Tước chr’hoong Củ Chi, thành phố HCM t’moóh pr’căn” Bảy hoa lan” nắc zập ngai zêng năl. Lấh mơ bhiệc bhrợ pa dưr ca van đoọng ha c’la đay lâng pr’loọng đong, lâng bh’rợ chóh pô phong lan, pa căn Nguyễn Thị Bảy c’moo đâu ơy lấh 60 c’moo dzợ zúp zooi bấc ma nuýh đha rựt đoọng ha pêê vêy pr’đợơ z’lấh k’đháp cóh pr’ắt tr’mông. C’nắt t’ruíh “ jưn jứah xay moon h’cơnh choom bhrợ cha” t’ngay đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc năl bhrợ pa dưr kinh tế âng pr’căn Nguyễn Thị Bảy ấ!

        Tước đong pa căn Nguyễn Thị Bảy ắt đhị vel 3, chr’val Tân Thanh Tây, chr’hoong Củ Chi, zập ngai đui cơnh moót ooy crâng pô lâng pazêng pr’hoọm bhrôông, rớơc, bhoóc, bhrậu… Đong biệt thự bhứah lấh 300m2 chr’nắp zên  bhrợ têng lấh 5 tỷ đồng, zập zêng pr’đươi pr’dua nắc đoo bh’nơơn âng 15 c’moo pa tếêt lâng bh’rợ chóh pô phong lan âng ma nuýh pân đil lấh 60 c’moo nâu.

        K’díc bhrợ công chức đhị chr’hoong Củ Chi lâg zên lương m’bứi bhlầng, a ngắh Bảy ơy bhrợ têng bấc râu bh’rợ đh’rứah lâng  k’díc băn 2 p’nong ca coon cha học lâng pa dưr kinh tế pr’loọng đong. C’moo 200, tợơ lấh bêl bhrợ têng bấc râu bh’rợ cơnh: pa câl la léh, băn k’roọc, chóh bhơi ra vắh… a ngắh Nguyễn Thị Bảy quýêt định k’rong chóh pô phong lan. A ngắh Bảy xay moon:  “ bêl tợơp chóh bhrợ pô lan nắc vêy năl râu zr’nắh k’đháp âng bhiệc nâu. Chóh pô lan nắc lêy vêy bấc zên k’rong bhrợ, k’đươi đắh kỹ thuật dal, ha dợ pr’loọng đong bêl đếêc nắc lưm bấc râu k’đháp k’ra” động vêy bh’nơơn bh’rợ cơnh t’ngay đâu, m’bứi ngai vêy năl, lâng bh’rợ chóh pô phong lan, pr’loọng đong a ngắh nắc z’lấh bấc râu k’đháp, nợ nần tước zên tỷ.

        Đhơ cơnh đếêc, lâng c’rơ pa zay âng ma nuýh pân đil zr’lụ k’tiếc grơơ k’rơ Củ Chi anh hùng, a ngăh Bảy nắc pa zay bhrợ têng,, đh’rứah bhrợ, đh’rứah pa choom đoọng bhrợ váih pazêng m’ma phong lan chr’nắp liêm, glặp lâng đhr’năng pleng k’tiếc cóh đâu.

        Tợơ cr’chăl đếêc, n’đhơ bhrợ têng ha roo đác đhị chr’hoong Củ Chi âng chô bh’nơơn ếp, nắc cắh ngai vêy pân xăl chóh chr’nóh râu lơơng. Năl râu kiêng dua âng thị trường thành phố, a ngắh Bảy ơy vắ zên âng ma nuýh đong lâng tợơ Ngân hàng đoọng bhrợ đong lưới lâng k’rong câl apêê m’ma phong lan tợơ Thái Lan lâng Đà Lạt chô chóh. XoỌc đâu, cóh đhăm bhứah k’nặ 1ha, a ngắh Bảy ơy chóh lấh 30 r’bhầu t’nơơm phong lan. C’moo hay, pr’loọng đong a ngắh ơy âng chô lấh 500 ức đồng. a ngắh Nguyễn Thị Bảy đoọng năl:

        Apêê moon 40 váih 16, nắc cơnh đâu,  ahêê cắt loom nắc glúh cớ âng t’mêê, ha dợ t‘nơơm lâng riáh nắc chắt tơơm t’mêê.  Tơơm t’mêê đếêc nắc đớc tước 8 c’xêê nắc pa trơơi m’ma. Vêy tơơm Mokara cắt đoong nắc choom pa câl pô cắh cợ t’moót ooy chậu chưng đhị t’ngay tết liêm pa bhlầng. Lấh mơ nắc dzợ pa câl m’ma tu cơnh đếêc vêy bơơn bh’nơơn liêm dal.

