Đhanuôr lâng pr’zớc chắp dadêr!

Hân đhơ bha lang k’tiếc xay moon, hân đhơ pazêng râu t’bhlâng xay bhrợ xa nay pr’liêm âng VN, TQ công cắh tộ chô đơơng giàn khoan Hải Dương 981 đơơng đớc lất xa nay cóh zr’lụ đặc quyền kinh tế lâng đhăm k’tiếc cóh biển âng VN. Lấh 1 c’xêê n’nâu, TQ ton đương zâl pazêng bhuông xâng bhrợ cơnh xa nay pháp luật âng VN xoọc pa bhrợ đhị biển lâng pazêng bhuông ta bơơn a chông axiu âng VN.

T’ngay 8/6, Bộ Ngoại giao TQ nắc xay moon cớ pazêng râu tài liệu ton moon t’váih râu xa nay xay moon chủ quyền âng k’tiếc k’ruung n’nâu lâng zr’lụ đảo Hoàng Sa, ton moon râu n’crêê lâng râu bh’rợ lất xa nay âng gian khoan Hải Dương 981 cóh zr’lụ đhăm k’tiếc cóh biển âng VN. hân đhơ k’rơ boóp xay moon chủ quyền lâng pr’đớc nắc Tây Sa ( râu la lua cậ zr’lụ đảo Hoàng Sa nắc âng VN) nắc TQ cắh tơợ chêếc pay p’cắh chứng cứ xay moon la lua nắc âng đay crêê cơnh xa nay. Apêê t’coóh xa nay TQ công cơnh apêê vêy g’lăng z’hai âng k’tiếc k’ruung n’nâu ta luôn rơớt g’đéch cắh ton xay moon bấc cơnh bêl crêê ta ta moóh nắc xay moon p’gít ooy chủ quyền nắc TQ ta ta luôn xay moon. Đhị đêếc cậ, VN vêy zập pazêng râu bằng chứng crêê cơnh xa nay pháp luật cô9ng cơnh xa nay lịch sử đoọng xay p’cắh chủ quyền lâng zr’lụ đảo Hoàng Sa.

Đoọng xay moon gít pazêng râu chứng cứ lịch sử lâng pazêng râu xa nay bh’rợ pháp lý ooy chủ quyền lâng zr’lụ đảo Hoàng Sa, c’bhúh PV Đài p’rá VN ắt đhị zr’lụ Miền trung x’rắ bhrợ pazêng đợ bha ar x’rặ vêy pr’đớc: Hoàng Sa tơợt lâng nắc âng VN.

Cóh t’rúih bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zớc đương xơợng bha ar x’rặ tr’nơớp lâng pr’đớc: Trung Quốc ton moon t’vaíh ooy chủ quyền Tây Sa.

Bha ar x’rắ tr’nơớp: Trung Quốc ton moon t’váih ooy chủ quyền Tây Sa.

# TQ ton xay moon chủ quyền lâng zr’lụ đảo Tây Sa, nắc đoo nắc zr’lụ đảo Hoàng Sa âng VN ting cơnh xa nay: chủ quyền lịch sử. Râu xa nay xay moon âng k’tiếc k’ruung n’nâu nắc: Manuýh TQ nắc đợ manuýh bơơn lêy đơớh pa bhlâng pazêng đảo n’nâu lâng ơy đớc đh’nớc ha pazêng đảo n’nâu, đhanuôr ta bơơn a chông axiu TQ nắc ơy lướt pa bhrợ tơợ k’r’bhâu c’moo n’nâu. Râu đêếc nắc xay moon chủ quyền âng TQ; TQ ơy bhrợ têng pazêng bh’rợ k’đhơợng lêy cóh pazêng zr’lụ đảo n’nâu tơợ đanh ạ…

Ch’mêết lêy ooy xa nay âng Luật pháp bha lang k’tiếc xay moon ooy quyền k’đhơợng lêy, đươi dua k’tiếc k’ruung tước m’pâng thế kỷ XIX, râu xa nay xay moon âng TQ vêy la lua nhâm mâng cắh?

