Bêl g’lúh zêl prúh a rập Pháp bơơn xang cmoo 1954, 8 bhan cán bộ, chiến sĩ âng quân đội nhân dân Việt Nam âi bơơn chô pa bhrợ cóh nông trường, lâm trường, công trường cóh apêê zr’lụ ch’ngai bha dắh, zr’nắh k’đháp âng k’tiếc k’ruung. Cơnh lâng bh’rợ bhrợ t’váih Cục Nông binh đhị Bộ Quốc phòng mật c’moo 1956, quân đội nắc âi la lua ting pấh bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông, dưr váih c’bhúh bha lâng bhrợ têng cơnh rơơm kiêng âng CHủ tịch HCM. Đha lum hơnh déh 70 c’moo t’ngay bhrợ t’váih Quân đội nhân dân Việt Nam, PV Hương Giang vêy bha ar xrắ pr’đớc “ ma nứih lính Ava Hồ cóh bh’rợ pa dưr tr’mông tr’mêếh”:

Xang bêl miền Bắc bơơn pa chô c’moo 1954, xơợng bhrợ bh’rợ pa xiêr quân số ting cơnh Hiệp định Giơnevơ, t’ngay 23-8-1956, Bộ Quốc phòng âi brợ t’váih Cục Nông binh lâng k’đươi 8 bhan cán bộ, chiến sĩ chô bhrợ bh’rợ pa dưr tr’mông tr’mêếh. công tơợ đâu, apêê đong máy, xí nghiệp âng quân đội âi dưr váih cóh Thái Nguyên, Việt Trì lâng bấc nông trường âi vêy cọh apêê zr’lụ zr’nắh k’đháp bhlâng âng k’tiếc k’ruung  cơnh lnag apêê đh’nớc: Mộc Châu, Đồng Giao, Tây Hiếu, Điện Biên, Sao Vàng, Quyết Thắng, Cờ Đỏ, Kim Sơn, Xuân Thành… t’coÓh Hồ Hữu Hiệp, c’moo đâu 78 c’moo, ting vêy mặt tơợ bấc t’ngay tơợp bhrợ t’váih nông trường 1/5 cóh miền Tây Nghệ An c;moo 1958 trúih: miền tây Nghệ An tr’đăn lâng Lào, nắc vel đong chr’nắp. đhị đâu vêy 9 nông trường quân đội. bấc t’ngay tr’nơợp tơợp bhrợ têng, bộ đội lum cắh năl mơ zr’nắh k’đháp n’đhơ cơnh đêếc c’la t’coóh nắc mâng loom, chủ trương k’đươi muy pâng quân số chô bhrợ pa dưr tr’mông tr’mêếh nắc muy quyết định bhriêl g’lăng âng Tw Đảng. t’coóh trúih:

Miền Tây Nghệ An bêl đêếc ahay crâng ca coong z’nghít bhlâng. Azi chô ooy đêếc đoọng tal prứah, chóh cà phê, a crơớt, pa câl pay zên câl pa nănh cha rắh đoọng ha chiến trường miền Nam, đh’rứah lâng zư lêy c’noong k’tiếc, cha groong c’bhúh tông lướt z’lấh c’noong k’tiếc. bấc đhị l’ngúa l’bam nắc azi pa tang c’bhúh bh’năn cơnh c’rốc, a xêếh. a zi công zooi đha nuôr acoon cóh chóh bhrợ, oó lướt ding ặt dzợ.

Ma nứih lính xang 9 c’moo zêl prúh a rập Pháp nắc plắt têy a doóh mật bhrợ pa dưr tr’mông tr’mêê cóh bấc vel đong zr’nắh k’đháp.  Zấp râu tơợp zêng zrnắh k’đháp, n’đhơ cơnh đêếc cơnh lâng loom z’lấh k’đháp, tính kỷ luật dal, đh’rứah lâng râu zooi đoọng liêm crêê âng đha nuôr vel đong lâng râu x’mir lêy âng Đnảg lâng Nhà nước, bấc nông trường quân đội âi r’dợ pa bhrợ liêm choom, chroi đoọng liêm crêê ha g’lúh zêl prúh a rập Mỹ. thạc sĩ Trần Hữu Huy- Viện Lịch sử quân sự Việt Nam đoọng năl, bêl đêếc, bấc nông trường âi dưr váih đhị đương đơơng đoọng ch’na đh’nắh ha pêê đơn vị hành quân lướt z’lấh, vêy nông trường dưr váih đhị tập kết la lơớp đoọng huấn luyện bộ đội bêl ra văng mật ooy Nam chiến đâu. Thạc sĩ Trần Hữu Huy moon:

Bh’rợ k’đươi muy c’bhúh quân đội ting pấh pa dưr tr’mông tr’mêếh pa cắh c’lâng lướt crêê liêm, bhriêl g’lăng âng Tw Đảng Lao động Việt Nam. Nắc râu đêếc chroi đoọng pa dưr c’rơ ha quân đội, pa dưr c’rơ âng thể trận zêl prúh a rập âng đha nuôr bêl ahay, công cơnh pr’đơợ k’rơ âng k’tiếc k’ruung cóh cr’chăl yêm têêm nâu câi. Dáp tước c’moo 1960, pa zêng miền Nam Bắc âi bơơn bhrợ têng  29 nông trường quân đội cơnh lâng dâng 3 bhan cha nắc. nâu đoo nắc muy con số pa bhlâng bấc.

Pr’dưr pr’dzoọng ma nứih lính Ava Hồ cóh bh’rợ pa dưr tr’mông tr’meếh âi bơơn moon p’ghít nắc tơợ apêê nông trường, lâm trường, công trường cơnh đêếc. đợ nâu a hay, đhị g’lúh zêl prúh a rập Mỹ lâng bêl zêl prúh a rập abhuy âi mặ lứch, 28 bhan cán bộ, chiến sĩ âi bơơn k’đươi bhrợ pa dưr tr’mông tr’mêếh. pa bhlâng nắc cóh bh’rợ tr’xăl t’mêê, pa bhlâng nắc bh’dzang mật ooy cr’chăl bhrợ k’rơ công nghiệp hoá, hiện đại hoá k’tiếc k’ruung, quân đội hêê âi pa dưr bh’rợ ga mắc chr’nắp, bhrợ bha lâng đhị bh’rợ bhrợ pa dưr apêê zr’lụ kinh tế- quốc phòng cóh apêê vel đong chr’nắp, c’noong k’tiếc, n’jứah ting pấh pa dưr tr’mông tr’mêếh pr’ặt tr’nợt, n’jứah t’bhlâng pr’đơợ yêm têêm k’tiếc k’ruung, zư lêy chư quyền c’noong k’tiếc k’tiếc k’ruung. Nâu câi, đợ doanh nghiệp quân đội n’đhơ cắh u bấc n’đhơ cơnh đêếc âi bơơn pa cắh pr’đơợ, bơơn bhrợ t’váih chr’nắp cóh đha nuôr cơnh Tạp đoàn Viễn thông quân đội ( Viettel), Tổng công ty Trực thăng Việt Nam, Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn, Tổng Công ty xây dựng Trường Sơn, Tổng Công ty 36… Đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng moon: bh’rợ k’đhơợng zư quân đội pa dưr tr’mông tr’mêếh nắc muy bh’rợ chr’nắp âng quân đội cóh cr’chăl xoọc đâu:

Quân đội vêy 3 bh’rợ pa zêng: c’bhúh chiến đấu, c’bhúh pa dưr tr’mông tr’mêếh lâng c’bhúh pa bhrợ ta têng. T’mêê ha nua, a zi âi ra pặ cớ doanh nghiệp quân đội. c’moo 2013, vêy 125 doanh nghiệp quân đội. đhị xang ra pặ cớ dzợ 75 doanh nghiệp, cóh đêếc vêy 45 doanh nghiệp công nghiệp Quốc phòng, bhrợ t’váih bh’rợ đoọng 1870.000 cha nắc, đoọng zên ha nhà nước k’noọ 40.000 tỷ đồng.

K’noọ 60 c’moo âi z’lấh dáp tơợ bêl apêê nông trường, công trường, lâm trường quân đội dưr váih cóh miền bắc XHCN. Cơnh lâng tinh thần “ pa dưr tr’mông tr’mêếh công nắc muy tu ch’răh zêl prúh”, bấc ma nứih líh cóh bh’rợ pa dưr tr’mông tr’mêếh âi ta luôn bơơn pa cắh p’ghít loom z’hai âng đay. Apeê đoo la lua nắc đợ ma nứih lướt l’lăm đhị zấp cơnh pr’đơợ âng k’tiếc k’ruung./.