Đhị chr’hoong Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên, vêy mặt muy ch’nắc pân đil Mông cắh muy lứch loom lâng bhiệc zư lêy bh’rợ íh, taanh n’đóoh a doóh truyền thống, nắc dzợ k’đươi a đhi a moó apêê vel pa dưr bh’nơơn bh’rợ đoọng ha pr’loọng đong tợơ bh’rợn’nặc. nắc a moó Giàng Thị Mảy ắt cóh vel Tà Là Cáo, chr’val Sinh Phình. C’nắt t’ruíh đoọng ha “pân đil” t’ngay đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc năl ooy ma nuýh pân đil nâu ấ!

        # Váih nắc cơnh bhiệc t’luôn, đhị  doó râu trơ vâng nắc p’loon, cắh cợ đhị bêl ơy bhrợ têng xang bh’rợ cóh ha rêê ha lai, a đhi a moó cóh vel Mông Tà Là Cáo, chr’val Sính Phình nắc chô k’rong đhị đong I’íh, t’taanh cóh vel âng a moó Giàng Thị Mẩy k’đhợơng bhrợ. Lấh mơ bhiệc íh apêê pr’đươi tợơ n’đoóh truyền thống âng acoon cóh, bấc apêê a đhi a moó cung dzợ íh pa xoọng ting k’đươi âng chô ooy đong bhrợ têng. Tợơ ơy íh xang nắc zập ngai pa zao đoọng ha xưởng a moó Mảy đoọng chrót zên công. Cơnh đếêc, dâng zập ch’nắc vêy bh’nơơn âng chô tợơ 1,5 ức tước 2 ức đồng/c’xêê. A moó Chang Thị Cha. ắt cóh vel Tà Là Cáo ting pấh bhrợ cóh đâu tợơ pazêng t’ngay tr’nợơp bhrợ t’váih, a moó truíh:

        Tợơ bêl cắh ơy vêy xưởng I’íh n’đoóh, zập ch’nắc nắc muy năl bhrợ ruộng, bhrợ ha rêê đhuốch. Tợơ bê; vêy xưởng nâu, zập ngai nắc k’rong chô ooy đâu taanh, bhrợ váih n’đoó a doóh lâng bấc râu lơơng pa câl đoọng ha thị trường. moot hânnoo ch’chóh b’bếêt, a đhi a moó nắc âng chô ooy đong đay đoọng p’loon taanh bhrợ, zúp ha pêê vêy zên k’rong đoọng apêê ca coon cha học lâng pa zay pa dưr tr’mung tr’méh  ha dưr liêm lấh mơ.

        Pazêng c’moo hay, đhanuôr Mông zr’lụ dal Sính Phình vel đong âng a moó Mảy t’luôn xay moon, pân đil choom bhrợ lanh, taanh bhai, choom I’íh, tước dưr pậ nắc pay k’díc, tu cơnh đếêc nắc cắh bơơn học hành bấc. A moÓ Mảy cung cơnh apêê đếêc, a moó pa choom xang lớp t’bil lơi đhr’năng cắh năl cr’liêng chữ đhị vel a năm, choom đọc, choom xrắ. A moó Mảy n’niên c’moo 1966, tước c’moo 1982 nắc pay k’díc. Bêl đếêc, tr’mung tr’méh âng pr’loọng đong a moó cung bấc râu zr’nắh k’đháp cơnh apêê pr’loọng đong lơơng cóh zr’lụ dal Sinh Phình.

        Tước c’moo 2003, Trung tâm pa chắp lêy, pa tếêt pa zưm lâng pa dưr Thủ công mỹ nghệCraft Link (muy tổ chức phi chính phr âng VN) zooi zúp bhrợ têng k’bhúh taanh n’đoóh a doóh truyền thống âng acoon cóh Mông đhị vel Tà Là Cáo lâng câl pazêng pr’đươi ơy ta taanh íh. Lâng bh’rợ nắc PCT k’bhúh pân đil chr’val, a moó Mảy ơy t’pấh 20 a đhi a móo choom taanh íh por pấh. pr’đươi ta bhrợ zêng n’đoóh a doóh âng acoon cóh Mông cơnh: xa nập xập, chr’đhung, k’đoóh tr’ơớih… bơơn pa cắh, pa câl cóh thị trường cóh k’tiếc k’ruung hêê lâng  k’tiếc k’ruung lơơng. C’moo 2005, cr’noọ bh’rợ x’ría, a moó Mảy lâng a pêê a đhi a moó dzợ k’đhợơng bhrợ bhiệc nâu. Cắh pa đhêy mơ đếêc, tước nâu kêi xưởng I’íh t’taanh âng a moó Mảy dzợ ha dưr liêm lang t’pấh  100 ch’nắc tợơ apêê chr’val đăn đếêc tước pấh bhrợ cơnh: Mường Báng,Tả Phình, Tả Sin Thàng. Bấc pr’đươi bhrợ têng cơnh apêê k’đươi dua, mơ dzợ lơơng nắc pa câl đoọng t’mooi tước ooy đâu câl. A moó Giàng Thị Mảy xay prá:

        Lalăm a hay, a đhi a moó muy năl bhrợ têng ha rêê ha lai a năm, zr’nắh k’đháp pa bhlầng, bh’nơơn bh’rợ nắc ếp. tợơ bêl bơơn moot bhrợ ooy đâu nắc apêê a đhi a moó vêy bơơn bh’nơơn z’zăng lấh. vêy zên đoọng k’rang lêy apêê ca coon đhị bêl ca ay jéh lâng đoọng học hành liêm ta níh, tu cơnh đếêc nắc zập ngai zêng xâng yêm loom, bhui har bhrợ têng.

        Đh’rứah lâng bấc râu chroi k’rong cóh bh’rợ k’bhúh pân đil chr’val, a moó Giàng Thị Mảy ơy bơơn chính quyền vel đong, zập cấp hội cher đoọng bấc Bằng khen, Giấy khen. C’moo 2012, a moó vinh dự bơơn chớih pay ting pấh Đại hội đại biểu pân đil prang k’tiếc k’ruung g’lúh 11 cóh Thủ đô Hà Nội./.