Cr’noọ đươi dua ch’na đh’nắh moọt cr’chăl đăn tết âm lịch buôn dưr dzoóc dal, cr’noọ âng thị trường bh’nơơn a tứch lêệ liêm yêm lâng yêm têêm nắc bh’nhăn dal. N’đhơ cơnh đêếc, nâu đoo nắc cr’chăl tr’xăl hân noo plêêng k’tiếc pa bhlâng cắh choom k’dâng đớc l’lăm, cha kêệt za nghít đanh bhrợ cắh liêm crêê tước cr’chăl dưr pậ âng bh’năn. Tơợ c’năl bh’rợ bhrợ têng âng apêê đong b’băn bấc c’moo đoọng lêy: Đoọng băn a tứch lêệ liêm choom, bhrợ crêê cr’noọ âng thị trường, ma nứih băn lấh bh’rợ vêy kế hoạch liêm ghít za nươr đhị cr’noọ âng ma nứih đươi dua, tơợ đêếc năl ghít cr’chăl chơớih pay m’ma a tứch băn đoọng liêm choom bhlâng. Nâu câi nắc muy bơr râu choom p’ghít lêy đha nuôr lâng pr’zớc choom năl ghít:
# Ra văng pr’đơợ băn:
Bêl ra văng chô đơơng a tứch băn nắc choom ra văng zấp pr’đơợ cơnh đâu:
- Đong băn, za đêr za cring, x’rang hang óih, tr’đuốh đớc chr’na, tr’đuốh đớc đác ộm. zấp râu nắc choom bơơn khử trùng bêl đươi dua tơợ 5-7 t’ngay.
- Ra văng zấp ch’na, z’nươu, vắc-xin đoọng ha tứch.
- Đong băn nắc choom đh’hi đhí hân noo ch’noọng, cạch ngăn hân noo ha ot.
- Léh đong bhrợ têng crêê cơnh, dal jân jaach, doó choom tân nong đác.
- Pr’đươi pa bha lếp đong: m’bắh, pa pui n’loong doó nha nhự, cơợng 5cm-10cm bơơn bhrợ t’bil vi trùng bêl ra văng đươi dua.
* Bh’rợ bhrợ đong, a tông
- Chơớih pay đhị đhăm k’tiếc goóh, đh’hi đhí đoọng chóh bhrợ đong a tứch. Choom bhrợ đong ting n’đắh Đông cắh cậ Đông
- Ha dang băn croọl zêng, nắc p’ghít lêy bấc hắt liêm glặp ( 8 p’nong/ mét vuông ha dang băn a tứch lêệ cóh đh’rơơng; 10 p’nong /mét vuông ha dang băn a tứch lêệ cóh k’tiếc).
- Ha dang băn p’lóh cóh bhươn, đong nắc đhị đoọng g’đách boo p’rang lâng bệch ha dum, bấc hắt p’lóh a tứch cóh bhươn nắc zấp pr’đơợ hắt bhlâng 1/mét vuông.
- N’đắh p’loọng đong a tứch chô z’móh n’đắh Đông
- G’roong groong toor bhươn lâng lái B40, lái Nilon, cr’đêê, n’loong… ting ooy pr’đơợ âng zấp pr’loọng đong. T’ngay goóh nắc p’lóh ooy tang, bhươn đoọng a tứch ch’ploọng cha ớh, ha dum nắc đoọng a tứch moọt ooy đong.
* Tr’đuốh ch’na:
-Bêl a tứch t’mêê chêếh ( dâng 1-3 t’ngay) xái ch’na đhị a pướih cắh cậ bha ar bha lếp cóh t’rung đoọng a tứch dzoóh.
- Bêl a tứch 4-14 t’ngay dáp tơợ u chêếh nắc đoọng dza dzoóh lâng tr’đuôh đoọng ha tứch.
- Lấh 15 t’ngay đoọng a tứch dza dzoóh cóh tr’đuốh ta dông.
* Tr’đuốh đác ộm: Choom đớc cóh léh cắh cậ dông c’chăl lâng apêê tr’đuốh đác ộm lâng tr’đuốh ch’na cóh đong cắh cậ cóh bhươn.
