Công cơnh muy bơr acoon cóh n’lơơng, ma nứih Tày vêy đhr’niêng dzết đác tơợp c’moo. N’đhơ cơnh đêếc, bêl lướt dzệt đác, apêê đooo cắh  muy đơơng xô, c’thao nắc dzợ đơơng âng… đhr’nung (x’rúh) a tứch.

Đơớh ra diu  t’ngay 1 tết, plêêng k’tiếc ma bhuy chr’nắp âng t’ngay tơợp c’moo ga lóp prang zấp râu. Zấp ngai cóh đong nắc dzợ bếch ngăn, xang bêl méh đương hơnh cr’chăl tr’záp c’moo bhlưa c’moo ty lâng c’moo t’mêê. A va Lương Thị Dụ ặt cóh vel bản Mìn, chr’val Thành Hoà, chr’hoong Văn Lãng, tỉnh Lạng Sưon bặt hươn cóh pa pan bha nuốih lâng ra văng bha nuốih, 3 n’jéh hương đoọng lướt zước đác tơợp c’moo. Tơợ bêl lướt  pay k’díc, ặt alay, k’zệt c;moo âi, zấp c’moo, a va công bhrợ bh’rợ n’nâu, tu nâu đoo nắc bh’rợ âng muy cha nắc pân đil ga rứa t’ha cóh pr’loọng đong. Lướt tước giếng, a va Lương Thị dụ  nắc bắt hương, óch zên vàng bha ar, zước ga vớh đợ pr’nóc dác chr’nắp âng t’ngay tơợp c’moo t’mêê:

Dzết đác cóh giếng n’nâu. Acu nắc c’la đong, choom lướt dzết tơợ dzợ đhưư mrưư ca năm, cắh đoọng apêê n’lơơng bơơn lêy. Lướt dzêt nắc k’tiêu đơơng hương, zên vàng bha ar đoọng bắt óch cóh đăn giếng, moon:t’ngay đâu nắc t’ngay 1 tết, t’ngay liêm, t’ngay crêê, zước pay đác đoọng rau mặt đoọng pa liêm prang c’moo, zước pay a tứch lếch bing đong, t’rí c’roóc bing c’roọl. bắt hương đớc ha bhô dang, ha dưr ha doóc đoọng ca coon cha chau lum pr’đoọng pr’đhooi, bhriêl g’lăng, bhrợ n’hâu công dưr, xay n’hâu công choom.

Xang bêl bhóc đác xang, a va Dụ chơớih pay đợ cr’liêng đhêl toor đêếc, t’moọt ooy đhr’nung. Đhêl ga mắc nắc t’rí c’roóc, zấp râu bh’năn 4 dzung. Đhêl k’tứi nắc bh’năn 2 dzung. Cơnh lâng ma nứih tày, đác nắc đoo tơợp bhrợ t’váih âng tr’mông, nắc pr’đơợ đoọng zấp râu dưr chấc váih. Tu cơnh đêếc, t’ngay tơợp ha lúh c’moo, apêê đoo cắh muy zước đác đoọng rơơm râu pr’đoọng pr’đhooi, yêm têêm ha pr’loọng đong đay, nắc dzợ đác n’nắc, zước cr’van cr’bhố:

Ting t’dzíc 1 đhr’nung a tứch dzợ. Pa glai moon pay t’moọt đợ cr’liêng đhêl đoọng c’moo đâu đong cu vêy bấc a tứch gôông  ta lếch. moon cơnh đêếc. Moon zước t’rí công bịng c’roọl. moon nắc đong đay c’moo đâu zước m’ma a tứch chô băn đoọng x’ría c’moo chêếh váih bấc. Lướt pay t’rí conh, t’rí căn chô pa trơơi, đoọng brương tr’nu dzợ lướt cày bừa, bhrợ ha rêê đhuốch zooi ma nứih.

Đác bịng xô; t’rí c’roóc, a tứch a đha âi bịng c’roọl; a va vêy ha dợ dưr chô. đác chr’nắp ma bhuy tơợp c’moo bơơn dzết chô đơơng pác chiêm bấc hun. Muy hun nắc đoọng úh đác ha t’mooi ộm. muy hun nắc đoọng ma nứih đong rao mặt tơợp c’moo. N’đhơ cơnh đêếc ting t’coóh Hoàng Mỹ Làn ặt cóh vel Thành Hoà, chr’hoong văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, l’lăm đêếc, c’la đong nắc dzợ pay m’bứi đác chr’nắp ma bhuy hr’lúc lâng ca chắh tơơm đào, đoọng ha bhô dang adích a bhướp:

Dzết chô đơơng,  azi vêy đớc đoong đào cóh piing. T’ngay l’lăm, azi âi ra văng đớc óih đào, âi óch bhrợ ca chắh. t’ngay n’nắc, azi vêy đoọng óch cớ, đoọng vêy cr’hơơng, chrọ ooy c’thao đác. Đác n’nắc, đoọng 1 c’bát đớc cóh pa pan bhuốih quan âm. Mơ dzợ nắc xái ooy pa pan m’bứi.chr’nắp âng ha la đào âi bơơn dzuút lơi đợ râu cắh liêm crêê lâng đh’rứah lâng  bhrợ pa liêm cớ đợ đác ch’ngaach n’nâu. Apêê a dích vêy  rao mặt, rao têy, tơợ t’ngay 1 tơợp c’moo đoọng zấp râu liêm ch’ngaach cơnh đác n’nâu.

Ha  cơnh ma nứih a đhuốc cóh muy bơr zr’lụ vêy đhr’niêng rao mặt lâng đác tơơm mùi  griing tơợp c’moo nắc ma nứih Tày cóh Lạng Sơn nắc rao mặt lâng đác ha la đào, ha la píh. Đác đoọng úh  ha đha hum rao mặt choom nắc đác chr’nắp ma bhuy t’mêê dzết chô đơơng. A ngắh Vi Lệ Cừ ặt cóh vel Hoà Lạc, chr’val Năm La, chr’hoong Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn moon, apêê pân đil c’mâr rao mặt lâng đác chr’nắp ma bhuy úh  đác ha đha hum ra diu t’ngay 1 tết nắc vêy liêm cơnh c’mâr nang, cr’tang gôông:

Pay 1 xô đác k’tứi đoọng t păng pay đác.  Pay ha la đào, ha la píh. Ra diu dưr, pa zêng pr’loọng đong đh’rứah pay đác n’nắc đoọng rao mặt. rao mặt ra diu t’ngay 1 nắc liêm cơnh c’mâr nang cr’tang gôông. Apêê lang ahay moon cơnh đêếc nắc acu ting bhrợ têng cơnh apêê đoo.

-        Apêê đoo pay đác đoọng úh ha la đào, ha la píh ?

- Ớ, ha la đào la píh đha hum doó ca pân vêy râu rí moọt. ngai dưr công đươi đác n’nắc, t’ngay 1 tết, đoọng lướt ha ooy công bơơn lum pr’đoọng pr’đhooi, doó crêê râu rí  xoo.

Xang ra diu t’ngay 1, lướt z’lấh giếng đác cắh cậ toor toọm đác  cóh Văn Lãng, Lạng Sơn, pr’zớc vêy lêy bấc n’jéh hương cloóch lâng zên vàng bha ar âi ta óch. Nắc đoo nắc c’léh âng đhr’niêng pay đác, zước bh’năn ha lúh c’moo t’mêê âng ma nứih Tày./.