Xang bêl chô đắh bộ đội, t’coóh Đặng Hồng Quân, cóh vel Khe Đát, chr’val Tân Đồng, chr’hoong Trấn Yên chô ooy vel đông bhrợ padưr lớp pachoom hát đợ pr’hát acoon cóh truyền thống âng manứih Dao Quần Trắng. lâng cr’noọ bh’rợ âng đay, t’coóh nắc ơy pachoom đoọng ha lang apêê k’coon cha’châu đợ pr’hát acoon cóh pr’hay, truyền thống lâng lấh mơ nắc bhrợ padưr cr’noọ cr’niêng đoọng acoon a’châu chắp kiêng lâng zư lêy pr’hoọm văn hoá âng acoon cóh đay. T’ruíh Văn hoá đhi noo hêê acoon cóh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc tr’lưm lâng manứih CCB Đặng Hồng Quân đhị râu xaymoon âng PV Thừa Xuân.

Ting râu k’đươi moon âng đảng, âng ava Hồ, c’moo 1968 đha’đhâm manứih Dao-Đặng Hồng Quân bêl đêếc 19 c’moo hadợ nắc ơy dưr lướt bộ đội lâng pazêng cr’noọ cr’niêng c’rơ t’bhlâng âng lang p’niên. Xang t’ngay k’tiếc k’ruung bơơn pachô, t’coóh lướt ooy Bức lâng nắc bhrợ têng cóh quân đội tước c’moo 2004 nắc hadợ vêy chô ooy đông.

Chô cớ đhị ặt mamung, lướt pa’tang ta’rí, cắt bhơi k’tang bêl ahay nắc t’coóh lêy bhui har cắh dzợ cơnh, tu vêy zâp xa’nay bh’rợ 134, 145, 167 âng chính phủ, đh’rứah lâng râu bhrợ t’bhlâng âng đhanuôr, vel bhươl nắc ơy dưr tr’xăl liêm choom, pr’ắt tr’mung dưr z’zăng lấh mơ lâng l’lăm ahay. Hân đhơ cơnh đêếc, vêy mưy râu bhrợ t’coóh ặt k’noọ, nâu đoo nắc pr’hoọm văn hoá âng vel bhươl, acoon cóh đay cung xoọc bil pất a’năm. Đợ bhr’ươl pr’hát âng manứih Dao Quần Trắng xoọc đâu apêê p’niên cắh vêy dzợ bấc ngai năl, choom hát, apêê p’niên cung cắh choom taanh dzặc lâng cắh kiêng xập xa’nập truyền thống, cắh choom prá x’rặ p’rá acoon cóh đay. T’coóh Đặng Hồng Quân hay k’noọ cớ:

Acu lêy pr’hoọm văn hoá acoon cóh chr’nắp cơnh đêếc nắc ahêê cắh choom đợc đoọng bil pất, đợ pr’hoọm chr’nắp liêm âng acoon cóh cắh ha mơ choom lơi jợ, hân đhơ p’zay bhrợ cha ha mơ nắc ahêê cung lêy zư paliêm, lêy pachoom đoọng apêê a’châu, hadang cắh nắc mơ 15, 20 c’moo dzợ nắc cắh dzợ ngai choom hát, hâu dzợ moon tước bhiệc x’rặ bhrợ pr’hát. Cơnh đêếc nắc acu k’noọ lêy nắc bhrợ padưr lớp pachoom hát.

Cr’noọ bh’rợ âng manứih lính cụ Hồ cơnh ngoọ bhrợ padưr t’coóh Quân nắc lêy bhrợ đấh, bhrợ pa’xang. T’coóh quyết định prá xay lâng Bí thư chi bộ vel, chính quyền chr’val đắh bhiệc chr’nắp liêm lêy zư đợc, pachoom đoọng zâp bhr’ươl pr’hat âng acoon cóh đay, lấh mơ nắc hát ba boóch đoọng ha lang t’tưn. Bơơn độp râu đươi bhrợ, zooi zúp âng chính quyền, đoàn thể, lớp học đhị đông âng t’coóh nắc glúh váih.  Đợ bhr’ươl pr’hát, c’nắt pr’hát, cơnh hát bhrợ liêm pr’hay… nắc bơơn t’coóh pachoom đoọng liêm gít ha coon a’châu. T’coóh Quân moon:

Đợ pr’hát ba boóch lâng bấc bhr’ươl pr’hát n’lơơng acu ơy bơơn a’dích a’bhướp, a’mế a’ma pachoom đoọng tơợ bêl 11 c’moo. Lêy xâng pr’hay bhlâng nắc acu ting pachoom lứch đợ pr’hát ba boóch, hát đắh bhrợ têng cha, hát hơnh déh đông t’mêê, ha’roo t’mêê… lướt ha ooy acu cung hát tơợ bhrợ ha’rêê tước lướt cha’bêết. đợ t’tưn nắc acu pachoom pa’xoọng lâng năl hát đợ pr’hát k’đhạp lấh, cơnh đắh bhiệc bhan lập tịch, cấp sắc lâng choom x’rặ bhrợ đợ pr’hát. Choom moon, đợ pr’hát Dao Quần Trắng cơnh ngoọ tâm đác lướt moót hooi cóh cr’loọng luônh cu.

C’rơ g’lêếh âng t’coóh Quân doọ choom ta’úah ta’lơi, lớp học ting t’ngay ting bịng bấc a’năm. Tr’nơợp nắc vêy mơ 4-5 cha’nặc a’năm tước pachoom, xoọc đâu nắc dzoọc k’noọ 40 cha’nặc, zâp lang, zâp ruúh, tơợ p’niên 8, 10 c’moo tước đợ apêê lấh 40 c’moo, ch’ngai đăn zêng tước pachoom… lớp học bơơn t’coóh Quân pachoom bêl 8h hi’dưm tước 9h30 hi’dưm zâp t’ngay. Ooy lớp học nâu t’coóh pachoom đoọng doọ pay zên. Ting cơnh t’coóh nắc bhiệc zâp apêê k’coon cha’châu choom năl hát đợ pr’hát âng aconh a’bhướp đợc đoọng nắc râu ch’ner đoọng ha đoo chr’nắp lấh mơ vàng. T’coóh Quân đoọng năl, râu zr’nắh k’đhạp lâng bhiệc pachoom hát p’rá Dao nắc bấc apêê a’châu cắh dzợ choom prá p’rá acoon cóh đay liêm crêê. K’đhạp cơnh đêếc, hân đhơ cơnh đêếc t’coóh cung t’bhlâng pachoom đợ mơ apêê choom. T’coóh moon, t’ngay n’đoo dzợ k’rơ bhréh nắc ađay dzợ ặt pachoom bhiệc chr’nắp nâu:

Acoon c’lâng đợc đenh cắh tal prứah nắc ma nha’nhự bhơi nhực zêng, đợ pr’hát cung cơnh đêếc, đợ đenh cắh pachoom nắc cung ha vil. Acu moon zâp ngai oó chấc k’chít, nắc taluôn pachoom, tr’nơợp cắh ơy liêm choom nắc đợ t’tưn cung choom. Cơnh pr’hát ba boóch nắc pachoom hát, pachoom x’rặ bhrợ đợ pr’hát ba buôn, pa’đhang moon cơnh xay moon tuổi, đh’nớc, nhăn bhrợ năl… n’hâu k’đhạp nắc cứ ta’moóh a’cu.

Lâng râu cr’noọ bh’rợ zay ta’níh âng đay, t’coóh Đặng Hồng Quân bơơn đhanuôr cóh vel bhươl chắp kiêng. Ngai cung hơnh déh lâng zooi zúp t’coóh đoọng t’coóh bhrợ têng cr’noọ cr’niêng âng đay. Đợ t’ngay lứch c’moo 2014 nâu, t’coóh Đặng Hồng Quân hơnh déh bơơn p’cắh mặt đoọng ha k’noọ 240 pr’loọng đông acoon cóh Dao Quần Trắng cóh chr’val Tân Đồng lướt pấh đại hội đại biểu zâp acoon cóh m’bứi manứih zâp cấp, đhị t’coóh vêy g’lúh ặt chi’ớh, pachoom lâng ting tr’pác đợ kinh nghiệm đắh bhiệc zư lêy lâng padưr pa’xớc pr’hoọm văn hoá âng acoon cóh./.