Chơớih pay m’ma:
Cơnh lâng a tứch p’lóh cóh bhươn ahêê choom chơớih pay apêê m’ma: A tứch pr’lêếp têệp, a tứch Lương Phương, a tứch Tam Hoàng… đha nuôr choom pay câl đợ acoon m’ma k’rơ đhị yêm têêm pr’lúh, cr’năn lang ca conh ca căn âi bơơn ta tiêm cha groong pr’lúh zấp zêng, vêy bha ar xay moon pr’lúh âng Thú y. Chơớih pay a tứch acoon bh’nhăn liêm mr’cơnh , ga mắc mr’cơnh bh’nhăn liêm. Chơớih pay đợ acoon đa đơớh, mắt bhriêl, xóc xa xil, luônh k’tứi, dzung ga mắc. Rơớt chơớih pay apêê p’nong a tứch goóh dzung, tr’ví chr’boóh, văng dzung, plóh pun, ga mắc luônh, xóc li nhớh, n’năng đhuu, vêy tăm g’ving toor pun.
Ch’na đoọng ha tứch:
- A tứch nắc muy cóh bấc acoon bh’năn buôn chơơr, tu cơnh đêếc nắc cắh choom đoọng a tứch dzoóh đợ ch’na lấh cr’cool, ma íh, xrắ.
- Choom đươi dua ch’na công nghiệp cắh cậ đươi dua đợ phụ phế phẩm công nghiệp, ng’cơnh choom k’đhơợng nhâm: năng lượng, đạm, khoáng lâng Vitamine.
- Cơnh lâng a tứch p’lóh cóh bhươn nắc râu khoáng lâng Vitamine cắh chr’nắp mơ a tứch ta croọl, tu nắc apêê choom chơớc lêy ting cr’noọ âng a chắc.
Choom đoọng băn a tứch p’xoọng lâng bhơi k’tang. Choom băn p’xoọng goy nắc đoo đhị vêy bấc đạm đoọng ha tứch.
Zư x’mir lêy:
- Choom đơơng âng a tứch moọt bêl đơớh ra diu cắh cậ bêl ha bu đh’ngụ, rơớt apêê t’ngay boo đhí cắh cậ áp thấp nhiệt đới. Đơơng âng a tứch moọt ooy t’rung, đoọng a tứch ộm lúc Electrotyle cắh cậ Vitamine C, xang nắc, nắc ha dợ đoọng a tứch dza dzoóh.
- Lúc z’nơu cu trùng moọt ooy ch’na đoọng ha tứch dzoóh tơợ t’ngay thứ 7 nắc a tốh. Xăl pr’đươi bha lếp léh đong lâng príh doóh zấp t’ngay pa liêm.
- Rao tr’đuốh ch’na, tr’đuốh ộm pa liêm, chmêệt lêy đhr’năng cha ộm lướt dzoọng âng a tứch, ha dang lêy p’nong nđoo li nhớh, ga lêếh k’bao nắc choom đớc ặt la lay đơớh đoọng ch’mêệt lêy.
- Đươi bóng đèn tròn 75 w hang pa ngăn ha 1 mét vuông đong vêy z’đêr za đêr đoọng k’đhơợng zư nhiệt, ting cr’đơơng âng plêêng k’tiếc nắc pa dzoóc nhiệt cắh cậ p’tộ nhiệt âng bóng đèn.
- Ch’mêệt lêy ha dang a tứch ặt gr’bọ toor bóng đèn nắc a tứch xơợng cha kêệt, lêy đhấc ch’ngai nắc bóng đèn púih, gr’bọ cóh toọl đong nắc crêê đhí moọt lâng a tứch ra vạch lướt dza dzoóh ộm tự do nắc nhiệt độ xoọc liêm đhiệp. bặt ang toong t’ngay ha dum đoọng a tứch cóh cr’chăl pa ngăn.
- Bêl tước tuần thứ 4 nắc tơợp p’lóh a tứch ooy bhươn, t’ngay tr’nơợp 1-2 tiếng moọt bêl 8-9 giờ ra diu lâng 3-4 giờ ha bu, xang n’nắc pa dzoóc đanh r’dợ đoọng ha tứch loóih r’dợ lâng cóh k’tiếc bhơi.
- Ta luôn ch’mêệt lêy c’léh âng cr’năn a tứch đoọng loon xay bhrợ đợ râu cắh bhr’nêy dưr váih. Bele plêêng k’tiếc tr’xăl nắc choom đoọng a tứch ộm đác lúc Electrolyte cắh cậ VitamineC.
- Đoọng a tứch dza dzoóh tự do prang cr’chăl băn, đớc đèn ha dum đoọng a tứch dza dzoóh. Bêl tr’xăl ch’na tơợ râu đâu dzang ooy râu lơơng nắc bhrợ tr’xin.
- Tu a tứch buôn ộm đác đh’rứah lâng dza dzoóh, tu cơnh đêếc đớc tr’đuốh ch’na lâng tr’đuốh đác tr’đăn đoọng a tứch buôn ộm đác zấp lâng doó crêê ộm đác nha nhự cóh bhườn.
