Bh’rợ  đh’đhéh t’tệên âng đhanuôr cóh da ding k’coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam ơy váih tợơ a hay, đhơ cơnh đếêc nắc tước nâu kêi pr’đươi ơy ta bhrợ têng cắh liêm zập cơnh đươi dua âng đhanuôr vel đong. Apêê ngành chức năng lâng chính quyền vel đong xoọc pa zay chấc lêy c’lâng pa dưr cớ bh’rợ đh’đhéh t’tệên truyền thống đoọng chroi k’rong bhiệc pa dưr bh’nơơn bh’rợ, bhrơ têng liêm râu đươi dua cóh bhiệc bhrợ têng vel bhươl  tmêê.

          M’pâng đhâng cóh vel A Rầg 1 chr’val A Nông, chr’hoong Tây Giang xâng đh’riêng đhéh, tệên. Mị díc điêl Hốih Clép ngai nắc khò, ngai nắc tệên, cr’chấu dzệêp lứch a doóh. Bh’rợ t’tệên ơy pa tếêt g’bọ lâng Hốih Clép tợơ dzợ p’niên. Đhêêng 15 c’moo, t’coóh ơy ting lâng ca conh moót ooy crâng bơơn k’chắh đoọng chô bóh nam tệên bhrợ. Nâu kêi t’coóh ơy 60 c’moo, t’coóh cắh mặ hay a đay ơy bhrợ mơ bệê pr’đươi cơnh đhao, a chịi chuung...đoọng ha đhanuôr cóh vel bhươl. Đhơ dzợ bhrợ têng cơnh ty đanh a hay nắc đhị đhéh tệên âng t’coóh Hốih Clép vêy râu liêm t’mêê. Tợơ muy khung vành xe đạp ty, t’coóh nắc ơy tự bhrợ pa zưm lâng bấc râu pr’đươi lâng nam lalay đoọng bhrợ váih zr’lụ đhéh tệên glụ lâng tay zăng liêm buôn đhị bhrợ têng.

          Bh’rợ đh’đhéh t’tệên truyền thống âng đhanuôr Cơ Tu bhrợ têng bha bhlầng nắc đhị cr’chăl doó râu trơ vâng, cắh cợ tợơp c’moo đoọng ra văng bhrợ têng ha rêê hânnoo t’mêê. Lalăm a hay, pr’đươi ơy ta bhrợ nắc muy tr’xăl ch’na đh’nắh lâng zooi đhanuôr, a đhi noo, k’bhúh xoọng cóh vel vêy pr’đươi đoọng bhrợ ha rêê, lướt bhrợ ooy crâng. Pr’đươi đoọng đhanuôr Cơ Tu cóh da ding k’coong Tây Giang đhéh bhrợ pr’đươi liêm mâng nắc tợơ ta clắh đạn, bom dzợ k’đoong cóh crâng da ding, dứp k’ruung đác. Pazêng c’nắt đhéh bhrợ âng đhanuôr Cơ Tu nắc zêng g’nưm tợơ c’rơ âng acoon ma nuýh đơ bhlầng. Kỹ thuật đhéh tệên âng ma nuýh Cơ Tu cắh vêy xrắ đớc liêm crêê, nắc ma nuýh lalăm pa choom đoọng ha ma nuýh t’tun a năm.

          K’nặ 60 c’moo ắt bhrợ bhiệc đhéh tệên, t’coóh Cooh Tám ắt cóh vel VoÒng, chr’val Tr’hy, Tây Giang nắc muy cóh pazêng m’bứi ma nuýh Cơ Tu dzợ bhrợ têng bhiệc đhéh tệên nâu. Cooh Tám pa choom đhéh tệên tợợ bêl 10 c’moo ha dợ, tước 15 c’moo nắc ơy choom đhéh tệên lâng bhrợ têng bhiêr pa bhlầng. Ting cơnh t’coóh Cooh Tám, kiêng bhrợ pr’đươi liêm cơnh a đay rơơm kiêng nắc bơơn muy ta clắh nam liêm, tợơ bhiệc pay k’chắh pa tước bhiệc bóh nắc lêy bhrợ đoọng liêm, lêy vêy kỹ thuật. Lêy pa chắp đoọng gít lalăm đhéh tệên muy râu pr’đươi, bóh lêy cơnh nam bhrôông mơ đhiệp. Mơ chu tệên mú nắc muy chu tệêt k’rơ, muy chu tệên tr’xin lấh đoọng mú tệên đoọng nhâm. Pazêng pr’đươi bơơn ta bhrợ têng ngoọ buôn bhlầng cơnh pla đhao, pla k’nuốc... đhơ cơnh đếêc nắc chr’nắp liêm bhlầng cóh tr’mung tr’méh âng ma nuýh Cơ Tu. Ha dang cắh vêy k’đhao, k’nuốc nắc ma nuýh Cơ Tu cắh năl cơnh chấc prướh bhrợ crâng đhị đhăm k’tiếc zr’nắh k’đháp. Lấh mơ nắc pa zay bhrợ têng âng ma nuýh đhéh tệên ơy bhrợ têng pazêng pr’đươi liêm mâng đoọng ha bhrợ têng ha rêê ha lai lâng nắc dzợ pa cắh chr’nắp văn hoá âng acoon cóh.

