Đhanuôr lâng pr’zợc chắp nhêr!

J’niêng cr’bưn óch lơi manứih chêết âng đhanuôr Thái tăm ơy váih tơợ lang ahay a’hươn, tước đâu cung dzợ ặt zư đợc cóh bấc vel đông âng zr’lụ Tây Bắc… đhanuôr moon bêl manứih chêết bơơn pa’hoọm lâng óih nắc bơơn dzoọc cóh plêệng dưr váih manứih t’mêê, mamung k’bhộ ngăn lang đắh tốh. t’ruíh Văn hoá đhi noo hêê acoon cóh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc lêy năl đắh j’niêng cr’bưn óch lơi manứih chêết âng manứih Thái tăm ấ.

Óch lơi manứih chêết ting cơnh manứih Thái tăm moon nắc Siêu. Bêl cóh vel bhươl vêy ngai chêết bil, bhiệc óch lơi nắc bơơn đhanuôr ra’văng bhrợ têng cơnh j’niêng cr’bưn âng vel bhươl. Đhị ping xal tập lơi apêê chêết bil, apêê ơy ra’văng đợc bấc ơl óih dal lấh mơ a’cọ manứih, óih n’goóh, ra’pặ đợc paliêm đoọng bêl óch, óih dưr cát đenh, roóh liêm, r’vai âng manứih chêết nắc vêy bơơn dưr lướt liêm choom. T’coóh bh’bhuốih Quảng Văn Vinh, ắt cóh vel Phiêng Nghè, chr’val Chiềng Đen, tp.Sơn La, manứih taluôn bhrợ bh’rợ k’âng k’đơơng r’vai r’ô âng manứih chêết chô ooy plêệng đoọng năl:

J’niêng cr’bưn óch lơi manứih chêết ơy váih đenh tơợ lang ahay, bêl ahay váih manứih chêết đợc lơi 2, 3 t’ngay, tu vêy bấc k’coon, apêê ặt tr’đương đh’rứah đoọng chô bhuốih bhrợ đoọng hapêê lấh chêết. óch lơi manứih chêết nắc tu đhanuôr Thái moon manứih chêết bơơn pa’hoọm lâng óih nắc vêy liêm sạch, liêm choom. Đhanuôr moon bêl acoon manứih chô ắt lâng tô bhúh lang đắh tốh nắc lêy pa’hoọm paliêm, tu cơnh đâu nắc ta óch lơi.

Bêl vêy ngai chêết bil nắc apêê k’coon cha’châu pa’hoọm, pa’xập xa’nập xập t’mêê liêm đoọng ha manứih chêết, pr’loọngd dông ngai z’zăng nắc đoọng pa’xoọng zên bạc bhoọc. xang bêl bhuốih bhrợ, lêy pay giờ liêm choom, đhuôr âng đơơng t’rang tước đhị ping xal, k’coon cha’châu ra’pặ dzoọng âng đơơng manứih chêết tước đhị óch lơi. Manứih bhuốih Quàng Văn Vinh moon cớ:

Bhiệc óch lơi bơơn ta lêy nắc pa’hoọm đác cha’ngaách, hadang cắh bơơn óch lơi nắc cắh bơơn pa’hoọm, pa’hoọm óih đoọng liêm sạch, rau paliêm váih manứih t’mêê, nắc vêy choom óch lơi.

Manứih bhuốih bhrợ liêm xang, t’rang nắc bơơn apêê k’coon cha’châu ha’dưr đợc đhị óih ơy ta’pặ đợc. xa’xao âng manứih chêết nắc ta pay đoọng k’đơơng c’lâng lướt vốch âng manứih chêết, đêếh pay 1 c’nắt óih bhrợ tr’hịt. tr’hịt nắc mưy hịt nắc a’tếh cắh choom hịt nặc a’choóh, nâu đoo nắc pa’hoọm đoọng ha manứih chêết. xang bêl  óih dưr roóh cát k’rơ, apêê n’đil nắc đoọng chô l’lăm, pân’jứih, apêê k’coon ặtd dương lêy bhrợ đoọng óih cát pậ, ma mơ. Manứih bhuốih bhrợ Quảng Văn Vinh đoọng năl cớ:

Tơợ bêl âng đơơng manứih chêết chô ắt têêm ngăn xang nặc bêl chô nắc lêy chô ting 1 c’lâng, cắh choom lướt c’lâng đhiêr vir đắh lơơng, hadang lướt cơnh đêếc nắc r’vai âng manứih bil nắc cắh năl boọng c’lâng lướt vốch, hân đhơ âng đơơng apêê lướt dzoọc ooy plêệng cung cơnh đêếc, cung lêy bhrợ paliêm.

