Ooy đợ j’niêng cr’bưn, bhiệc bhan lâng zâp bh’rợ sinh hoạt văn hoá chr’nắp âng đhanuôr acoon cóh Thái Tây Bắc, cắh choom cắh xay moon tước j’niêng cr’bưn bhuốih tô bhúh đắh k’căn t’ngay tết. nâu đoo nắc 1 j’niêng cr’bưn văn hoá liêm chr’nắp âng đhanuôr, cắh mưy chr’nắp đắh j’niêng cr’bưn nắc dzợ liêm chr’nắp, p’too pachoom acoon a’châu hay chô ooy tơơm ríah, tô bhúh. T’ruíh văn hoá đhi noo hêê acoon cóh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc lêy năl ooy văn hoá nâu ấ.

Ooy t’ngay tết, đh’rứah lâng bhiệc bhan cúng bhuốih cóh đông, manứih Thái dzợ vêy j’niêng cr’bưn bhrợ đông k’tứi bhuốih đắh tô bhúh k’căn. Ting cơnh cr’noọ âng manứih Thái, k’coon n’đil lướt ooy đông k’diịc-ắt mamung cóh đông k’diịc, bêl chêết bil nắc váih r’vai đắh đông k’diịc, k’căn k’conh k’điêl lâng đợ apêê đắh k’căn ơy lấh bil nắc doọ chô moót ooy đông n’đil tu ơy váih bàn thờ tô bhúh âng pr’loọng đông k’diịc. tu cơnh đâu nắc vêy j’niêng cr’bưn bhrợ đông k’tứi cóh tang đoọng bhuốih apêê tô bhúh đắh k’căn, đoọng xay moon năl ơn k’căn k’conh ơy n’niên t’váih băn zư lâng zước nhăn c’rơ tr’mung, zâp râu liêm chr’nắp ooy c’moo t’mêê.a’ngắh Tòng Thị Thân, acoon cóh Thái, 1 t’coóh cóh chr’val Mường Cang, chr’hoong Than Uyên, tỉnh Lai Châu đoọng năl ooy bhiệc cúng bhuốih tô bhúh đắh k’căn cơnh đâu:

Bêl ahay a’hươn, apêê amế a’dích manứih Thái taluôn ắt đăn, p’too pachoom k’coon k’nại liêm tr’út. Lấh mơ nắc k’coon n’đil tước bêl dưr c’moor cắh choom ắt đăn lâng pân’jứih. 1 hi’dưm n’đil lướt chấc lêy bhrợ, cắh xâng boọp k’căn moon, nắc mốp oloom lâng bhrợ đông k’tứi 4 t’noọl đoọng ha k’căn ắt. tơợ đêếc manứih Thái nắc váih j’niêng cr’bưn bhrợ đông k’tứi bhuốih tô bhúh đắh k’căn.

Đông k’tứi đoọng bhuốih apêê tô bhúh đắh k’căn bơơn bhrợ padưr 4 t’noọl cơnh đông đh’rơơng k’tứi. hadang a’dích cắh cậ a’bhướp bil nắc đông k’tứi nâu mưy cha’tốp chr’tốp a’năm, hadợ 2 anhi a’dích a’bhướp zêng bil nắc cha’tốp zêng zâp đắh. bêl bhrợ padưr đông k’tứi đoọng bhuốih, apêê đắh tô bhúh k’căn nắc lêy bhrợ cóh ngoai, cắh vêy bhrợ cóh đông. Tu ting cơnh j’niêng cr’bưn âng manứih Thái, hadang bhrợ têng cóh đông nắc r’vai a’bhưi đắh tô bhúh k’căn cắh choom chô moót, nắc lêy bhuốih apêê cóh ngoai tang nắc vêy choom bơơn pay jập đô âng k’coon cha’châu. Bhiệc bhuốih đông k’tứi tơợp tơợ t’ngay 2 tết tước lứch c’xêê 1 âm lâng bêl bhuốih xang, nắc đợc tất c’moo, hân đhơ đa’đêng zir hư cung cắh choom gợ c’jơn. Tước bêl tết c’moo t’tưn nắc ra’văng bhuốih c’moo t’mêê, xang nặc bơơn bhr’lậ cắh cậ padưr paliêm cớ. xay moon ooy bhiệc bhuốih đông k’tứi, a’ngắh Hà Thị Lộ, cóh vel Pom Bó, chr’val Mường Cang, chr’hoong Than Uyên, tỉnh Lai Châu đoọng năl:

Jập đô đoọng bhuốih đhị đông k’tứi nắc pazêng vêy a’tứch, a’vị đêệp, búah lâng zâp râu bánh, p’lêê p’coo t’ngay tết. zâp râu pr’đươi nâu nắc ơy ra’văng đợc liêm chr’nắp tước bêl bắt hương, ting c’lâng n’juông.

Zâp râu pr’đươi đoọng bhuốih bhrợ tơợ bêl ra’văng bhiệc bhan tước bắt hương bhuốih zước nắc n’jứih cóh đông k’đhơợng bhrợ. A’pướih ra’vanưg đợc liêm zâp, k’căn cóh đông bắt hương k’đươi moon a’dích a’bhướp, tô bhúh đắh k’căn chô cha tết lâng k’coon cha’châu lâng zước nhăn râu liêm chr’nắp đoọng ha pr’loọng đông ma mung k’rơ, lưm bấc râu pr’đoọng. k’coon cha’châu ắt pazưm, đh’rứah lướt bắt hương lâng quỳ zước mamung k’rơ. T’coóh Nguyễn Văn Du, cóh vel Pom Bố, chr’val Mường Cang, chr’hoong Than Uyên, tỉnh Lai Châu moon:

J’niêng cr’bưn âng acoon cóh Thái c’moo n’đoo cung cơnh đêếc, tết nắc lêy váih a’ọc, a’tứch, váih liêm zâp pr’đươi đoọng bhuốih. Pân’jứih nắc bhuốih tô bhúh, hadợ pân’đil nắc bhuốih đông k’tứi. nâu đoo nắc râu văn hoá truyền thống ơy váih tơợ lang ahay bơơn zư đợc cóh zâp pr’loọng đông manứih Thái.

T’ngay bhrợ đông k’tứi bhuốih tô bhúh đắh k’căn cung nặc g’lúh k’đươi moon đhi noo bhúh xoọng cóh vel bhươl lướt cha ch’na tơợp c’moo. Zâp râu ch’na đh’nắh truyền thống âng đhanuôr Thái cơnh a’vị đêệp bấc pr’hoọm, lạp n’hang, lêệ bhrợ pa’nhoonh, a’xiu ta bóh, bhơi r’véh bơơn đắh crâng zêng váih liêm zâp. Apêê đh’rứah hadưr p’ngan búah nhăn chúc đoọng ha t’coóh t’ha mamung đenh k’rơ, chúc đoọng p’niên k’tứi vêy pa’xoọng tuổi t’mêê, zâp ngai mamung k’rơ, zâp đông k’bhộ ngăn, vel bhươl têêm liêm. Nâu đoo cung nặc g’lúh đoọng zâp apêê a’bhướp, a’dích hát chúc hơnh déh c’moo t’mêê lâng moon p’too đoọng ha coon a’châu ắt tớt liêm ta’níh. Bêl âm boọl nắc apêê đh’rứah pr’zước chi’ớh zâp râu chr’ớh bh’lêê bh’la, hát zâp pr’hát acoon cóh đoọng đợ ngai ting por pấh bhrợ, lêy pr’ắt bh’rợ bêl tết đh’rứah lâng đhanuôr, hân đhơ 1 chu nắc cung cắh ha mơ choom ha vil.

J’niêng cr’bưn bhuốih tô bhúh đắh k’căn t’ngay tết xoọc đâu dzợ bơơn manứih Thái tơợ lang nâu tước lang n’tốh zư đợc, p’too pachoom đoọng ha coon a’châu ắt tớt liêm ta’níh lâng k’căn k’conh, hay k’noọ ooy tơơm ríah.