Nắc manuýh acoon cóh Tày, t’coóh Ma Văn Đức, ắt cóh phường Tân Hà, TP Tuyên Quang ta luôn k’noọ tước bh’rợ zư lêy, pa dưr văn hoá âng acoon cóh đay. Chr’nắp bhlâng, ađoo nắc ơy vêy bấc bh’rợ chrooi đoọng liêm choom cóh bh’rợ chêếc lêy, ha âu đớc, pa chắp ch’mêết lêy văn hoá Tày x’rắ đớc cóh bha ar, pa choom pazêng râu bhr’ươl pr’hát then Tày đoọng ha apêê ađhi học sinh. T’ruíh đoọng ha pêê t’coóh ta ha cóh tuần n’nâu nắc xay moon ooy t’coóh Ma Văn Đức lâng bh’rợ chêếc lêy, pa chắp ch’mêết lêy văn hoá Tày. Nâu cơy apêê a bhướp a dếch, đh’rứah lâng apêê đhanuôr lâng pr’zớc đương xâng.
T’coóh Ma Văn Đức, bêl ahay nắc phó Giám đốc Sở Văn hoá thể thao lâng Du lịch Tuyên Quang. Cóh acoon phòng k’tứi lâng muy bêệ máy tính lâng bấc ơl bha ar bha tơ, t’coÓh Đức đoọng năl: ađoo nắc manuýh pa bhrợ cóh ngành văn hoá ha dợ cắh ơy choom x’rắ bhrợ t’váih sách, cắh bơơn pa chắp ch’mêết lêy n’hâu đoọng đớc đoọng ha lang t’tun nắc chơợ pa bhlâng. ađoo ta luôn k’noọ , ađay nắc ta luôn vêy trách nhiệm lâng cruung k’tiếc, lâng acoon cóh đay lâng râu chắp hơnh, râu c’năl chr’nắp ơy vêy, ađoo t’bhlâng chêếc lêy, pa chắp ch’mêết lêy ooy văn hoá âng acoon cóh Tày. T’coóh Đức pa chắp ch’mêết lêy văn hoá acoon cóh Tày cóh bấc cơnh, tơợ p’rá, xa nấp, j’niêng cr’bưn, chr’na đha nắh, đông xâng. T’ngay hân đoo cắh tớt x’rắ bha ar nắc ađoo xâng k’đháp cóh a chắc a zân. T’coóh Đức công xay moon: đoọng choom x’rắ pazêng pr’hát then ty, bài quan âng bhươl cr’noon nắc ađoo lướt chêếc ta bơơn n’năl tước ooy pazêng chr’val ch’ngai pa bhlâng cóh tỉnh, lướt tước ooy đông âng apêê t’coóh ta ha manuýh Tày đoọng ta moóh, đoọng apêê đoo xay truíh cớ râu j’niêng cr’bưn cóh ty ahay, đoọng x’rắ đớc:
Zr’lụ âng Tuyên Quang nắc bhứah. Chêếc lướt ta moóh apêê a bhướp manuýh acoon cóh, tr’nơớp nắc chêếc n’năl j’niêng cr’bưn, prá xay cơnh ooy đoọng apêê a bhướp tộ xay truíh, ha dang cắh nắc apêê đoo cắh năl cơnh chêếc xay truíh. Pazêng zr’lụ ắt mamônbg âng manúyh acoon cóh nắc vêy j’niêng cr’bưn la lay. Nắc cóh boóp p’rá prá xay cóh 1 chr’val, bhươl cr’noon n’tốh công ơy la lay cơnh, ha dang cắh ng’năl gít ooy boóp p’rá nắc cắh choom ng’năl, nắc t’bhlâng chêếc n’năl, n’năl nâu đoo nắc apêê đoo đớc n’hâu. Acu vêy râu liêm choom nắc n’năl p’rá, n’năl p’rá Tày, Dao, tu cơnh đêếc bêl xay moon prá xay nắc công buôn lấh mơ. Xang n’nắc, t’ngay nắc apêê đoo lướt pa bhrợ, tước ooy ha dum nắc t’bhlâng ting blơớc prá xay lâng apêê đoo, k’dua apêê đoo xay truíh.
