Đồng bằng k’ruung Cửu Long nắc zr’lụ chóh bhrợ bấc pa bhlâng pazêng râu t’nơơm pay cha p’lêê cóh prang k’tiếc k’ruung hêê lâng lấh 295 r’bhâu hecta. Hân đhơ đợ đhăm chóh bhrợ lâng pazêng râu t’nơơm p’lêê vêy ta chóh bấc lấh mơ nắc râu liêm choom lâng giá pa câl âng p’lêê p’coóh cóh zr’lụ đồng bằng k’ruung Cửu Long dzợ cắh ơy nhâm mâng, dợ đươi dua bấc ooy doanh nghiệp đương pa câl. Đoọng bhr’lậ đhr’năng n’nâu nắc bh’rợ pa dưr dal râu liêm choom âng t’pêê p’xoo p’têết lâng bh’rợ bhrợ pa dưr pr’đớc chr’nắp âng p’lêê nắc c’lâng bh’rợ đhơ đhơ cơnh công ng’bhrợ. Nhật Trường – Sa Oanh, PV Đài p’rá VN cóh zr’lụ đồng bằng k’ruung Cửu Long vêy bha ar xrặ xay truíh tước ooy xa nay bh’rợ n’nâu.

Tỉnh Tiền Giang vêy đợ đhăm chóh bhrợ p’lêê p’coo bấc pa bhlâng cóh zr’lụ đồng bằng k’ruung Cửu Long lâng k’nặ 60 r’bhâu hecta lâng bấc râu t’nơơm p’lêê p’coo chr’nắp cơnh: Xoài cát Hoà Lộc Cái Bè, Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim, sầu riêng Ngũ Hiệp, Thanh Long Chợ Gạo, Sơ ri Gò Công, píh long Cổ Cò, bhợc Tân Phong, măng cụt cóh zr’lụ cù lao Tân Quy… Râu choom xay moon nắc chr’nắp âng p’lêê cắh nhâm mâng, buôn ắt đhị đhr’năng p’lêê bấc  nắc chr’nắp xiêr.

Nắc cơnh p’lêê thành long cóh tỉnh Tiền Giang, cóh c’moo ahay, vêy cr’chăl dzoóc tước 30 r’bhâu đồng muy kg, vêy bêl xiêr dzợ tơợ 5- 7 r’bhâu đồng muy kg; p’lêê sầu riêng cr’liêng xắh vêy chr’nắp dal bhlâng k’nặ 100 r’bhâu đồng muy kg, zên m’bứi bhlâng n’dúp 30 r’bhâu đồng muy kg. Apêê chóh bhrợ lâng c’bhúh đương câl công cắh n’năl hâu tu bêl pa câl cắh nhâm mâng, nắc n’năl đhiệp c’chrêệc boóp nắc tu thị trường ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng. Ha dợ pazêng p’lêê p’coo n’nắc nắc đhanuôr bhrợ têng, đợ râu bơơn pay pa chô nắc n’bứi pa bhlâng, vêy cơnh cậ nắc bil bal bấc tu c’bhúh tước câl pa xiêr đợ râu chr’nắp, cắh cậ bêl hân noo t’nơơm p’lêê m’bứi. Lâng apêê đương câl lâng doanh nghiệp nắc đợ râu bơơn pay pa chô bấc lấh mơ. Râu cắh liêm crêê n’nâu dưr váih cóh đanh đươnh, lấh râu cắh liêm choom cóh bh’rợ pác đoọng hàng hoá, tu cắh vêy bh’rợ p’têết bhrợ đh’rứah bhlưa manuýh chóh bhrợ, bh’rợ pác đoọng lâng bh’rợ đươi dua…nắc xa nay ooy râu liêm choom âng p’lêê lâng bh’rợ bhrợ t’váih pr’đớc chr’nắp âng p’lêê p’coóh nắc đơớh vêy ng’k’rang bhrợ.

Râu la lua đoọng lêy, đhị zr’lụ đồng bằng k’ruung Cửu Long pazêng râu p’lêê p’coo vêy ng’bhrợ têng pr’đớc chr’nắp, chóh ting cơnh bh’rợ VietGap, Global Gap cơnh: Nhãn Tam Hiệp- bhớc Tiên Long- pí n’căr t’viêng ( tỉnh Bến Tre); xoài cát Hoà Lộc ( Cái Bè, Tiền Giang), Thanh Long ( Chợ Gạo, Tiền Giang) pí Hồng ( Đồng Tháp), xoài Châu Nghệ ( Trà Vinh)… nắc pa câl lâng chr’nắp bấc pa bhlâng, vêy thị trường Mỹ, châu Âu, Hàn Quốc, Đức, Singapor đươi dua bấc. Ha dợ lâng đợ p’lêê p’coo cắh ơy vêy pr’đớc chr’nắp nắc đhiệp pa câl cóh k’tiếc k’ruung, cắh cậ cóh muy bơr thị trường cóh pazêng k’tiếc k’ruung doọ lấh k’đháp. Pazêng p’lêê p’coo n’nâu buôn nắc crêê p’lêê p’coo n’lơơng k’xịa tu râu liêm choom cắh bấc.

