Apêê chr’hoong đắh Đông lâng Đông Nam tỉnh Gia Lai nắc đhăm chóh a tao bấc bhlầng âng prang k’tiếc k’ruung lâng đhăm bhứah lấh 38.000ha. c’moo đâu, ma nuýh chóh a tao đhị đâu lưm bấc râu k’đháp k’ra, chr’nắp a tao lâng chr’nắp zêng xiêr. Cắh mơ đếêc a năm, k’ra bhầu pr’loọng đong đhanuôr dzợ lưm bấc râu zr’nắh bêl pa câl a tao đoọng ha đong máy đường Bình Định, đhơ cơnh cắh bơơn đớp pay zên ha dợ k’đươi pay đường. Râu cha chrít nắc đợ đường nâu pa câl cóh đong máy nâu luôn lâng chr’nắp ếp lấh cóh thị trường, bhrợ ha đhanuôr bil zên bấc pa bhlầng. PV Đài TNVN vêy bh’ar xrắ xay moon đhr’năng nâu. Đhanuôr lâng pr’zợc đương xâng:

        Cóh hânnoo chóh a tao 2014-2015, tu đhr’năng pleng k’tiếc tr’xăl pâm bhroọt, pleng p’răng pứih lâng goóh gooi đanh, t’nơơm a tao cóh zr’lụ Đông lâng Đông Nam tỉnh Gia Lai cắh đấh ha dưr, bhrợ bh’nơơn âng chô ếp. T’coóh Lê Văn Bộ, ắt đhị vel Tú Thuỷ 2, chr’val Tú An, thị xã An Khê đoọng năl, pr’loọng đong t’coóh vêy lấh 20ha a tao, ha dang pazêng c’moo hay, bh’nơơn âng chô dâng 70 tấn/ha nắc nâu kêi dzợ dâng 50 tấn/ha. Lâng chr’nắp a tao xoọc đâu vêy mơ 810đồng/kg  lâng a tao đường, muy hecta a tao pr’loọng đong t’coóh âng chô lấh 40 ức đồng. cóh đếêc, pazêng zên k’rong bhrợ, k’rang lêy lêy công âng chô lấh 40 ức đồng/ha. Hânnoo a tao nâu, pr’loọng đong t’coóh Bộ zêng bil bal. t’coóh Lê Văn Bộ moon:

        C’moo đâu đhr’năng a tao k’đháp pa bhlầng, pleng p’răng đanh tu cơnh đếêc a tao dưr pậ zịh, bêl váih boo nắc ơy tợơp moót hânnoo bơơn, tu cơnh đếêc nắc bh’nơơn a tao c’moo đâu ếp. bh’nơơn c’moo đâu nắc bơơn 50 tấn/ha.

        Cắh muy bil bal tu bh’nơn lâng chr’nắp xiêr, t’coóh Bộ lâng bấc đhanuôr đhị thị xã An Khê lâng apêê chr’hoong đắh Đông âng tỉnh Gia Lai xoọc mốp loom tu bêl pa câl a tao đoọng ha đong máy đường Bình Định, crêê đong máy nâu pa ép dua pay đường. T’coóh Lê Huy Hồng, ắt đhị vel Tú Thuỷ 1, chr’val Tú An, thị xã An Khê, vêy lấh 20ha a tao đoọng năl, bêl pa câl a tao đoọng đong máy đường Bình Định, t’coóp crêê pa ép dua pay đường lâng chr’nắp tr’xăl nắc 11.100đồng/kg đường. đhơ cơnh đếêc, đợ đường nâu nắc pa cắh đhị bh’ar a năm, cóh lalua nắc t’coóh cắh bơơn đớp muy kg đường n’đoo. Kiêng pay zển, t’coóh nắc đớp pa câl đường cóh đong máy lâng chr’nắp nắc 10.900đồng/kg, ếp lấh chr’nắp xoọc tr’nợơp 200đồng/kg. cơnh đếêc, zập tấn nắc t’coóh bil 200.000đồng lâng zập hecta a tao nắc k’nặ 1 ức đồng. t’coóh Lê Huy Hồng xay moon:

        Tếch a tao đoỌng ha đong máy đường Bình Định, bêl pay zên đong máy nắc cắh tộ đoọng zên ha dợ pa ép dua pay đường, bêl pay đường nắc pa câl trực tiếp cóh đếêc luôn, cắh vêy pa câl cóh lơơng, glúh đắh pr’loọng đong máy nắc pay zên. C’moo đâu, ting cơnh a cu nắc muy hânnoo a tao cắh pr’đoọng.