Tơợ x’rịa thế kỷ XV, luật bha lang k’tiếc xay moon pazêng bh’rợ k’rong pa zum k’tiếc k’ruung âng k’tiếc k’ruung bơơn lêy nắc bhrợ têng ting cơnh xa nay ton moon ting cơnh ahay âng bh’rợ pay bhrợ c’la. Ha dợ bơơn lêy lâng râu cr’noọ pay k’đhơợng đươi nắc cắh ơy zập đoọng bhrợ t’váih quyền k’đhơợng đươi lâng đợ đhăm k’tiếc k’rung cắh ơy vêy c’la đoọng ha muy k’tiếc k’ruung boơn lêy. Râu xa nay tinh thần n’nâu nắc ta bhrợ pa nhâm mâng xa nay vật chất tơợ bh’rợ pay k’đhơợng đươi la lua, râu liêm choom lâng k’đhơợng lêy hành chính cóh muy cr’chăl crêê cơnh, ha dợ đhr’năng đanh đươnh nắc đươi ooy bơr râu xa nay ta đang moon: muy nắc, râu xay moon quyền lực cóh zr’lụ n’nắc nắc cắh muy c’la manuýh cóh k’tiếc k’ruung nắc dzợ lâng c’la k’tiếc k’ruung n’lơơng; râu bơr cậ, doọ vêy bh’rợ tr’zeng tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng. Moon pazum cậ, k’tiếc k’ruung n’nắc nắc xay p’cắh la lua, bh’rợ pay k’đhơợng đươi nắc gít, têêm ngăn, ta luôn lâng doọ vêy râu ting tr’zeng moon âng đay n’đắh lơơng. Râu chr’nắp bhlâng, lâng quyền bơơn lêy nắc cắh vêy ta xay moon nắc zập đoọng bhrợ nhâm mâng quyền pay k’đhơợng đươi. Râu đêếc nắc vêy bh’rợ pay k’đhơợng đươi la lua âng Nhà nước bhrợ têng. bh’rợ muy cha nắc manuýh cắh cậ đhanuôr âng muy k’tiếc k’ruung bhrợ têng bh’rợ pay k’đhơợng đươi lâng cr’noọ nắc âng cr’nhăng nắc cắh vêy ta xay moon nắc chủ quyền đoọng ha Nhà nước n’nắc.

Ooy xa nay lịch sử cắh cậ quyền bơơn lêy, Sách bhoọc âng Bộ Ngoại giao TQ cóh t’ngay 30 c’xêê 1 c’moo 1980 lâng pr’đớc: chủ quyền cắh choom tr’lin âng TQ cóh pazêng đảo Tây Sa lâng Nam Sa xay moon gít: tơợ lang bhua Hán Vũ l’lăm Công lịch bơr thế kỷ, đhanuôr TQ nắc ơy tơớp la lướt đhị zr’lụ biển n’đắh Nam. Tơợ râu la lua âng bh’rợ la lướt cóh biển đanh t’ngay, đhanuôr TQ nắc ơy bơơn lêy pazêng zr’lụ đảo Tây Sa lâng Nam Sa. Đoọng xay moon la lua âng lịch sử âng apêê đoo, n’đắh TQ nắc đươi dua ooy pazêng bêệ sách bha lâng cơnh: Nam châu dị vật chí, Vũ kính tổng yếu’ Mộng Lương Lục; Đảo di chí lược; Đông tây dương khảo; độc sử phương dư kỷ yếu…

Hân đhơ cơnh, pazêng bệê sách n’nâu nắc êếh râu sách lịch sử bha lâng nắc âng cơ quan âng Nhà nước TQ bhrợ têng. Êếh râu nắc pazêng râu bơơn n’nắc nắc lâng cr’noọ đoọng pay k’đhơợng đươi, đợ tài liệu n’nâu nắc lứch đợ bha ar bêl la lướt cóh zr’lụ nắc apêê đoo x’rặ đớc, đợ bha ar x’rặ zr’lụ đhăm k’tiếc cắh cậ sách apêê lướt cóh biển âng apêê ch’mêết lêy k’tiếc k’ruung, cắh cậ pazêng apêê lướt cóh biển chêếc x’rặ đớc bêl lướt chô, pazêng bha ar n’nắc đhiệp x’rặ xay moon ooy đhăm k’tiếc, xay p’cắh râu c’năl za zum ooy k’tiếc k’ruung crêê tước nắc cắh muy tước ooy k’tiếc k’ruung TQ ting n’nắc dzợ tước ooy pazêng apêê k’tiếc k’ruung n’lơơng. Pazêng râu tài liệu n’nâu cắh crêê cơnh đoọng choom xay moon pazêng zr’lụ vêy ta xay moon cóh pazêng bha ar n’nắc nắc Hoàng Sa ha dợ TQ k’đhơợng đươi lấh 2000 c’moo.