          Ting cơnh t’coóh Briu Liếc- Bí thư Huyện uỷ Tây Giang moon, n’đhơ tr’mung tr’méh liêm t’mêê ơy tr’xăl đhơ đhơ mơ, nắc râu tơơm riáh pazêng vel truyền tống t’luôn bơơn zư lêy lâng pa dưr. Bhiệc pa dưr bh’rợ t’tệên đh’dhéh cóh da ding k’coong Tây Giang nắc đoo bhiệc bhrợ lalua ta níh lâng chr’nắp hân bhlầng, cắh muy âng chô bh’nơơn tr’mung tr’méh nắc dzợ chroi k’rong chr’nắp văn hoá âng đhanuôr. Tợơ a hay tước nâu kêi, đhanuôr Cơ Tu t’luôn lêy chắp bh’rợ đhéh tệên truyền thống. Đhơ cơnh đếêc, bh’rợ nâu xoọc bil pất lâng cắh ngai pa choom đoọng ha lang p’niên Cơ Tu nâu kêi dzợ lâng apêê cắh k’rang lêy tước bh’rợ nâu dzợ.

          Pazêng c’moo đăn đâu, đươi vêy đươi dua râu liêm choom âng khoa học kỹ thuật, đhanuôr Cơ Tu ơy tr’xăl cơnh bhrợ, cơnh pa chắp cóh bhrợ têng chr’nóh chr’bếêt. Chóh ha roo đác cắh chríh lạ lâng đhanuôr Cơ Tu dzợ. Cơnh xay moon âng Chủ tịch UBND chr’val A Nông- t’coóh A lăng Bao, xoọc đâu A Nông nắc chr’val bha lầng âng chr’hoong Tây Giang xay bhrợ vel bhươl t’mêê. Cr’chăl a hay vel đong nắc pa gít pa dưr apêê vel truyền thống. Đhơ cơnh đếêc nắc ha dang bhrợ pa dưr bhiệc đh’đhéh t’tệên a hay nắc cung k’đháp đhị pa dưr bh’nơơn bh’rợ tu c’lâng bhrợ têng nắc zêng lâng têy coon ma nuýh, bh’nơơnn âng chô ếp, cắh liêm cơnh pân lơơng kiêng đươi dua. Kiêng pa dưr cớ bh’rợ truyền thống âng đhanuôr Cơ tu nắc lêy tr’xăl cơnh cr’noọ pa chắp, c’lâng bh’rợ lâng lalăm nắc zên bạc k’rong bhrợ têng, câl pr’đươi pr’dua.

          T’mêê đâu, tợơ zên bạc khuyến công âng vel đong, Trung tâm khuyến công lâng tư vấn công nghiệp Quảng Nam pazưm lâng Phòng Kinh tế- hạ tầng chr’hoong Tây Giang ơy bhrợ têng bhiệc pa chắp lêy xay bhrợ cr’noọ bh’rợ bhrợ têng pr’đươi k’đhợơng têy đhị chr’hoong Tây Giang. T’coóh Lê Đình Đối- Phó Giám đốc Trung tâm khuyến công lâng tư vấn công nghiệp Quảng Nam đoọng năl,  lấh mơ trực tiếp bhrợ lớp pa choom, âng đơơng pr’đươi đh’đhéh t’tệên đoọng ha đhanuôr, đề án dzợ zooi zúp đoọng ha 2 tổ pazưm bhrợ têng cơ khí đhị vel A Rầng 1 lâng vel Ganil chr’val  Nông đoọng pa liêm pr’đươi đhị bêl đhéh tệên lâng cơ khí xây dựng cơnh bhrợ lò bóh, a bóc đớc đác, đe, mú, giũa zập râu; máy cắt, máy hàn, kéo cắt, kèm kẹp phooi, máy kít đhêl... Nâu đoo nắc c’lâng bh’rợ đoọng ha pêê tổ pazưm bhrợ cơ khí pr’đươi bhrợ têng ta bhứah cr’noọ bh’rợ lâng pa liêm pazêng pr’đươi bhrợ têng đhị vel đong, chroi k’rong râu liêm đoọng đoọng ha bhiệc bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê./.