Cóh zr’lụ Tây Bắc, bh’rợ zư lêy crâng ta đanh ahay nắc râu bh’rợ zr’nắh k’đháp bhlâng. pazêng bha lắh crâng crêê ta tal pa hư, bấc tom đác dưr xrêết goóh nắc dưr váih bấc cóh bấc apêê chr’hoong chr’val. Hân đhơ cơnh đêếc, lâng cr’noon Thẳm, phường Chiềng Sinyh, TP Sơn La, đhanuôr nắc ơy n’năl cơnh zư lêy, pa dưr ting cơnh bh’rợ tr’nêng la lay âng đay, tu cơnh đêếc pazêng đhăm crâng cóh đâu ta luôn vêy ta zư lêy liêm. bh’rợ n’nâu nắc xoọc vêy Sơn La bhrợ t’bhứah cóh prang tỉnh. Bha ar x’rắ âng Thu Thuỳ, PV Đài p’rá VN ắt đhị zr’lụ Tây Bắc.

# Ch’ngai n’đắh zr’lụ thành phố Sơn La mơ 10 km, cr’noon Thẳm, phường Chiềng Sinh vêy mơ 80 pr’loọng đông, lấh 380 cha nắc ắt mamông, bấc bhlâng nắc manuýh acoon cóh Thái. Cóh pazêng c’moo ahay, tu c’năl âng đhanuôr cắh lấh liêm choom, đhanuôr cắh lấh n’năl ooy râu liêm choom tơợ bh’rợ zư lêy crâng, tu cơnh đêếc cắh ơy n’năl tự zư lêy crâng. đhr’năng tal crâng k’xía pay k’tiếc crâng, lướt tơơi ắt ta luôn dưr váih.

T’coóh Lèo Văn Long, trưởng cr’noon Thẳm đoọng năl, cr’noon công ta luôn bhrợ k’rơ bh’rợ lướt xay moon p’too pa choom ooy râu liêm choom âng crâng lâng ta đang moon đhanuôr n’năl zư lêy crâng. Hân đhơ cơnh đêếc, crâng nắc râu âng za zum, tu râu liêm choom la lay ha đay, bấc ngai tông lướt mót ooy crâng tông col n’loong. Cóh l’lăm c’moo 2006, pazêng 76 hecta crâng âng cr’noon nắc vêy ta pác đoọng ooy apêê đoàn thể, cơnh ta đhâm c’mor, pân đil, CCB… k’đhơợng zư. Hân đhơ cơnh đêếc, bấc t’nơơm n’loong crêê ta col pay, ha dợ cắh năl cơnh chêếc xay moon trách nhiệm âng manuýh hân đoo. Crâng crêê ta tal, đác tơợ crâng n’nắc công cắh lấh bấc, bhrợ bấc râu zr’nắh k’đháp ha bh’rợ pa bhrợ ta têng lâng pr’ắt tr’mông âng đhanuôr. t’coóh Lèo Văn Long, trưởng cr’noon Thẳm đoọng năl:

Bêl ahay crâng ta col pay bấc pa bhlâng nắc đác công cắh dzợ vêy bấc, đác đươi dua cóh pr’ắt tr’mông, bh’rợ tr’nêng lứch cắh zập. Cắh zập đác nắc bh’rợ ch’chóh b’bêết b’băn lum zr’nắh k’đháp, buôn crêê pr’lúh cr’ăy váih bấc. pleng k’tiếc nắc cóh hân noo p’răng puýh nắc p’răng puýh pa bhlâng, hân noo ch’noọng nắc cha cếêt pa bhlâng.