- Bêl a tứch bơơn 10-12 tuần nắc choom ặ pa câl.
*p’ghít: Cắh choom băn bấc lang rúh a tứh cóh 1 đong. L’lăm bêl băn rúh t’mêê nắc choom sát trùng pa zêng đong a tông, pr’đươi pr’dua, đớc đong na noóh hắt bhlâng nắc 2 tuần.
Pa liêm cha groong pr’lúh:
- Cha groong pr’lúh nắc bh’rợ bha lâng, k’đhơợng nhâm “ Cha liêm, ặt goóh, ộm ch’ngaach”. Léh đong lâng bhươn p’lóh nắc choom ta luôn goóh, liêm, cắh đớc tân nong đác cóh zr’lụ bhươn p’lóh. Xơợng bhrợ liêm qui trình thú y ooy bh’rợ cha groong pr’lúh.
- Đươi dua liêm ghít lịch tiêm vắc-xin ting pr’đơợ vel đong. Lấh n’nắc, đươi kháng sinh cha groong muy bơr pr’lúh tu vi trùng, pa bhlâng nắc cơnh lâng a tứch p’lóh lâng choom cha groong pr’lúh cr’ay Cầu trùng./.
MỘT SỐ LƯU Ý KHI CHĂN NUÔI GÀ THỊT THẢ VƯỜN PHỤC VỤ TẾT NGUYÊN ĐÁN
Nhu cầu tiêu dùng thực phẩm vào giai đoạn giáp tết âm lịch thường tăng khá cao, yếu cầu thị trường sản phẩm gà thịt có chất lượng cao và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Tuy nhiên, đây là giai đoạn chuyển mùa thời tiết khắc nghiệt, thay đổi bất thường, rét đậm rét hại kéo dài ảnh hưởng xấu đến quá trình sinh trưởng và phát triển của vật nuôi. Từ kinh nghiệm sản xuất của các nhà chăn nuôi nhiều năm cho thấy: Để chăn nuôi gà thịt có hiệu quả kinh tế cao, đáp ứng nhu cầu thị trường người chăn nuôi ngoài việc có kế hoạch cụ thể dựa trên nhu cầu của người tiêu dùng, từ đó xác định thời điểm chọn giống gà nuôi cho có hiệu quả cao.
Chuẩn bị điều kiện nuôi:
Trước khi đem gà về nuôi cần chuẩn bị đầy đủ mọi điều kiện vật chất, kỹ thuật như:
- Chuồng nuôi, rèm che, cót quây, chụp sưởi ấm, máng ăn, máng uống. Tất cả phải được khử trùng trước khi sử dụng từ 5-7 ngày.
- Chuẩn bị đầy đủ thức ăn, thuốc thú y, vaccine cần thiết cho đàn gà.
- Chuồng nuôi phải đảm bảo thoáng mát mùa hè, kín ấm vào mùa đông.
- Nền chuồng thiết kế đúng kỹ thuật, cao ráo, thoát nước.
- Chất độn chuồng: Trấu, dăm bào sạch, dày 5cm -10cm được phun sát trùng trước khi sử dụng.
* Kỹ thuật xây dựng chuồng trại
- Chọn khu đất cao ráo, thoáng mát để xây dựng chuồng gà. Nên làm chuồng theo hướng Đông hoặc Đông
- Nếu nuôi nhốt hoàn toàn, chú ý mật độ nuôi thích hợp (8 con/m2nếu nuôi gà thịt trên sàn; 10 con/m2nếu nuôi gà thịt trên nền).
- Nếu nuôi gà thả vườn, chuồng là nơi để tránh mưa nắng và ngủ đêm, mật độ vườn thả gà đủ điều kiện ít nhất 1con/m2.
- Mặt trước cửa chuồng hướng về phía Đông
- Rào chắn xung quanh vườn bằng lưới B40, lưới nilon, tre gỗ... tùy điều kiện nuôi của từng hộ. Ban ngày khô ráo thả gà ra sân, vườn để gà có khỏang không chơi, buổi tối cho gà về chuồng.
* Máng ăn
- Khi gà còn nhỏ (1-3 ngày tuổi) rải thức ăn trên khay hoặc giấy lót trong lồng úm cho gà ăn.
- Khi gà 4-14 ngày tuổi cho gà ăn bằng máng ăn cho gà con.
- Trên 15 ngày cho gà ăn máng treo.
* Máng uống: Có thể đặt hoặc treo xen kẽ các máng uống với máng ăn trong chuồng hoặc vườn. .
