# Đhanuôr lâng pr’zớc chắp dadêr!

Cóh t’ruíh t’ngay nua, azi ơy xay truíh bha ar x’rắ xay moon râu liêm choom âng xa nay bh’rợ pa xiêr đharứt cóh k’tiếc k’ruung hêê cóh bơr zệt c’moo ahay lâng xay moon pazêng râu zr’nắh k’đháp ng’lum cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y. bêl đâu, azi xay truíh cớ bha ar x’rắ g’lúh bơr âng pazêng bha ar x’rắ xay moon ooy xa nay n’nâu lâng pr’đớc: Pa xiêr đharứt bấc cơnh- râu chr’nắp cóh bh’rợ ra văng bhrợ âng đhanuôr, xay moon râu xa nay bh’rợ âng đhanuôr cóh bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đharứt. Nâu đoo nắc râu bh’rợ chr’nắp pa bhlâng đoọng Việt Nam choom pa xiêr đharứt nhâm mâng. Đhanuôr lâng pr’zớc đh’rưáh đương xâng.

Nắc muy tỉnh da ding k’coong lâng 88% nắc đhanuôr acoon cóh ắt mamông, cóh đêếc manuýh Mông pay lấh 31%, Hà Giang xay moon kiêng pa xiêr đharứt, tr’nơớp nắc pa dưr râu xa nay râu t’bhlâng bhrợ têng âng đhanuôr. Hân đhơ cơnh đêếc, bh’nơơn bơơn pay pa chô cóh x’ría cắh crêê cơnh cr’noọ rơơm kiêng. T’coóh Phạm Ngọc Dũng, Phó Giám đốc Sở LĐ, TB lâng XH tỉnh Hà Giang đoọng năl:

Tước lứch c’moo 2012, tỉnh Hà Giang dzợ vêy lấh 30% pr’loọng đông đharứt. Cóh c’moo 2013, xay moon đớc vêy k’dâng tơợ 2 tước 3% pr’loọng đông vêy đhr’năng choom t’bil lơi đharứt cóh c’moo đâu. Hân đhơ cơnh đêếc, vêy cơnh cậ đợ pr’loọng đông choom t’bil lơi đharứt nắc m’bứi lấh mơ lâng pazêng c’moo l’lăm ahay, tu c’moo 2013 vêy bấc râu zr’nắh k’đháp, pa bhlâng nắc đhí boo túh bhlong dưr vaíh bấc chu, bhrợ thu nhập âng đhanuôr cóh zr’lụ cắh lấh liêm choom.

Ting cơnh pr’căn Phạm Nguyên Cường, manuýh chuyên gia ooy giới, Bộ LĐTB lâng XH nắc moon, muy cóh pazêng râu tu cắh ơy choom pa dưr râu tự bhrợ têng âng đhanuôr đharứt cóh bh’rợ pa liêm pa crêê pr’ắt tr’mông âng apêê đoo nắc lấh ooy apêê dzợ vêy cr’noọ đương g’nưm ooy râu zúp zooi âng Nhà nước nắc bấc apêê đharứt kiêng t’bhlâng bhrợ têng. Hân đhơ cơnh đêếc, apêê cắh n’năl tơớp bhrợ têng tơợ ooy. Tu cơnh đêếc, râu chr’nắp bhlâng nắc manuýh bhrợ têng chính sách nắc t’đui bhrợ ooy đhr’năng, râu c’rơ, râu zr’nắh k’đháp cóh zập vel đông đoọng pa choom manuýh đharứt pa dưr râu c’rơ âng c’la đay, zúp zooi apêê đoo t’bil lơi đharứt đhị đhăm k’tiếc âng vel đông đay:

Kiêng zúp zooi apêê đoo nắc ng’năl n’hâu apêê đoo kiêng lâng bhrợ têng đoọng apêê đoo lêy nắc apêê đoo xoọc đharứt. râu đharứt n’nắc nắc vêy cơnh dưr váih n’đắh cắh liêm crêê âng pleng k’tiếc, cắh cậ nắc dưr váih tơợ pr’ắt tr’mông âng apêê đoo nắc apêê đoo cắh bơơn lêy, bơơn n’năl. Vêy cơnh cậ nắc vêy muy bh’rợ bha lâng liêm choom nắc đoọng apêê đoo lêy chóh bhrợ t’nơơm n’nâu cắh choom nắc xăl chóh t’nơơm chr’nóh n’lơơng, băn bh’năn n’nâu cắh liêm choom nắc xăl băn bh’năn n’lơơng. Cơnh đêếc đoỌng apêê đoo tự lêy pay bh’rợ bhrợ têng, tr’câl tr’bhlêy. Tơợ đêếc nắc ahêê ting zúp zooi p’xoọng.