Ting cơnh t’coóh Phạm Hoàng Quân, manuýh ch’mêết lêy độc lập n’đắh lịch sử ty lâng bha ar x’rặ xay moon ooy đhăm k’tiếc ty TQ, pazêng râu tài liệu n’nắc nắc n’đắh TQ xay moon nắc cắh crêê cơnh xa nay pháp luật:

Cóh lang ahay, TQ nắc công vêy đợ manuýh la lướt, lướt cóh biển, đợ apêê lướt tr’câl tr’bhlêy lâng bhuông… apêê đoo lướt tr’câl tr’bhlêy nắc bêl lướt, apêê đoo lêy pazêng zr’lụ đảo nắc apêê x’rặ đớc. râu đêếc nắc đợ sách cơnh bêl ng’lướt nắc x’rặ đớc, êếh râu tư liệu bha lâng âng chính quyền TQ. Đoọng xay moon chủ quyền, pazêng râu xa nay vêy ta x’rặ nắc ắt cóh sách lịch sử bha lâng, sách xay moon k’tiếc k’ruung bha klâng, TQ xay moon nắc phương chí, pazêng râu đêếc nắc pr’đươi vêy Nhà nước xay moon choom.

Cơnh lơơng cậ, bh’rợ tr’lum la lay âng pazêng đhanuôr TQ lâng Hoàng Sa nắc vêy a lua u zập đoọng xay moon chủ quyền âng k’tiếc k’ruung n’nâu đhị đêếc cắh?

Pa châng lâng pazêng râu xa nay âng bha lang k’tiếc ooy xay moon đươi dua đhăm k’tiếc k’ruung, pazêng xa nay x’rặ moon âng TQ xay p’cắh nắc cắh zập đoọng xay moon la lua quyền bơơn lêy nắc ơy ta xay moon choom. muy đảo cắh cậ muy zr’lụ đảo vêy cơnh cậ nắc đợ râu n’năl tơợ đanh đươnh âng pazêng apêê lướt cóh biển, âng pazêng apêê đhanuôr ta bơơn a chông axiu, pazêng apêê buôn chêếc lêy k’tiếc k’ruung… ha dợ pazêng râu đêếc nắc công ta xay moon đhăm k’tiếc k’ruung cắh vêy c’la đoo bêl k’tiếc k’ruung âng apêê đoo cắh ơy bhrợ têng bh’rợ Nhà nước hân đoo đhị đêếc. Pazêng bh’rợ cr’nhăng âng pazêng đhanuôr ta bơơn a chông axiu TQ cắh vêy choom chô đơơng râu chr’nắp ooy xa nay pháp luật âng quyền bơơn lêy lâng ađoo n’nắc nắc cắh choom xay moon mr’cơnh lâng quyền pay k’đhơợng đươi.

T’coóh Hồ Bạch Thảo, muy cha nắc manuýh pa chắp ch’mêết lêy ooy Biển Đông manuýh Mỹ, gít nắc nắc manuýh Việt, muy cha nắc bha lâng ooy bh’rợ ch’mêết lêy lịch sử ty xay moon gít, bh’rợ pay đươi n’nâu nắc cắh vêy cr’noọ xa nay âng Nhà nước pazum pazêng đảo n’nắc ooy đhăm k’tiếc âng k’tiếc k’ruung:

Acu pa chắp ch’mêết lêy pazêng râu tài liệu lịch sử tơợ lang bhua Hán, Đường, Tống, Nguyên, Minh đợ tước ooy lang bhua Thanh nắc công cắh vêy bơơn lêy apêê bhua âng TQ xay moon đhị đêếc nắc k’tiếc k’ruung âng TQ. Xa nay đhanuôr ta bơơn a chông axiu TQ lướt ta bơơn a chông axiu nắc vêy cơnh choom dưr váih zập bêl. Râu bh’rợ n’nắc nắc êếh râu pr’đươi đoọng xay moon chuyển quyền.

Cơnh lơơng cậ, pazêng apêê lướt ooy biển lâng đhanuôr ta bơơn a chông axiu TQ nắc êếh râu muy apêê đoo lướt ooy zr’lụ đảo. Biển Đông tơợ đanh đươnh nắc ơy tỵ vêy bhuông âng manuýh Ấn Độ, Ả rập, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh, Pháp lâng bấc apêê k’tiếc k’ruung n’lơơng buôn tước.