        Cung căh yêm loom, t’coóh Thiều Kim Chung, Chủ nhiệm HTX Minh Chung, pa cắh mặt đọong ha 35 pr’loọng đong đhanuôr, ắt đhị vel 4, chr’val An Thành, chr’hoong Đắc Pơ, tỉnh Gía Lai, moon:

        X’ría nắc apêê chróot pa chô đường, pa ép đhanuôr. Apêê chróot pa chô lâng chr’nắp 11.100đồng, apêê ta zước pa xiêr chr’nắp nắc 10.900đồng. Nâu kêi nắc đhanuôr ắt zâng ngai hợơ.

        K’zệêt ra bhầu đhanuôr ắt đhị apêê chr’hoong đắh Đông lâng Đông Nam âng tỉnh Gia Lai nắc đương g’nưm đhị a tao nâu a năm. Đhanuôr cóh zr’lụ pa câl a tao đoọng ha 3 đong máy đường nắc An Khê, đong máy đường Ayun Pa lâng đong máy đường Bình Định. Đhơ cơnh đếêc nắc bhiệc pa câl a tao crêê pa ép dua pay đường nắc dưr váih lâng apêê pr’loọng đong đhanuôr pa câl đường đoọng đong máy đường Bình Định a năm. Cr’chăl nâu nắc đăn Tết, đoọng vêy zên cha, bấc pr’loọng đong đhanuôr nắc ắt zâng lâng đhr’năng bil bal . bêl k’rong câl a tao, đong máy moon nắc cắh vêy zên chrót đoọng ha đhanuôr, nắc ha dang đhanuôr đớp râu bil bal, pay đường xang pa câl cớ đoọng ha đong máy nắc vêy ta đoọng zên đấh bhlầng, bấc ngai đhanuôr nắc pa chắp đong máy đường k’lăm, pay zên âng đhanuôr. T’coóh Phạm Ngọc Niên, ắt đhị vel Tú Thuỷ 2, chr’val Tú An, thị xã An Khê k’đươi moon:

        C’moo đâu nắc lưm bấc râu k’đháp, a cu k’đươi moon lâng đong máy nắc zúp zooi h’cơnh đoọng đhanuôr oó lấh zr’nắh k’đháp, nắc cơnh c’moo đâu đhanuôr cr’ay bhlầng loom đoọng pa câl a tao xăl pay đường.

        2 hânnoo a tao đăn đâu, đong máy đường Bình Định t’luôn pa đanh, cắh tộ chrót zên câl a tao âng đhanuôr, bhrợ ha k’ra bhầu ma nuýh đhanuôr đhị apêê chr’hoong đắh đông âng tỉnh Gia Lai xiêr ooy đong máy đhị chr’hoong Tây Sơn,, tỉnh Bình Định đoọng pay zên. Bhiệc nâu bhrợ đanh đhị bấc c’xêê, bhrợ cắh têêm ngăn. Tọơ bêl chính quyền 2 tỉnh Bình Định lâng Gia Lai por bhrợ têng nắc bhiệc nâu vêy bơơn bhlếh lơi. Hânnoo a tao c’moo đâu, đong máy nâu vêy pazêng chính sách lalay bhrợ bil bal đoọng ha đhanuôr, đhơ cơnh đếêc nắc cắh ơy lêy chính quyền lâng apêê ngành chức năng xay moon đắh liêm choom âng đhanuôr chóh a tao.

        C’moo đâu, pazêng đhăm chóh a tao đhị zr’lụ đắh Đông lâng Đông Nam tỉnh Gia Lai bơơn lấh 38.000ha, bấc lấh 10 chu t’ping lâng c’moo 1999-2000. a tao xoọc váih nắc t’nơơm bha lầng. ha dang cắh pa liêm đhr’năng đhưr yếu, lơi râu cắh liêm bhlưa đong máy lâng đhanuôr, nắc ngành bhrợ têng nâu váih râu cắh liêm choom. Zêng đhanuôr chóh a tao lâng apêê doanh nghiệp bhrợ têng đường nắc cắh mặ zâng bêl Hiệp định Thương mại tự do vêy ta đươi bhrợ, thị trường a tao đường Việt Nam loọng pr’loọng, pa xiêr zên thuế đoọng ha tao đường âng 2-3 k’tiếc k’ruung./.