Đhị tỉnh Tiền Giang cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay apêê ngành nông nghiệp nắc ơy bhrợ pr’đớc ha bấc râu p’lêê p’coo chr’nắp. đoọng vêy ta xay moon đh’nớc, chứng chỉ hàng hoá nắc pazêng bh’rợ n’nâu xơợng bhrợ cơnh bh’rợ VietGap, Global GAP crêê cơnh xa nay đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng. T’coóh Võ Ngọc Diệp pr’loọng đông chóh t’nơơm thanh long đhị chr’val Lương Hoà Lạc, chr’hoong Chợ Gạo nắc đhanuôr l’lăm bhrợ têng lâng bh’rợ cắh vêy pr’lúh, liêm crêê sinh học. Đươi vêy cơnh đêếc p’lêê thanh long âng đoo nắc vêy bấc apêê doanh nghiệp tước nhăn câl đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng lâng râu chr’nắp bấc lấh mơ pazêng bh’rợ n’lơơng tơợ 5-10%. T’coóh Diệp prá:

P’lêê p’coo bhrợ têng cơnh VietGap nắc lêy râu liêm choom bấc lấh mơ. Đoọng p’lêê p’coo đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng nắc bhrợ têng ting cơnh bh’rợ liêm crêê. Cóh 7 p’lêê p’coo bha lâng âng Tiền Giang nắc acu lêy p’lêê thanh long nắc p’lêê liêm choom bhlâng. Bh’rợ bhrợ têng acu lêy doọ râu k’đháp, acu bhrợ nắc xrặ ooy bha ar bha tơ crêê cơnh.

Cóh tỉnh Bến Tre, lấh ooy p’lêê pí n’căr t’viêng nắc bhớc, nhàn lâng pa néh nắc tơớp vêy ta pa câl ooy thị trường k’đháp cơnh: Mỹ, Nhật lâng Hàn Quốc. Tu xay moon nắc ng’bhrợ têng ting cơnh xa nay GAP nắc đợ p’lêê p’coo n’nâu crêê cơnh xa nay ng’đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng cắh lấh bấc lâng đươi dua bấc ooy doanh nghiệp đương xay moon pa câl. T’coóh Nguyễn Hữu Tâm, pr’loọng đông chóh bhrợ đhị chr’val Tiên Long, chr’hoong Châu Thành, manuýh đương câl p’lêê p’coo đoỌng ha doanh nghiệp đoọng đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng prá:

Acu lêy đoọng choom pa câl nhâm mâng cóh thị trường k’đháp, tr’nơớp nắc ahêê xay bhrợ lâng xa nay VietGap ting cơnh bh’rợ pa choom âng pazêng c’bhúh, ngành nông nghiệp VN. P’lêê p’coo cóh xoọc đâu đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng, cr’noọ xa nay tr’nơớp nắc đhanuôr bhrợ têng cơnh ooy đoọng p’lêê p’coo liêm crêê ha manuýh đươi n’đắh đêếc, zư lêy môi trường, xay moon gít n’đắh zr’lụ bhrợ têng lâng bhrợ liêm crêê đoọng ha manuýh bhrợ têng. Nâu cơy thị trường Mỹ, Anh, Nhật, Hàn… apêê đoo xay moon đhanuôr chóh bhrợ nắc pác la lay z’nươu lêệng bh’ruy, đợ đhr’năng nitrat, đợ kim loại nắc ng’đươi dua cóh đác tưới.

Tỉnh Trà Vinh xoọc vêy k’nặ 21 r’bhâu hecta t’nơơm pay cha p’lêê, cóh đêếc vêy bấc râu p’lêê p’coo cơnh: măng cụt, pí sành, nhãn, pí đường, xoài Châu Nghệ… zập c’moo công đơơng pa câl ooy thị trường lấh 210 r’bhâu tấn, ha dợ bấc bhlâng nắc đơơng pa câl ooy c’bhúh đương câl cóh k’tiếc k’ruung, nắc m’bứi a năm vêy ta pa câl cóh siêu thị cắh cậ đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng. Tu cơnh đêếc, zên pa câl pazêng râu p’lêê p’coo cắh nhâm mâng. Tu bhrợ t’váih cơnh đêếc nắc đợ râu liêm choom âng p’lêê đhị vel đông n’nâu dợ ếp nắc tu cắh ơy ta bhrợ têng đh’nớc chr’nắp. pí đương Trà Vinh- muy cóh 50 râu p’lêê p’coo yêm pa bhlâng âng VN, hân đhơ cơnh ơy vêy Cục k’đhơợng lêy tr’béch g’lăng – Bộ Khoa học lâng Công nghệ xay moon nhãn hàng hoá, nắc đợ đhăm chóh bhrợ mơ lấh 300 hecta, râu liêm choom cắh lấh nhâm mâng; mẫu mã cắh ơy liêm choom, tu cơnh đêếc nắc cắh ơy vêy bơơn ta đơơng pa câl ooy siêu thị cắh cậ đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng. Cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay, đhanuôr zư lêy bhươn t’nơơm cắh crêê kỹ thuật, cắh xơợng đươi cơnh xa nay mr’cơnh, m’ma t’nơơm chr’nóh cắh liêm choom. T’coóh Nguyễn Văn Lường, Chủ nhiệm HTX pí đường Thuận Phú, chr’val Bình Phú, chr’hoong Càng Long prá:

Pí đường Long Trị ơy vêy pr’đớc chr’nắp, râu liêm choom nắc yêm pa bhlâng, ha dợ râu mẫu mã cóh ngoài cắh lấh mơ apêê n’lơơng. Tu cơnh đêếc tơợ quí 1- 2015 nắc bhrợ têng cớ đợ bh’rợ cắh lấh liêm choom, đoọng crêê cơnh xa nay. Xoọc đâu nắc cắh liêm crêê, cắh hân đoo crêê cơnh hân đoo, ha dang pa câl ooy lơơng clặ lôg pí đường Long Trị nắc mẫu mã cơnh đêếc nắc apêê đoo cắh dzợ câl.

XoỌc đâu, apêê tỉnh zr’lụ đồng bằng k’ruung Cửu Long nắc ơy ng’bơơn lêy râu liêm choom lâng râu cắh liêm choom cóh bh’rợ chóh bhrợ p’lêê p’coo. Pazêng vel đông xoọc bhrợ têng bh’rợ bhr’lậ ngành nông nghiệp. lâng p’lêê p’coo nắc bhrợ têng bh’rợ quy hoạch zr’lụ chóh bhrợ muy râu t’nơơm p’lêê p’coo crêê lâng đhr’năng âng pleng k’tiếc. bhrợ têng bh’rợ bhrợ t’váih m’ma liêm choom đoọng chóh bhrợ. Đh’rứah lâng n’nắc, ch’mêết lêy gít ooy bh’rợ bhrợ têng c’lâng lướt, bha nậ đác, bh’rợ đơơng âng. T’mêê đâu, ngành nông nghiệp pazêng vel đông cơnh: Tiền Giang- Bến Tre- Vĩnh Long dzợ bhrợ têng bh’rợ pazum bhrợ đh’rứah pác chóh bhrợ, cắh choom chóh bhrợ mr’cơnh, g’đéch đhr’năng váih bấc hàng- n’tộ giá. Ngành nông nghiệp bhrợ bha lâng cóh bh’rợ pa choom, xay moon c’lâng bh’rợ đoọng ha pr’loọng đông chóh bhrợ xăl chóh ting cơnh bh’rợ bhrợ têng sạch- liêm crêê cơnh xa nay VietGap- Global GAO, zâl pr’lúh đoọng bơơn bhrợ crêê cơnh xa nay bh’rợ đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng. T’coóh Trần Quấn Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Trà Vinh xay moon:

Cóh ha y azi pazum đh’rứah lâng pazêng sở, ngành ch’mêết lêy pazêng râu p’lêê p’coo n’lơơng vêy c’rơ âng tỉnh đoọng bhrợ têng pr’đớc, nhãn hiệu. Ha dợ lâng p’lêê ơy vêy đh’nớc chr’nắp nắc azi p’too moon c’bhúh đương xay moon pa câl chêếc lêy thị trường đoọng đơơng pa câl đoọng ha đhanuôr. Chợ cóh tr’nơớp azi đoọng p’lêê p’coo pa câl đhị đêếc, ha dợ lâng siêu thị muy bơr râu p’lêê ơy vêy mặt, ha dợ bh’rợ đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng azi xoọc bhrợ têng pazêng doanh nghiệp đương pa câl đoọng bhrợ têng cơnh ooy vêy zập đợ p’lêê p’coo ting cơnh cr’noọ xa nay.

T’nơơm pay cha p’lêê nắc bh’rợ pa bhrợ liêm choom bhlâng cóh zr’lụ đồng bằng k’ruung Cửu Long lâng đhr’năng pleng k’tiếc liêm buôn pa bhlâng. Hân đhơ cơnh đêếc đoọng bh’rợ chóh bhrợ t’nơơm pay cha p’lêê h’cơnh choom liêm choom bhlâng nắc vêy bấc râu xa nay bh’rợ ng’choom ch’mêết lêy. Cóh đêếc bh’rợ pa dưr dal râu liêm choom âng p’lêê p’coo, p’têết lâng bh’rợ bhrợ t’váih đh’nớc chr’nắp nắc râu xa nay bh’rợ bha lâng. Kiêng bhrợ têng choom xa nay bh’rợ n’nâu nắc bhlưa manuýh chóh bhrợ- apêê doanh nghiệp- apêê bhrợ bh’rợ khoa học lâng nhà nước nắc đơớh vêy bh’rợ p’têết bhrợ đh’rứah liêm choom, tr’zúp tr’zooi đoọng p’lêê p’coo đồng bằng k’ruung Cửu Long moon la lay lâng p’lêê p’coó VN moon zazum vêy chr’nắp bấc lấh mơ./.