Chô đhêy hưu tu cơnh đêếc t’coóh Ma Văn Đức vêy bấc t’ngay c’xêê x’rắ sách. A đoo nắc ơy chêếc lêy lấh 100 bài Quan bhươl cr’noon, pa chô 3 tập Then ty ooy p’rá acoon Kinh; ch’mêết lêy: j’niêng p’rá- boóp p’rá âng manúyh acoon cóh Tày, thơ bơr râu p’rá Tày- Việt… râu rơơm kiêng âng t’coóh Đức nắc bhrợ têng cơnh ooy nắc choom zư lêy văn hoá Tày, zư ha âu đớc, pa choom pr’hát then, đọi, hát quan bhươl cr’noon tước lâng apêê pr’zớc ta đhâm c’mor, đoọng vêy choom zư lêy râu văn hoá chr’nắp pr’hay n’nâu. t’coóh Đức moon:
Nắc đoọng pazêng râu bhr’ươl pr’hát acoon cóh, cắh muy âng manuýh acoon cóh Tày ooy trường học đoọng ha pêê ađhi n’năl nắc k’conh pa bhướp hêê vêy đợ râu chr’nắp pr’hay cơnh đêếc. ha dợ nâu cơy nắc xay moon, zư lêy râu la liêm pr’hay âng acoon cóh nắc nâu cơy apêê ađhi cắh n’năl boóp p’rá. Nâu cơy râu chr’nắp bhlâng nắc boóp p’rá ng’zư đớc, chữ x’rắ công zư, pazêng râu bhr’ươl pr’hát công zư đớc. Nâu đoo nắc bh’rợ tr’nêng zr’nắh k’đháp bhlâng, đoọng choom zư ha âu đớc nắc vêy manúyh zay bhrợ têng. Nắc ng’bhrợ t’váih c’bhúh văn nghệ cóh chr’val bhươl cr’noon, đơơng âng pazêng râu pr’hát acoon cóh đhị sân khấu, ta đang moon, ch’ner đoọng ha pazêng apêê g’lăng z’hai, manuýh t’béch g’lăng đoọng apêê đoo x’rắ bhrợ lâng biểu diễn cóh bhươl cr’noon.
Tước nâu cơy, bấc manuýh nắc đớc t’coóh Ma Văn Đức nắc manuýh chuyên gia ooy văn hoá acoon cóh Tày. Tu cóh pazêng apêê hội thảo, hội nghị, bh’rợ prá xay âng tỉnh Tuyên Quang crêê tước ooy văn hoá acoon cóh, văn hoá Tày, ađoo ta luôn vêy ta k’dua tước pấh lâng ting prá xay. T’coóh Tống Đại Hồng, manuýh pr’zớc ting pa chắp ch’mêết lêy ooy văn hoá Tày lâng t’coóh Đức đoọng năl:
Anoo Đức manuýh zay pa bhlâng bhrợ têng bh’rợ pa chắp ch’mêết lêy văn hoá Tày, x’rắ bấc sách, x’rắ thơ ooy văn hoá Tày, x’rắ pazêng râu cr’liêng pr’hát then, đọi… bhrợ têng nắc êếh râu xay moon vêy apêê đoọng zên bạc, cắh cậ vêy apêê déh hơnh, râu đêếc nắc râu ađoo kiêng bhrợ. Ting cơnh acu ngành văn hoá Tuyên Quang vêy manuýh cơnh anoo Đức nắc cắh vêy bấc. Tu manuýh cán bộ ngành văn hoá xoọc đâu bấc bhlâng nắc manuýh acoon Kinh, cắh cậ manuýh Tày hân đhơ cơnh đêếc nắc dzợ p’niên, cắh zập kinh nghiệm, cắh tr’béch xay moon cơnh anoo Đức, tu cơnh đêếc acu lêy manuýh n’nâu nắc manuýh pa dưr, pa chắp ch’mêết lê văn hoá Tày Tuyên Quang liêm choom pa bhlâng.
Xoọc đâu, t’coÓh Ma Văn Đức xoọc t’bhlâng pa chắp ch’mêết lêy lâng x’rắ pazêng râu pr’hát quan bhươl cr’noon, hát cóh bh’rợ bơơn k’díc k’điêl âng manuýh Tày đoọng x’rắ đớc cóh sách. Ting n’nắc, pa choom học sinh muy bơr trường học cóh tỉnh Tuyên Quang đoọng pazêng apêê ađhi bơơn n’năl gít lấh mơ pr’hát then, pr’hát đọi… Pazêng râu bh’rợ tr’nêng âng t’coóh Ma Văn Đức u lơớp ha dợ râu chr’nắp nắc bấc pa bhlâng, zúp zooi đoọng ha lang manuýh Tày nâu cơy lâng cóh ha y chroo n’năl ooy văn hoá, j’niêng cr’bưn âng acoon cóh đay, đoọng ting t’ngay zư ha âu lâng pa dưr k’rơ lấh mơ dzợ./.
Viết bình luận