Chọn giống:
Đối với gà thả vườn ta nên chọn các giống: Gà Ri lai, Gà Lương Phượng , Gà Tam Hoàng….Bà con nên mua những con giống khỏe mạnh ở nơi an toàn dịch bệnh, đàn bố mẹ đã được tiêm phòng đầy đủ, có giấy kiểm dịch của Thú y. Chọn gà con càng đồng đều về trọng lượng càng tốt. Chọn những con nhanh, mắt sáng, lông bông, bụng gọn, chân mập.Tránh chọn những con gà khô chân, vẹo mỏ, khoèo chân, hở rốn, xệ bụng, lỗ huyệt bết lông, cánh xệ, có vòng thâm đen quanh rốn.
Thức ăn cho gà:
- Gà là một trong số con vật nhạy cảm, nên tuyệt đối không cho gà ăn thức ăn bị ôi mốc, nhiễm nấm, thối rữa.
- Có thể sử dụng thức ăn công nghiệp hoặc tận dụng các phụ phế phẩm công nông nghiệp, sao cho đảm bảo các thành phần: Năng lượng, đạm, khoáng và Vitamine.
- Đối với gà thả vườn thì vấn đề khoáng và vitamine không quan trọng bằng gà nuôi nhốt, vì chúng sẽ tự tìm kiếm theo nhu cầu của cơ thể.
Có thể cho gà ăn thêm rau xanh. Nên nuôi thêm giun đất là nguồn cung cấp đạm dồi dào cho gà.
Chăm sóc nuôi dưỡng
- Nên vận chuyển gà con vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát, tránh những ngày mưa bão hay áp thấp nhiệt đới. Đưa gà vào chuồng úm, cho gà uống nước pha Electrotyle hoặc Vitamine C,sau đó mới cho ăn.
- Trộn thuốc cầu trùng vào trong thức ăn cho gà từ ngày thứ 7 trở đi. Thay chất độn chuồng và dọn phân mỗi ngày sạch sẽ.
- Rửa máng ăn, máng uống sạch sẽ, quan sát tình trạng ăn uống đi đứng của gà, nếu thấy con nào buồn bã, ủ rũ cần cách ly ngay để theo dõi.
- Dùng bóng đèn tròn 75W úm cho 1m2chuồng có che chắn để giữ nhiệt, tùy theo thời tiết mà tăng giảm lượng nhiệt bằng cách nâng hoặc hạ độ cao của bóng đèn.
- Quan sát thấy nếu gà nằm tụ quanh bóng đèn là gà bị lạnh, tản xa bóng đèn là nóng, nằm tụ ở góc chuồng là bị gió lùa và gà đi lại ăn uống tự do là nhiệt độ thích hợp.Thắp sáng suốt ngày đêm(24/24) cho gà trong giai đoạn úm.
- Khi đến tuần thứ 4 tập thả gà ra vườn ngày đầu 1-2 tiếng vào lúc 8-9 giờ sáng và 3-4 giờ chiều, sau đó tăng dần thời gian để cho gà quen dần với môi trường bên ngoài.
- Thường xuyên quan sát biểu hiện của đàn gà để kịp xử lý những bất thường xảy ra. Khi thời tiết thay đổi nên cho gà uống nước pha Electrolyte hoặc Vitamine C.
- Cho gà ăn tự do suốt quá trình nuôi, để đèn ban đêm cho gà ăn. Khi chuyển thức ăn từ loại này sang loại khác phải làm từ từ.
- Do tập tính của gà thường uống nước cùng lúc với ăn, nên đặt máng ăn và máng uống cạnh nhau để gà được uống nước đầy đủ mà không uống nước dơ bẩn trong vườn.
- Trong khi nuôi cần loại những con còi cọc, nhốt và nuôi riêng để đạt tỷ lệ đồng đều cao.
- Khi gà đạt 10- 12 tuần tuổi thì xuất bán.
* Chú ý: Không nuôi nhiều cỡ gà trong 1 chuồng. Trước khi nuôi đợt mới cần phải sát trùng toàn bộ chuồng trại, dụng cụ, để chống chuồng ít nhất 2 tuần.
Vệ sinh phòng bệnh:
- Vệ sinh phòng bệnh là công tác chủ yếu, đảm bảo "Ăn sạch, ở sạch, uống sạch". Nền chuồng và vườn thả phải luôn khô ráo, sạch sẽ, không để ao tù nước đọng trong khu vườn thả. Thực hiện tốt qui trình thú y về vệ sinh phòng bệnh.
- Áp dụng nghiêm ngặt lịch phòng vaccine tuỳ theo từng địa phương. Ngoài ra, dùng kháng sinh phòng một số bệnh do vi trùng, đặc biệt đối với gà thả nền thì cần phải phòng bệnh Cầu trùng./.
Viết bình luận