        Lâng c’rơ pa zay học ta moóh, a ngắh Nguyễn Thị Bảy ơy pa trơơi m’ma liêm choom zập râu phong lan Mokara lâng Denbrodium cắt đoong đoọng bh’nơơn âng chô dal, liêm glặp lâng chắp kiêng âng ma nuýh đươi dua.A ngắh nắc ma nuýh tợơp đươi dua kỹ thuật tưới tự động đoọng ha t’nơơm phong lan. Lâng loom k’er da dô pân lơơng a ngắh “ Bảy pô lan” dzợ zúp zooi đắh zên bạc lâng pa choom đha nuôr cóh chr’val đươi dua cơnh liêm choom âng khoa học kỹ thuật đhị pa bhrợ ta têng cơnh: bhrợ đong lưới, chớih pay m’ma, phân bón lâng cơnh k’rang lêy pô phong lan. A ngắh pa prá:

        Nâu kêi, a cu ơy vêy zập râu, ha dợ lêy đhanuôr zr’nắh k’đháp pa bhlầng. A cu hayy cớ bêl a hay, tu cơnh đếêc nắc a cu pa zay zúp zooi đoọng zập ngai đh’rứah ha dưr lâng a cu.

        Râu lalia âng a ngắh Bảy váih nắc pr’đợơ đoọng lấh 30 pr’loọng đong đhị chr’val Tân Thạnh Tây, pân k’rong chóh bhrợ pô phong lan lâng đhăm bhứah tợơ 2-3 ha riêng mét vuông tước 2-3ha. Lâng chr’nắp cơnh xoọc đâu, ma nuýh chóh phong lan đhị vel đong nâu vêy lãi tợơ 100-200ức đồng muy sào cóh muy c’moo. T’coóh Võ Văn Phong, ma nuýh đhanuôr ắt đhị vel 2A, chr’val Tân Thạnh Tây moon:

        Bh’rợ chóh lan đhị t’ngay đăn Tết xâng cóh loom bhui pa bhlầng, tu đhị cr’chăl t’ngay đâu vêy ma nuýh đi tước câl, ma nuýh tố câl. Ma nuýh chóh pô lan vêy âng chô bh’nơơn z’zăng đươi vêy cơnh đếêc nắc tr’mung tr’méh têêm ngăn lấh. Kiêng bh’rợ nâu ha dưr lấh mơ nắc lêy bhrợ t’váih Hợp tác xã câl bhlêy. Vêy ma nuýh dzoọng bhrợ chấc lêy đhị pa câl pô. Ha dang cắh pa zay lâng pô cắh năl đhị pa câl nắc lưm bấc râu k’đháp zr’nắh.

        XoỌc đâu, bấc sinh viên apêê trường đại học lâng mauyh chóh pô lan cóh prang k’tiếc k’ruung ơy chấc lêy tước a ngắh Bảy đoọng chấc năl lâng pa choom kinh nghiệm âng ma nuýh “ đhanuôr Kỹ sư” nâu. Pazêng chroi k’rong âng a ngắh Nguyễn Thị Bảy đoọng ha vel đong ơy bơơn thành phố HCM đớp xâng lâng déh hơnh lâng pr’đớc chr’nắp tr’haanh “ đhanuôr bhrợ cha choom” 5 c’moo (2005-2010). T’coóh Trần Trường Sơn, Phó Chủ tịch Hội nông dân thành phố HCM moon:

        Râu loom luộnh đoàn kết cóh vel bhươl cóh bh’rợ đhanuôr bhrợ cha choom ơy pa cắh đhị apêê bh’rợ ghít liêm. Pazêng đhanuôr bhrợ pa dưr ca van zooi đhanuôr đha rựt ơy bhrợ râu liêm chr’nắp, k’er da dô acoon ma nuýh ting liêm lấh mơ âng đhanuôr cóh tr’mung tr’méh đhị vel bhươl.

        Chr’hoong Củ Chi, thành phố HCM xoỌc vêy 190ha pô phong lan. Bh’rợ chóh pô phong lan xoọc âng chô pr’ắt tr’mông k’bhố ngăn đoọng ha lấh 300 pr’loọng đong đha nuôr cóh đâu. Đoọng vêy bhươn phong lan vêy bấc pr’hoọm laliêm nắc đô, pazêng đhanuôr cơnh a ngắh Nguyễn Thị Bảy ơy lơi bấc c’rơ g’lếêh lâng a cọ bhriêl choom. Râu pa zay đhị pa bhrợ ta têng lâng pa chắp bhrợ âng đhanuôr đhị zr’lụ “k’tiếc mốp bênh váih k’tiếc liêm” nâu xoọc chroi k’rong bhiệc bhrợ pa dưr vel đong Củ Chi ting t’ngay ting liêm choom, ting ca van lấh mơ./.