Xơợng bhrợ bh’rợ xa nay pân đil pa dưr tr’mông tr’mêếh pr’ặt tr’nợt pr’loọng đong, cr’chăl ha nua, cóh vel đong chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị âi dưr léh bấc ngai choom bhrợ cha. A moó Hồ Thị Vân ặt cóh vel Hoong, chr’val Hướng Linh nắc muy ngai cơnh đêếc. a moó âi năl pa dưr tr’mông tr’mêếh pr’ặt pr’loọng đong lâng zay ting pấh bấc bh’rợ âng hội, p’too moon zooi đoọng a đhi a moó n’lơơng bhrợ cha. Tơợ đêếc, cắh muy zooi a đhi a moó z’lấh đha rựt, nắc dzợ bhrợ pa dưr ooy bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đha rựt  cóh vel đong. C’nặt t’rúih “ Jưn jứah xay moon ng’cơnh choom bhrợ cha” bêl đâu, Đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah chơớc năl ooy pr’đhang bhrợ cha âng a moó Hồ Thị Vân ớ:

Đhị đâu đanh lấh 10 c’moo, bêl tơợp ặt la lay, pr’ặt tr’mông âng díc điêl a moó Hồ Thị Vân, ặt cóh vel Hoong, chr’val Hướng Linh, chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị nắc muy năl ặt g’nưm ooy bhrợ ha rêê, pr’ặt tr’mông lum bấc râu zr’nắh k’đháp. C’moo 2011, a moó bơơn Hội oân đil chr’val dzoọng thế chấp đoọng vặ 20 ức đồng. cơnh lâng đợ zên n’nắc, a moó âi bơơn câl 8 p’mong a óc lứch 11 ức, a moó vặ p’xoọn đhị đhi noo n’lơơng pa zum lâng 12 ức âng a moó vặ n’đắh pân đil đoọng câl 1 p’nong t’rí.

Xang 3 cmoo pa dưr tr’mông tr’mêếh tơợ bh’rợ chóh 4 hecta crâng tràm pa zum lâng băn 7 p’nong t’rí lâng 5 p’nong a óc căn âi chô đơơng ha prloọng đong a moó muy t’nôm zen tơợ 90-100 ức đồng/ c’moo. Nâu câi, a moó âi bơơn chóh bhrợ muy đhr’nong đong đh’rơơng liêm ga mắc, záp prang pr’đươi pr’dua, apêê ca coon nắc cha học tr’tước, n’đoo t’ha nâu câi âi xang tốt nghiệp 12, âng t’lách nắc xoọc học lớp 4,  anhi ca coon âng a moó nắc zêng đha nui tr’út, học choom, nắc đoo pr’đơợ p’mâng loom ha pr’loọng đong díc điêl a moó. A moó Hồ Thị Vân bhui har đui:

Pr’loọng đong cu bêl ahay pa bhlâng zr’nắh k’đháp. Tơợ bêl vêy zên vặ n’đắh Hội pân đil chr’val, acu bơơn pa dưr crâng, pa dưr cr’năn bh’năn… nâu câi pr’loọng đong cu âi z’zăng ta clơ.

Cơnh lâng nắc chi hội pân đil vel, a moó Hồ Thị Vân năl ghít pr’ặt tr’mông âng a đhi a moó cóh vel dzợ bấc râu zr’nắh k’đháp. Tu cơnh đêếc, a moó âi chô tước pr’loọng đong xay trúih, p’too moon a đhi a moó ting pấh apêê lớp  pa choom đoọng ha dur dal c’năl đoọng pa dưr tr’mông tr’mêếh, kinh nghiệm cha groong pr’lúh đoọng ha coon bh’năn, p’too moon a đhi a moó t’bhlâng ch’chóh b’bêệt đoọng pa dưr tr’mông tr’mêếh. c’moo 2012, a moó âi zooi pr’loọng đong a moó Hồ Thị Trường lâng Hồ Thị An mr’đoo vel pa trơơi băn 2 p’nong a óc lâng 6 p’nong a tứch  đoọng ha đhi a moó lum zr’nắh k’đháp vặ t’rí cày ruộng lâng zooi đoọng t’ngay pa bhrợ. Xang bêl bơơn t’moóh ooy pr’ặt tr’mông pr’loọng đong đay, xang bêl bơơn a moó Vân zooi đoọng, a moó An trúih:

Pr’ặt tr’mông âng prloọng đong cu bêl ahay zr’nắh k’đháp, a vị cắh zấp n’cha. Bơơn a moó Vân zooi đoọng 1 p’nong a óc, 3 p’nong a tứch lâng pa choom đoọng ng’cơnh băn zư, cha groong pr’lúh. tu cơnh đêếc doó buy xuy crêê pr’lúh cr’ay. Nâu câi pr’ặt tr’mông đong cu z’zăng lấh a hay. A tứch bấc, a óc bấc,… acu yêm a bhlâng loom.

Bơơn t’moóh ooy pr’đhang pa dưr tr’mông tr’mếh âng pr’loọng đong a moó Vân, a ngắh Hồ Thị Thu Nhường- Phó Chủ tịch hội LH pân đil chr’hoong Hướng Hoá đoọng năl:

Tơợ pr’đhang bhrợ cha âng đong a moó Vân, nắc apêê a đhi a moó n’lơơng âi ting pa choom bhrợ têng. Apêê đoo công nắc ma nứih acoon cóh, a đoo bhrợ têng ng’cơnh choom đoọng đh’rứah choom dưr, n’jứah bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông pr’loọng đong, n’jứah bhrợ pa dưr vel đong ting t’ngay ting liêm lấh.

Choom moon, cơnh lâng pr’đơợ nắc muy chr’val pr’ặt tr’mông dzợ bấc râu zr’nắh k’đháp cơnh chr’val Hướng Linh- chr’hoong Hướng Hoá, đợ pr’đhang bhrợ cha choom, vêy thu nhập dal cơnh pr’loọng đong a moó Vân âi dưr váih tấm gướng đoọng ha pêê a đhi a moó ting pa choom. bh’rợ pa dưr tr’mông tr’mêếh pr’loọng đong tơợ b’băn lâng chóh bêệt âi lâng xoọc nắc c’lâng lướt crêê liêm lâng chô đơơng bh’nơơn liêm choom ha pr’ặt tr’mông pân đil chr’val Hướng Linh moon la lay lâng chr’hoong Hướng Hoá moon za zum. Đhị pr’đhang bh’rợ n’nâu, bấc hội viên âi c’la đay dưr z’lấh đha rựt lâng bhrợ cha liêm choom./.