Đhanuôr lâng pr’zợc chắp nhêr! cung cơnh bấc acoon cóh xoọc ặt mamung truíh c’lâng Trường Sơn, đhị zâp vel đông âng đhanuôr Bh’noong cóh chr’hoong Phước Sơn, Quảng Nam taluôn dzợ váih đợ bh’rợ ma bhưi chr’nắp, ooy đâu bhiệc lêy pay k’tiếc bhrợ padưr vel nắc chr’nắp bhlâng lâng râu ặt mamung âng mưy acoon cóh.

Xoọc đâu cóh Phước Sơn vêy lấh 13.5000 manứih Bhnoong, bơơn k’noọ 60% đhanuôr ooy 15 acoon cóh lalay xoọc ặt mamung đhị vel đông. Bơơn pác đắh Châu Trà My c’moo 1948, bêl đêếc ahay, prang chr’hoong vêy k’dâng 20 vel manứih Bh’noong. Ooy cr’chăl lịch sử đenh đươnh, đh’rứah lâng bhiệc padưr dân số lâng j’niêng cr’bưn ắt bhrợ cha đhị đâu đhị đâu, manứih Bhnoong nắc ơy bhrợ t’bhứah váih 55 vel.

Bhrợ têng chính sách bhrợ cha âng nhà nước, tơợ bấc c’moo đâu, bhiệc lướt bhrợ cha nắc cắh dzợ váih nắc bh’rợ lêy pay k’tiếc bhrợ padưr vel bhươl-mưy bh’rợ pabhlâng chr’nắp âng đhanuôr Bhnoong ting bil a’năm… đoọng lang p’niên xoọc đâu bơolưn năl tơơm ríah đhị âng đay ặt mamung, ooy g’lúh sinh hoạt âng đhanuôr, t’coóh vel Hồ Văn Xiêm, ắt cóh vel Công Tơ Năng, chr’val Phước Mỹ, chr’hoong Phước Sơn, Quảng Nam xay moon cớ:

Đhanuôr cóh vel bhươl chắp nhêr, ơy lướt zi’lấh 4 hân noo bhrợ ha’rêê, cr’liêng ha’roo cóh ha’rêê m’bứi a’năm, a’mọ, a’xiu cung cắh váih, bêl đâu đhanuôr cóh vel hêê họp ooy đâu, acu rơơm kiêng ahêê chấc mưy đhị t’mêê đoọng chóh ha’roo bấc cr’liêng, buôn bơơn a’mọ, a’xiu đoọng apêê k’coon cha’châu cha…đhanuôr hêê đươi bhrợ cắh?

Xay prá pa’xoọng đắh râu tu lêy pay k’tiếc bhrợ padưr vel âng manứih Bhnoong, t’coóh Hồ Văn Điều, ắt cóh chr’hoong Phước Sơn moon:

Lâng manứih Bhnoong tơợ c’moo 1960 nắc a’tốh, đhanuôr ặt ooy 1 đhr’nông đông dal, zâp ngai cóh vel ting lêy bấc hay m’bứi, ơy bấc nặc mơ 2, 3 zệt pr’loọng, k’ha riêng manứih, nắc apêê ặt mamung bấc dhdị đâu đhị tốh. hâu tu váih cơnh đâu nắc tơợ ahay đoọng bhrợ j’niêng cr’bưn, mưy cr’chăl ặt ooy mưy zr’lụ k’tiếc k’dâng 5-7 c’moo nắc apêê đhấc ắt đhị zr’lụ lalay, hadang ooy k’dâng 2, 3 c’moo nắc cắh bhr’nêy cắh bơơn bhrợ râu, bil bal zêng nắc k’đhạp đắh bhiệc chấc t’bơơn t’mung, lâng cóh vel vêy ngai chêết mốp cơnh n’loong c’lâm đươn, cắh cậ pr’lúh cr’ay bấc nắc manứih Bhnoong chấc lêy c’lâng lướt ắt t’mêê.

2, 3 râu bh’rợ cắh choom xăl âng manứih Bhnoong bêl bhrợ padưr vel bhươl t’mêê nắc đhị ặt pay k’tiếc ch’ngai lâng đhị ty ahay mơ 1-2 km, vel bhươl nắc đăn lâng tâm đác đoọng buôn đươi dua, oó ặt lalấh chi’ngai đhị zr’lụ bhrợ têng, dading dal, buôn zêl cha’groong bêl vêy ngai lướt zêệng pay cắh cậ a’đhắh a’mộ lướt moót bhrợ pa’hư, lấh mơ nắc lêy vêy râu độp đoọng âng abhô dang.