Vêy cơnh cậ pazêng bh’rợ âng đhanuôr ta bơơn a chông axiu nắc k’đơơng râu ch’mêết lêy lâng cr’noọ âng Nhà nước ooy đhăm k’tiếc cắh ma c’la n’nắc. Hân đhơ cơnh đêếc, râu cr’noọ n’nâu cắh zập tu cắh ơy vêy xa nay cr’noọ vật chất âng bh’rợ Nhà nước cóh đhăm k’tiếc n’nắc.

TS Trần Công Trục, bêl ahay nắc Trưởng ban k’noong k’tiếc âng Chính phủ, nâu cơy nắc Uỷ viên Ban k’nong k’tiếc k’tiếc k’ruung âng Bộ Ngoại giao xay moon, pazêng râu bha ar x’rặ âng TQ xay p’cắh cắh ơy xay moon gít nắc ơy vêy bh’rịơ k’đhơợng lêy zr’lụ đảo, râu xa nay n’nắc nắc dzợ ta bhúch xa nay âng luật bha lang k’tiếc cóh xoọc đêếc xay moon:

TQ xay moon ooy xa nay nắc chủ quyền lịch sử, đươi ooy xa nay lịch sử. Ch’mêết ooy pazêng râu bh’rợ, xa nay xay moon cóh lịch sử đoọng xay moon chủ quyền, cơnh đêếc nắc pa bhlâng cắh crêê cơnh. Lịch sử nắc choom bhrợ đoọng ha bh’rợ chêếc lêy pazêng râu bằng chứng vêy chr’nắp ooy xa nay pháp luật đoọng xay moon chủ quyền, ha dợ êếh chêếc đươi dua pazêng râu bh’rợ vêy ta x’rặ cóh lịch sử đoọng xay moon nắc chủ quyền. tu cơnh đêếc nắc pa lơơng cậ nắc ch’mêết lêy ooy râu xa nay la lua. Râu đêếc nắc bh’rợ k’đhơợng đươi lâng xa nay âng Nhà nước lâng bhrợ têng xa nay bh’rợ chủ quyền n’nắc gít, têêm ngăn, ta luôn lâng liêm choom. TQ nắc cắh vêy râu đêếc.

T’coóh Carlyle A, Thayer. GS Học viện Quốc phòng Australia xay moon:

TQ xay p’cắh chủ quyền đươi dua ooy quyền lịch sử cắh ơy vêy ta ch’mêết lêy gít. A lua nắc apêê đhanuôr ta bơơn a chông axiu TQ ơy tước ooy đâu đoọng ta bơơn, TQ ơy x’rặ pazêng zr’lụ đảo n’nâu cóh bản đồ. Hân đhơ cơnh đêếc, ting cơnh xa nay luật pháp bha lang k’tiếc, bh’rợ bơơn lêy lâng đớc đh’nớc nắc êếh râu apêê đoo choom pay k’đhơợng đươi. Ha dang ting cơnh râu xay moon âng TQ nắc vêy cơnh cậ Tây Ban Nhà lâng Bồ Đào Nhà công choom xay moon k’đhơợng đươi lứch Đại Tây Dương cắh tu apêê đoo bơơn lêy zr’lụ n’nắc tơợ thế kỷ XVI? Râu ta ơơi pa chô nắc cắh choom! Râu âng TQ xay moon lất pa bhlâng.

Pazêng râu xay moon âng TQ nắc lứch cắh mr’cơnh lâng pazêng râu xa nay xay moon cóh tự liệu âng k’tiếc k’ruung n’nâu. Vêy bấc râu tài liệu k’tiếc k’ruung xay moon lâng pác moon gít k’tiếc k’ruung âng Thiên triều cóh x’rịa nắc n’đắh Nam âng đảo Hải Nam, cơnh: Quỳnh Châu phủ chí ( 1731), Hoàng Triều di tông tâm lĩnh ( 1894), Đại Thanh di đồ ( 1905)… cắh cậ pazêng râu sách, bản đồ n’lơơng âng manuýh TQ. Gít nắc, zr’lụ x’rịa bhlâng n’đắh Nam âng k’tiếc k’ruung TQ nắc ắt cóh Nhai Châu, âng phủ Quành Châu, tỉnh Quảng Đông, đhị vĩ độ 18 độ 13’Nam. Sách TQ địa lý giáo khoa thư, Thương Vụ Ấn thư quán, Thượng Hải c’moo 1906 vêy ta bhrợ t’váih công xay moon gít: n’đắh Nam nắc tơợ vĩ độ 18 độ 13’ Nam pay toor biển Châu Nhai đảo Quỳnh Chấu ( nắc đảo Hải Nam) nắc zr’lụ x’rịa.

