rợ pa câl, n’đhơ cơnh đêếc công cắh choom lêy lơi, đoọng apêê đoo kiêng bhrợ têng cơnh ooy nắc bhrợ. Đh’rứah lâng ha dưr dal c’năl âng đha nuôr, cóh đâu chính quyền vel đong nắc choom mật bhrợ têng. Bh’rợ k’đhơợng lêy cắh muy cóh bh’rợ bhrợ têng a năm, nắc dzợ cóh bh’rợ câl bhlêy dzợ nêếh.

Apêê chuyên gia công moon p’rơớt, đha nuôr choom hếch lâng bh’rợ câl pay đợ bh’nơơn cha chríh, cắh choom tu râu choom crêê đhị mắt, nắc ting ta pun xó, bh’rợ n’đắh hoọng n’nắc cắh ngai mặ năl l’lăm. Lấh n’nắc cớ, kiêng k’đhơợng lêy bh;rợ tước pay câl bh’nơơn ha rêê đhuốch, choom đh’cơnh đhị bh’rợ ký kết hợp đồng, k’đhơợng liêm c’lâng lướt ha bh’nơơn ha rêê đhuốch âng Việt Nam./.