Xang bêl họp xay moon, t’coóh xa nay cr’noon Thẳm xay moon xăl bh’rợ k’đhơợng lêy crâng nắc pa zao đoọng ooy pr’loọng đông k’đhơợng lêy. Tơợ t’nooi nhăn zư lêy, vêy 5 pr’loọng đông cr’noon đoọng zư lêy. Xa nay gr’hoót tơợ đâu công nắc vêy ta xay moon gít lấh mơ, cơnh: ngai kiêng mót ooy crâng nắc vêy ađoo c’la crâng đoọng lướt mót nắc vêy choom lướt mót; cóh tr’nơớp hân noo a băng, pazêng apêê pr’loọng đông lứch choom lướt ta bơơn, ha dợ đoo bêl cr’noon xay moon cắh đoọng lướt mót nắc zập ngai cắh choom lướt mót, ngai bhrợ lất bêl ta bơơn lêy nắc ta toom lâng zên, cắh cậ ta toom lâng ha roo, đợ ta toom nắc t’đui ooy đhr’năng bhrợ lất, toom lâng zên m’bứi bhlâng nắc tơợ 100 r’bhâu đồng tếh ooy ping… Ha dang manuýh bơơn lêy râu n’lất n’nắc nắc c’la crâng, nắc đợ zên cắh cậ ha roo ađoo c’la crâng bơơn đươi dua mơ 30%, 70% pa chô ooy quỹ za zum; ha dang manuýh bơơn lêy râu bh’rợ n’lất n’nắc nắc đhanuôr âng bhươl cr’noon, nắc zên ta toom tr’pác ma mơ bhlưa manuýh bơơn lêy lâng quỹ za zum. Ha dang crâng crêê ta tal pa hư ha dợ cắh ng’bơơn lêy manuýh bhrợ pa hư nắc ađoo c’la crâng crêê ta toom, pác pa chô zên zư lêy crâng. Công âng apêê zư lêy crâng nắc vêy ta đoọng tơợ 150 kg tước 600 kg ha roo, t’đui ooy đhr’năng pậ bhứah âng crâng vêy ta pa zao đoọng zư lêy. Ta luôn nắc 6 c’xêê muy chu, bhươl cr’noon bhrợ t’váih c’bhúh lướt ch’mêết lêy crâng, đoọng loon đơớh bơơn n’năl đhr’năng dưr váih âng crâng. a băng nắc râu pr’dzăm âng manuýh Thái kiêng cha, tu cơnh đêếc, cóh t’ngay c’xêê cắh đoọng đêếh a băng, ha dang lêy a băng váih bấc, cr’noon bhrợ t’vaíh muy c’bhúh lướt đêếh a băng, đợ a băng vêy ta đêếh nắc vêy ta pác đoọng ma mơ ha pazêng pr’loọng đông cóh cr’noon… tơợ bh’rợ tr’nêng n’nắc, pa chô râu g’lêếh c’rơ zư lêy, nắc crâng âng cr’noon dưr váih liêm lấh mơ. Đác nắc vêy cớ. Ha dợ lâng apêê zư lêy crâng, nâu cơy pazêng t’nơơm n’loong nắc ngoọ cơnh muy cha nắc manuýh cóh pr’loọng đông, muy t’ngay cắh lướt ooy crâng nắc hay pa bhlâng. anoo Cà Văn Biềng, manuýh zư lêy crâng cóh zr’lụ Thẳm Póng xay moon:

T’ngay hân đoo acu công lướt ooy crâng đoọng chêếc n’năl đhr’năng dưr váih âng crâng, ha dang vêy bh’rợ n’lất, bil bal nắc xay moon ooy ban zư lêy crâng âng cr’noon đoọng loon đơớh ng’toom. Ha dang doọ râu tr’xăl, dzợ vêy apêê đoo k’dua zư lêy nắc acu t’bhlâng bhrợ têng bh’rợ zư lêy crâng đanh lấh mơ dzợ.

Đươi vêy đác hooi ta luôn cóh 4 hân noo, lấh 15 hecta chr’nóh chr’bêết âng cr’noon vêy ta bhrợ têng liêm crêê. Cóh bấc c’moo đăn đâu, cr’noon Thẳm nắc dưr váih zr’lụ bha lâng đơơng pa câl r’véh r’đoong, p’lêê p’coo liêm sạch đoọng ha đhanuôr cóh phường Chiềng Sinh lâng TP Sơn La. Ta luôn bhrợ 2 hân noo ha roo lâng r’véh r’đoong cóh zập c’moo, đợ zên bơơn pay pa chô tơợ bh’rợ n’nâu công bấc lấh mơ, cr’noon Thẳm xoọc đâu doọ dzợ vêy pr’loọng đông hân noo đharứt, đợ pr’loọng đông k’van k’bhố bấc lấh mơ. bh’rợ zư lêy crâng đươi dua ooy đhanuôr cóh bhươl cr’noon cóh cr’noon Thẳm nắc vêy tỉnh Sơn La xay moon nắc zr’lụ liêm choom pa bhlâng lâng nắc choom xay moon bhrợ têng t’bhứah ooy pazêng bhươl cr’noon n’lơơng cóh ha y chroo. T’coóh Vũ Đức Thuận, Chi cục trưởng Chi cục lâm nghiệp tỉnh Sơn La đoọng năl:

Bh’rợ k’đhơợng zư lêy crâng đươi dua ooy đhanuôr đhị cr’noon Thẳm, Chiếng Sinh, TP Sơn La nắc liêm choom pa bhlâng. Pazêng apêê đhanuôr nắc vêy bơơn k’rong bhrợ zúp zooi tơợ Nhà nước, nắc zư lêy crâng liêm choom pa bhlâng. bh’rợ tr’pác quyền lợi tơợ crâng đoọng ha đhanuôr nắc liêm choom pa bhlâng. Nâu đoo nắc muy cóh pazêng râu bh’rợ liêm choom pa bhlâng, ngành lâm nghiệp xoọc ch’mêết lêy đoọng xay moon ooy Sở NN lâng UBND tỉnh bhrợ têng t’bhứah cóh ha y chroo.

Muy lang manuýh – muy lang crâng. Crâng dưr bil nắc cắh vêy buôn ng’bơơn pa chô cớ. Lâng apêê đhanuôr cóh cr’noon Thẳm, đươi n’năl cơnh zư lêy crâng, pa dưr crâng ting cơnh bh’rợ la lay âng đay lâng cr’noọ bh’rợ liêm crêê lâng crâng, tu cơnh đêếc nắc pazêng bha lắh crâng ta luôn t’viêng liêm, ngoọ cơnh pr’ắt tr’mông âng đhanuôr Thẳm nâu cơy./.