Đh’rứah lâng râu k’rang lêy, zúp zooi zên bạc k’rong bhrợ têng âng chính quyền vel đong, bấc c’moo hay, đhanuôr Chăm đhị Ninh Thuận ơy chroi k’rong zên bạc, c’rơ g’lếêh đoọng pa liêm, zư lêy apêê c’cir lịch sử cung cơnh apêê chr’chắp văn hoá n’ty âng acoon cóh đay. Thuý Linh-PV Đài TNVNV vêy bh’ar xrắ xay moon đắh bhiệc bhrợ lalua ta níh nâu âng apêê đhanuôr Chăm cóh Ninh Thuận. đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xâng.

        Đhanuôr Chăm ắt đhị Ninh Thuận vêy lấh 75 r’bhầu ma nuýh, ắt mamông k’rong đhị zập vel âng 6 chr’hoong, thành phố âng tỉnh. Lấh mơ 3 bh’nụ tháp pa pậ nắc Tháp pôklong Girai, tháp Pôrômê lâng tháp Hoà Lai ( dzợ đớc nắc Ba Tháp) nắc đhanuôr Chăm cóh đâu dzợ vêy dâng 10 đền, miếu ga mắc, k’tứi cóh apêê vel Chăm. Cóh đếêc 3 bh’nụ tháp pậ bơơn xay moon nắc c’cir cấp k’tiếc k’ruung lâng 5 vel bơơn ra pặ nắc c’cir cấp tỉnh. Apêê cr’nooj bh’rợ nâu pa teeseet lâng râu j’niêng tin đươi âng ma nuyh Chăm Ninh Thuận tợơ k’r bhầu c’moo xoọc dzợ zư liêm chr’nắp. đhơ cơnh đếêc tu bơơn ta bhrợ têng đanh ặ, nắc bấc đền, tháp Chăm hư zớch. Lâng đhr’năng cơnh đâu, đh’rứah lâng râu zúp zooi âng Nhà nước, chính quyền apêê vel đong, Ban phong tục apêê vel Chăm ơy k’đươi đhanuôr chroi k’rong zên bạc lâng c’rơ acoon ma nuýh đoọng pa liêm apêê đền, miếu Chăm ting t’ngay ting liêm mâng,bhrợ liêm ha bhiệc sinh hoạt văn hoá t’ty, tín ngưỡng âng đhanuôr cóh vel đong.

        Đền Pô Klong Chanh đhị vel Chăm Bàu Trúc, thị trấn Phước Dân, chr’hoong Ninh Phước bơơn  ta bhrợ têng tợơ c’moo 1954, bhuốih dang Pô Klong Chanh- muy dang bơơn lêy nắc ma bhuy bhlầng lâng ma nuýh Chăm vel Bàu Trúc cóh đhr’năng bhrợ cha, kinh doanh pazêng pr’đươi truyền thống Chăm… Tu bấc c’moo đươi dua nắc đền nâu cung hư bấc đhị; c’moo 2012 bơơn râu đoọng phép tợơ tỉnh, chính quyền zr’lụ phố Bàu Trúc ơy k’đươi đhanuôr chroi k’rong zên bạc lâng cô bhrợ têng đh’rứah lâng tỉnh bhrợ pa dưr đhr’nong t’mêê tước nâu kêi, lâng chr’nắp lấh 300 ức đồng, cóh tinh thần Nhà nước lâng đhanuôr đh’rứah bhrợ têng ( Nhà nước chrót m’pâng đhanuôr m’pâng). Đền Pô Klong Chanh cung nắc muy cóh pazêng đền Chăm bơơn ra’pặ hạng c’cir lịch sử cấp tỉnh. T’coóh Đàng Năng Bỉnh ắt đhị vel Bàu Trúc, thị trấn Phước Dân, chr’hoong Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận moon:

        Đền Pô Inư Chanh lalăm a hay nắc cóh m’pâng clung, đhanuôr căl đh’nớc nắc Pô Klong  Hamu, tước c’moo 1954 bơơn pa đhấc chô ooy vel ty, cr’chăl đếêc nắc ơy 50 c’moo. Đền nâu hư k’đoóh zêng. Nhà nước, tỉnh vêy k’rang zúp zooi zên bạc lâng đhanuôr đh’rứah bhrợ têng. Tu cơnh đếêc tước nâu kêi ơy bhrợ têng bấc đền liêm choom đoong bhuốih dang Pô zập c’moo.

