N’niên lâng dưr pậ cóh m’pâng crâng ca coong Đại Sơn, chr’hoong Văn Yên, tỉnh Yên Bái- đhị muy vêy da ding, bha đưn lâng pr’ặt tr’mông zr’nắh k’đháp âng apêê acoon ma nứih da ding ca coong, bhrợ ha pân đil Dao Bàn Thị Khé t’bhlâng băn par đợ acoon âng đay cha học cơnh apêê n’lơơng. T’rúih đoọng ha pân đil bêl đâu, xay moon ooy râu t’bhlâng âng a moó Bàn Thị Khé z’lấh zr’nắh k’đháp, bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông ca bhố ngăn….

N’niên lâng  dưr pậ đhị vel Khe Giang, chr’val Đại Sơn, chr’hoong Văn Yên, tỉnh Yên Bái, đhị bấc đha nuôr acoon cóh ặt ma mông, cóh đêếc vêy đha nuôr Dao bấc tước 72%, pr’ặt tr’mông zr’nắh k’đháp, pr’loọng đha rựt lấh muy pâng đợ pr’loọng cóh vel, pr’loọng đong amoó công cơnh đêếc. c’moo 1984, a moó pay k’díc lâng a nhi đoo vêy 3 p’nong ca coon. Tơợp tơợ t’ngay ca coon t’ha pr’ang, a moó âi p’too c’la đay nắc t’bhlâng băn ca coon cha học zấp prang  nắc vêy mặ z’lấh râu ha ul, đha rựt. a moó Bàn Thị Khé moon:

 Bấc c’moo ha nua, đha nuôr cóh vel zêng n’niên ca coon lâng băn par dưr pậ nắc lứch đoọng pay k’díc k’điêl; hắt ngai k’rang tước bh’rợ học tập âng ca coon a nại. n’đhơ cơnh đêếc acu pa chắp nắc t’bhlâng băn apêê p’niên cha học nắc apêê đoo vêy mặ dưr. Apêê đoo vêy c’năl, c’năl bấc râu nắc bhrợ n’hâu công choom lấh mơ ngai cắh học.

Pa chắp lâng t’bhlâng nắc cơnh, n’đhơ cơnh đêếc bêl bhrợ nắc ha dợ vêy lêy k’đháp cắh cơnh, tu díc điêl a nhi đoo nắc muy choom p’too moon lâng k’rong c’bơớch apêê ca coon học tập a năm. Ha dợ bh’rợ học tập ng’cơnh ooy nắc zêng tu apêê ca coon, díc điêl nhi đoo cắh choom học đoọng choom. A moó Bàn Thị Khé xay moon:

Bấc bêl apêê đoo công dzơơng a bhlâng, cắh tộ học, công crêê apêê pr’zớc pr’zước cr’lơng chi ớh. pa bhlâng nắc moọt bêl plêêng boo, c’lâng c’tốch ch’ngai pêê đoo cắh kiêng lướt học, azi nắc p’too moon, moon đoọng apêê đô năl, a conh a căn cắh bơơn học nắc âi ta bhúch xr’dô ặ, apêê ca coon nắc choom t’bhlâng học,  vêy bêl pa grơơ pa rănh apêê đoo nắc vêy ha dợ tô xơợng.

Cơnh lâng râu t’bhlâng âng pr’loọng đong,  3 p’nong ca coon âng anhi đô zêng học tập tr’tước lâng liêm ta níh. Ca coon t’ha xang bêl tốt nghiệp Đại học Nông lâm Thái Nguyên lướt bhrợ cán bộ địa chính chr’val; ca coon p’pâng nắc xang tốt nghiệp Đại học Văn Hoá cơnh lâng bằng káh, nâu câi xoọc bhrợ Phó HCủ tịch chr’val Phình Hồ, chr’hoong Trạm Tấu ting đề án 600 trí thức p’niên chô 62 chr’hoong đha rựt. ha dợ ca coon t’lách nắc nâu câi âi học c’moo x’ría âng Trường Đại học Y Thái Nguyên.

Công tơợ apêê acoon liêm ta níh, zay học, a moó Bàn Thị Khé, vêy pr’đơợ pa dưr tr’mông tr’mêế pr’loọng đong. Xoọc đâu bình quân muy c’moo pr’loọng đong a moó pay pa chô lấh 100 ức đồng tơợ tơơm quế lâng băn a óc. A moó âi bơơn chóh bhrợ đong liêm ga mắc, bhrợ bhr’lậ lâng câl pa săm bấc râu.  Cơnh pa chắp, cơnh bhrợ âng a moó bơơn bấc a đhi a moó cóh vel- chr’val ting pa choom bhrợ. A moó Đặng Thị Mùi, vel 3 chr’val Đại Sơn đoọng năl:

A moÓ Khé nắc ma nứih pa bhlâng liêm đha nui. Acu âi bơơn pa choom tơợ a moó Khé bấc râu cơnh chóh quế, băn a tứch a óc. Cóh băn par ca coon cha chau  công công pa choom tơợ a moó Khé p’too moon apêê đoo t’bhlâng học tập, brương tr’nu ha dang cắh vêy bh’rợ tr’nêng, nắc hắt bhlâng công vêy c’năl đoọng bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông c’la đay.

Ca coon a nại dưr xrông pậ, pr’ặt tr’mông yêm têêm, a moó Khé vêy pr’dơợ ting pấh bh’rợ xã hội. Xoọ nâu câi nắc Chủ tịch Hội pân đil chr’val, đợ kinh nghiệm liêm, bhrợ têng pr’hay đhị pa dưr kinh tế - t’bil ha ul pa xiêr đha rựt, bhrợ pa dưr pr’loọng đong  ca bhố ngăn công cơnh băn ca coon zêng bơơn a moó pa choom đoọng cớ ha đhi amoó cóh vel, cóh chr’val đhị bấc g’lúh họp vel, bấc g’lúh giao lưu văn nghệ cắh cậ đhị bêl pa bhrợ ta tềng. a moó ting pấh bhrợ bh’rợ đoàn thể p’too moon a đhi a moó pay đoọng k’tiếc lâng chroi đoọng bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê. T’coóh Bàn Phúc Minh- Bí thư Đảng Uỷ chr’val Đại Sơn, chr’hoong Văn Yên xay moon:

Cóh bấc c’moo ha nua, cóh bh’rợ xã hội a moó Khé âi t’bhlâng bhrợ liêm xang đợ hun bh’rợ âng Đảng bộ, chính quyền lâng đha nuôr k’đươi. A moó công ta luôn p’too moon a đhi a moó hội viên ting pấh đợ pr’đhang bh’rợ pa dưr tr’mông tr’mêếh, t’bil ha ul pa xiêr đha rựt, xơợng bhrợ c’bơớch c’míah. Pa choom đoọng a đhi a moó k’rang lêy ca coon đha đhi học tập liêm ta níh.

Cơnh lâng hâu nêếh âng pr’loọng đong a moó Khé bơơn t’ngay đâu nắc đoo bh’nơơn âng râu t’bhlâng, pân pa chắp pân bhrợ. A moó Bàn Thị Khé nắc đoo gương tr’ang cóh crâng ca coong Đại Sơn./.