Bêl lướt ặt đhị đhăm k’tiếc t’mêê, lấh mơ 2, 3 pr’đươi pr’dua buôn âng đơơng, manứih Bhnoong pabhlâng p’gít lêy tước zâp pr’đươi chr’nắp cơnh chiing, cha’gâr lâng a’cọ âng zâp bh’năn băn, a’chim a’đhắh, đợ pr’đươi nâu buôn ta t’bắc đợ đhị liêm chr’nắp cóh đông. Chô ặt đhị t’mêê, nắc lêy pr’đợc âng vel bhươl t’mêê cung cắh tr’xăl, mưy bêl pác lalay cóh đhanuôr. Manứih Bhnoong vêy bấc cơnh đợc pr’đợc vel bhươl bơơn ta hơnh déh cơnh vel t’coóh Tía, 2, 3 bhiệc cung bơơn đhanuôr lêy pay đợc pr’đợc cơnh Play Khon ắt ooy đông roóh….

Ting cơnh nhà giáo ưu túh Nguyễn Văn Thanh-Phó chủ tịch UBND chr’hoong Phước Sơn, lâng nắc manứih t’váih x’rặ chữ x’rặ lâng p’rá Bhnoong moon nắc văn hoá âng manứih Bhnoong dưr váih cắh liêm crêê bấc, tu râu pazưm tr’lục âng văn hoá, padưr pa’xớc ting c’lâng zr’nưm âng xã hội. hân đhơ cơnh đêếc nắc lêy vêy cơnh zư lêy paliêm đoọng zâp lang apêê p’niên manứih Bhnoong bơơn năl đợ râu văn hoá lâng zâp j’niêng cr’bưn âng acoon cóh đay. T’coóh Nguyễn Văn Thanh-phó chủ tịch UBND chr’hoong Phước Sơn, Quảng Nam đoọng năl:

Ooy bấc c’moo hanua, đảng lâng nhà nước hêê cung k’rong bhrợ bấc đoọng padưr pa’xớc kinh tế văn hoá xã hội ooy zâp chr’hoong k’coong ch’ngai bhrợ đoọng ha pr’ắt tr’mung đhanuôr âng zâp acoon cóh m’bứi manứih cóh k’coong ch’ngai, ooy đâu vêy Phước Sơn. Bêl pr’ắt tr’mung tr’xăl nắc đợ râu chr’nắp liêm vanư hoá, đợ pr’ắt tr’mung l’lăm ahay nắc cung tr’xăl a’năm ooy đâu vêy văn hoá âng manứih Bhnoong. Tu văn hoá âng bêl ahay cắh liêm glặp cơnh xoọc đâu nắc ahêê cắh bhrợ padưr đoọng ha đoo vêy pr’ắt tr’mung cơnh ahay, ahêê lêy t’moót ooy bhiệc zư lêy, padưr mưy bh’rợ, mưy vel đoọng acoon a’châu hay k’noọ pr’ắt tr’mung bêl ahay âng a’conh a’bhướp đay. Hadợ nâu cơy moon bhrợ pa’glúh mưy pr’ắt tr’mung cơnh ahay nắc cắh liêm glặp. kiêng zư lêy nắc zâp vel bhươl lêy bhrợ padưr mưy không gian đoọng xay moon ha coon a’châu năl bêl ahay aconh a’bhướp đay ặt cơnh đêếc zr’nắh k’đhạp bhlâng, hân đhơ cung t’bhlâng mamung, ặt zư lâng padưr pa’xớc cơnh xoọc đâu, nắc acoon a’châu lêy pachoom bhrợ, râu t’mêê ahêê bhrợ liêm choom lấh mơ ty nắc acoon a’châu lêy đươi bhrợ.

Bhiệc lêy pay k’tiếc bhrợ padưr vel bhươl, đông ắt, đợc pr’đợc vel bhươl đhị zâp vel bhươl âng đhanuôr acoon cóh Bhnoong, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam vêy bấc cơnh lalay, ta bhrợ lalay, hân đhơ cơnh đêếc nắc lêy cung zr’nưm mưy cr’noọ liêm chr’nắp ooy râu ặt váih lâng cr’noọ cr’niêng dưr zi’lấh bhrợ cha âng zâp ngai đhanuôr.