        T’mêê đâu, ma nuýh Chăm ắt đhị 11 vel âng 5 chr’val: Phước Thái, Phước Hậu, Thành Hải, Bắc Sơn, Phan Rang- Tháp Chàm ơy đh’rứah xay moon, za zưm k’đươi moon đhanuôr đhị vel đong lâng bấc đhanuôr ắt mamông cóh k’tiếcc k’ruung lơơng đh’rứah lâng doanh nghiệp chroi k’rong lấh 500 ức đồng đoọng bhrợ têng t’mêê Đền pôklong Girai- muy c’cir ra’pặ hạng c’cir lilcjh sử cấp tỉnh. Đền t’mêê ta bhrợ têng bhứah 70m² cóh bha nân k’tiếc 800m² lâng apêê cr’noọ bh’rợ lơơng xăl đền thờ ty đhị bấc c’moo ơy đươi dua lâng lấh hư zớch. Đền PoklongGirai vêy chr’nắp liêm bhlângnf lâng đhanuôr Chăm đhị apêê vel đong nâu, tu nâu đoo nắc cắh muy đhị zư đớc a doóh bhua Pô klong Girai, xa nập xập âng apêê thần Chăm ơy vêy công pa hooi đác ooy clung ruông, zooi đhanuôr Chăm  pa dưr chr’nóh chr’bếêt, lâng nắc đhị đoọng đhanuôr Chăm âng 11 vel bhươl Chăm bhrợ têng j’niêng tin đươi cơnh: j’niêng đớp pay xa nập dzoóc ooy tháp cóh bhiệc bhan Katê, bhiệc bhuốih tợơ tợơp c’moo… Cả sư Đổng Bạ ắt đhị vel Phước Đồng, chr’val Phước Hậu, chr’hoong Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận moon:

        Pazêng bhiệc cắh ơy liêm xang cóh Đền nắc a zi nhăn tợơ Tỉnh, tỉnh đoọng nắc lêy bhrợ lâng c’la cu nắc ting chroi đoọng m’bứi zên. Bêl bhrợ têng nắc k’đươi apêê Ban j’niêng cr’bưn âng 11 vel chô prá xay, chroi k’rong zên bạc đoọng bhrợ têng. Apêê đền, Tháp zêng vêy j’niêng tin đươi lalay cơnh, vêy đhị nắc bhuốih Rija harei, vêy đhị bhuôih Katê, vêy đhị bhuốih c’xêê 3… đoọng nhăn ha đhanuôr vel bhươl bơơn c’rơ tr’mung liêm, bhrợ cha choom.

        Cắh uy muy bệê đền n’tếh năm, pazêng c’moo hay, bấc đền Chăm zêng bơơn pa liêm pa mâng cóh tinh thần tự nguyện chroi k’rong âng đhanuôr. Tợơ đếêc nắc zư lêy lâng pa dưr apêê chr’nắp văn hoá lịch sử âng apêê c’cir lịch sử acoon cóh, bhrợ têng liêm bhiệc sinh hoạt tín ngưỡng âng đhanuôr. Lấh mơ nắc cóh cr’chăl a ahy tợơ zên bạc âng k’tiếc k’ruung đắh pa liêm, pa mâng c’cir, Sở Văn hoá, thể thao lâng du lịch tỉnh Ninh Thuận cung ơy xay bhrợ bhiệc pa liêm, pa mâng 3 k’bhúh tháp Chăm pậ nắc Tháp PoKlong Girai ta bhrợ têng đhị m’pâng thế kỉ 12 tợơp thế kỉ 13; tháp Pôrômê- thế kỉ 17 lâng tháp Hoà Lai dzợ ng’đớc nắc Ba Tháp ta bhrợ têng moót thế kỉ 19- zêng 3 tháo nâu bơơn Bộ Văn hoá thể thao lâng du lịch ra păk nắc c’cir lịch sử cấp k’tiếc k’ruung. Zên bạc bhrợ têng nâu lấh k’ha riêng tỷ đồng. Nâu đoo nắc muy bhiệc bhrợ lalua ta níh, lêy pr’hân pa liêm pa mâng, bhrợ têng cơnh rơơm kiêng âng đhanuôr Chăm. Xay moon ooy c’rơ pa liêm pa mâng apêê c’cir lịch sử ma nuýh Chăm đhị tỉnh Ninh Thuận. t’coóh Phan Quốc Anh- Giám đốc Sở Văn hoá, thể thao lâng du lịch tỉnh Ninh Thuận đoọng năl:

        C’cir Quốc gia nắc azi doó lấh k’rang tu ơy vêy cr’noọ bh’rợ âng k’tiếc k’ruung lâng pa liêm pa mâng, ba bi cơnh tháp Pôklong Girai nắc lêy k’nặ xang. Azi cung ơy bhrợ têng apêê tang chóh n’loong đoọmng zư lêy dzung tháp cơnh g’roong, c’riing moót, apêê bậc tang cấp dzoóc ooy tháp… nắc ơy k’nặ xang. Râu âng azi xoọc k’rang nắc apêê c’cir cấp tỉnh, cơnh Đền pô inư Nưgar. Đhanuor đhị vel Hữu Đức nắc xoọc k’đươi Nhà nước zooi 50%, đhanuôr zooi 50%, lâng k’đươi moon apêê doanh nghiệp bhrợ têng 2 bệê đền.

        Đh’rứah lâng bhiệc k’rang lêy, zúp zooi pa liêm pa mâng apêê c’cir lịch sử ma nuýh Chăm, Sở VHTT&DL tỉnh Ninh Thuận xoỌc bhrợ pa dưr c’lâng bh’rợ pa cắh đoọng ha Bộ VHTT&DL xay moon nghệ thuật vel gốm Bàu Trúc lâng bhiệc bhan Katê âng ma nuýh Chăm nắc c’cir văn hoá phi vật thể cấp Quốc gia. Tợơ đếêc nắc chroi k’rong bhiệc zư lêy lâng pa dưr apêê chr’nắp văn hoá âng apêê acoon cóh đhị vel đong tỉnh./.