Bêl óih roóh cát zêng, zâp ngai rạch chô ooy đông bhrợ bhiệc pác pr’đươi cr’van đoọng ha manứih chêết. đhị bêl óch lơi cắh choom cắh vêy lêệng ta’rí cắh cậ k’roóc. Manứih bhuốih bhrợ k’đhơợng 1 a’ngoọn chỉ, 1 a’ngoọn tơ tằm, pân’jứih nắc k’đhơợng a’ngoọn tơ tằm, pân’đil nắc k’đhơợng a’ngoọn chỉ tắc t’moót đhị móh âng ta’rí chô đắh cầu thang xang nặc p’tộ lơi ooy k’rưm cầu thang. Manứih bhuốih moon r’vai âng manứih chêết chô độp pay zâp đợ râu âng pr’loọng đông pác đoọng. xang bhuốih bhrợ zâp râu, ta’rí cắh cậ k’roóc ta đơơng lêệng bhrợ đoọng ha đhanuôr cha đắh. hadợ a’cọ ta’rí nắc cắt đơơng đợc cóh ping xal.

Zâp j’niêng cr’bưn bhrợ têng liêm xang, manứih bhuốih bhrợ lâng apêê k’coon cha’châu âng manứih chêết bil lướt đhị ping xal, đhị ta óch lơi manứih chêết pay n’hang t’moót đợc ooy tọ. n’hang nâu bơơn rau paliêm lâng a’lặc bhoọc, xang nặc t’moót ooy chi’đhung bhai, k’íh đợc. bhuốih bhrợ xang n’hang nâu nắc ta đơơng tập lơi, bhrợ padưr ping xal lâng đợc zâp râu pr’đươi pr’dua đoọng ha ping xal liêm zâp pr’hoọm. ting cơnh manứih bhuốih Quàng Văn Vinh moon, đhanuôr moon a’ngoọn tơ tằm nắc a’ngoọn p’têết âm dương, đoọng ha r’vai âng manứih chêết lướt păr, lêy chô bhrợ đoọng ha pêê a’coon a’châu ắt mamung chiịng dzoo:

A’ngoọn n’nắc nắc đoo c’lâng lướt đoọng r’vai âng manứih chêết chô cớ, lêy chô bhrợ đoọng ha coon a’châu râu liêm chr’nắp, hân đhơ ta tập lơi nhâm mâng nắc a’ngoọn nâu cung dzợ ta dông đợc đhị ping xal, đoọng r’vai âng manứih chêết chô lâng k’coon cha’châu.

J’niêng cr’bưn óch lơi manứih chêết âng đhanuôr Thái tăm tước đâu cung dzợ ta ặt zư đợc cóh 2, 3 vel đông zr’lụ Tây Bắc. bêl l’lăm ahay, bhiệc óch lơi manứih chêết âng đhanuôr bhrợ đenh 3 t’ngay 2 hi’dưm, bil bấc cr’chăl t’ngay, zên bạc. xoọc đâu nắc bhrợ têng pr’ắt tr’mung văn hoá, lâng đoọng k’míah cr’chăl t’ngay, đhanuôr nắc ơy bhrợ têng bhiệc óch lơi manứih chêết ooy 1 t’ngay. Hân đhơ cơnh đêếc, bấc bhiệc óch lơi âng đhanuôr cóh zâp vel đông zêng tự bhrợ têng, cắh vêy váih boọng óch lơi nắc bhrợ nha’nhự môi trường. k’noọ xâng, đhị zâp zr’lụ đhanuôr acoon cóh Thái dzợ ặt zư đợc j’niêng cr’bưn óch lơi manứih chêết âng acoon cóh, chính quyền vel đông nắc lêy vêy râu k’rang lêy đoọng zooi zúp bhrợ đoọng boọng óch lơi manứih chêết. bhrợ choom bhiệc nâu ắnc n’jứah chrooi đoọng zư lêy pr’hoọm văn hoá acoon cóh, n’jứah zư lêy môi trường.