C’xêê 5 c’moo 2014, VN nắc ơy đớp lâng xay p’cắh bha ar Atlas bha lang k’tiếc Bruxelles- 1827. Bha ar Atlas n’nâu pazêng vêy 6 tập nắc manuýh t’béch g’lăng ooy k’tiếc k’ruung Philipe Vandemaelen ( 1795-1869), manuýh bhrợ t’váih Viện địa lý k’tiếc k’ruung Bỉ, vêy ta bhrợ t’váih c’moo 1827. ting n’nắc, VN nắc vêy bha lang k’tiếc xay moon cóh tala bản đồ số 97, 105, 106, 110. Ta la bản đồ số 106 x’rặ c’lâng toor biển miền Trung tơợ vĩ tuyến 12 tước vĩ tuyến 16 ( đhị zr’lụ Trung Kỳ, Đàng Trong âng VN cóh xoọc đêếc). Cóh ta la bản đồ n’nâu, zr’lụ đảo Hoàng Sa nắc vêy ta xrặ gít lấh mơ lâng crêê pa bhlâng. Zr’lụ đảo n’nâu nắc vêy ta moon mr’đoo lâng pazêng đảo lâng zr’lụ toor cơnh Lý Sơn, Cùa Lao Chàm, Cù Lao Ré, Quy Nhơn, Nha Trang. Râu chr’nắp bhlâng, cóh xa nay x’rặ đớc cóh ta la bản đồ 106, Philipe Vandermaelen xay moon gít: Đế chế An Nam, xay moon gít chủ quyền âng VN lâng zr’lụ đảo Hoàng Sa.

Manuýh bha lâng ch’mêết lêy lịch sử Dương Trung Quốc, Tổng thư ký Hội khoa học Lịch sử VN xay moon, bản đồ ty nắc râu đơ chr’nắp crêê cơnh tơợ đanh đươnh nắc ơy xay moon gít râu la lua âng lịch sử:

Bản đồ nắc moon crêê liêm pa bhlâng âng manuýh phương Tây cắh cậ tơợ apêê x’rặ bhrợ tơợ đanh đươnh xoọc doọ ơy dưr váih bh’rợ tr’zeng cơnh cóh nâu cơy. Pazêng râu xa nay ma mơ, crêê cơnh n’nắc nắc lứch xay moon, chủ quyền âng hêê nắc ơy vêy ta xay moon tơợ đanh ặ, p’têết lâng pazêng tài liệu lịch sử cóh k’tiếc k’ruung, chr’nắp bhlâng nắc pazêng râu tài liệu lịch sử xay moon xa nay bh’rợ bhrợ têng quyền k’đhơợng lêy ta luôn, têêm ngăn, cóh đêếc vêy trách nhiệm lâng đhr’năng lướt chô cóh biển âng bha lang k’tiếc. pazêng râu xa nay tơợ đanh ahay nắc pazêng râu đơ chr’nắp vêy bấc ngai xay moon tước nâu cơy.

GS.TS Đỗ Tiến Sâm, bêl ahay nắc Viện trưởng Viện pa chắp ch’mêết lêy TQ, Viện khoa học xã hội VN xay moon, râu xay moon âng TQ đươi dua ooy quyền bơơn lêy lâng râu k’đhơợng lêy nắc lất lâng râu la lua:

Pazêng râu xay moon âng TQ lâng zr’lụ đảo Hoàng Sa lâng pazêng râu chứng cứ apêê đoo p’cắh nắc lứch cắh crêê. Pazêng râu tài liệu, sách sử âng TQ x’rặ nắc lứch cắh chêếc xay moon ooy zr’lụ đảo Hoàng Sa.

Gít nắc, râu xay moon, manuýh TQ ơy bơơn lêy, lướt pa bhrợ lâng k’đhơợng lêy zr’lụ đảo Hoàng Sa tơợ 2000 c’moo nắc ton t’vái, cắh choom ắt nhâm mâng lâng râu la lua âng Luật pháp bha lang k’tiếc lâng râu la lua cóh xoọc đâu.