Mr’cơnh lâng cr’noọ xa nay n’nâu, t’coóh Trịnh Công Khanh, Vụ trưởng vụ Chính sách manuýh acoon cóh, Uỷ ban dân tộc moon: Chính sách ooy bh’rợ zúp zooi trực tiếp pr’loọng đông đharứt, đhanuôr acoon cóh nắc pa bhlâng bấc. Bộ hân đoo công bhrợ chính sách nắc bhrợ t’váih cóh 1 zr’lụ vêy bấc chính sách âng apêê bộ, vêy cơnh cậ nắc bấc chính sách âng muy bộ đh’rưáh bhrợ têng. râu đâu cắh muy bhrợ ta uáh ting n’nắc nắc dzợ bhrợ đhr’năng tr’vắc, la léh ma múch… bhrợ ha pêê vel đông k’đháp ting bhrợ têng.

Muy nắc ch’mêết lêy cớ pazêng chính sách, cóh đêếc ch’mêết lêy gít ooy bh’rợ pa xiêr đharứt cóh cr’chăl n’nâu k’rong ooy bh’rợ ahêê nắc bhrợ đh’rứah bấc râu chính sách, apêê xa nay bh’rợ. râu bơr cậ nắc đoọng quyền ooy đhanuôr. râu pêê k’rong pazêng c’rơ đoọng ha bh’rợ pa xiêr đharứt. Ha dang cơnh ahay ahêê zúp zooi đoọng ha đhanuôr lâng zên lâng pr’đươi cơnh lơơng nắc đoo nắc râu zúp zooi xã hội, ha dợ kiêng pa xiêr đharứt nắc ta đang moon râu ting bhrợ têng âng đhanuôr.

Bộ LĐTB lâng XH công xay moon bh’rợ tr’nêng đoọng bhrợ têng cớ pazêng râu xa nay bh’rợ pa xiêr đharứt ting cơnh Nghị quyết 80 âng Chính phủ ooy: xa nay xay môn pa xiêr đharứt nhâm mâng cóh ha y chrooi tơợ c’moo 2011 tước 2020. ting n’nắc, nắc t’bhlâng t’đui đoọng c’rơ ooy zr’lụ đharứt pa bhlâng, zr’lụ đhanuôr acoon cóh, bh’rợ bhrợ têng, bhrợ t’váih chính sách zúp zooi t’mêê ting cơnh xa nay bhrợ t’bhứah apêê vêy ta zúp zooi nắc pr’loọng đông t’mêê choom t’bil lơi đharứt lâng pr’loọng đông đăn đharứt pa xiêr đhr’năng dưr đharứt cớ, t’bhlâng xay moon xa nay bh’rợ tự bhrợ têng, t’bhlâng bhrợ têng âng manuýh đharứt.

Râu chr’nắp cóh bh’rợ âng đay, Quốc hội xoọc bhrợ têng bh’rợ ch’mêết lêy gít pa bhlâng ooy bh’rợ pa xiêr đharứt cóh prang k’tiếc k’ruung hêê, cr’chăl c’moo 2005- 2012 đoọng xay moon râu bh’nơơn bh’rợ pa xiêr đharứt ơy choom bơơn bhrợ lâng chêếc bh’rợ đoọng ha xa nay bh’rợ pa xiêr đharứt cóh ha y chroo. Pr’căn Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Uỷ ban pazêng râu xa nay bh’rợ xã hội âng QH, Trưởng Đoàn ch’mêết lêy bh’rợ xâng bhrợ chính sách pháp luật ooy bh’rợ pa xiêr đharứt cr’chăl c’moo 2005- 2012 prá:

Nắc choom k’rang tước ooy muy bơr râu xa nay bh’rợ cơnh đâu: Pa châng lâng cr’noọ xa nay xay moon bhrợ têng, ahêê nắc ơy choom bhrợ têng tước mơ ooy. Lâng râu chr’nắp bhlâng nắc ha bấc ơy choom bơơn bhrợ, hân đhơ cơnh đêếc nắc râu liêm choom lâng đhr’năng nhâm mâng cóh pazêng bh’nơơn bh’rợ n’nắc. Xay moon gít pazêng c’bhúh chính sách nắc k’đháp bhlâng lâng acu ta đang moon nắc ahêê xay moon ooy Quốc hội c’bhúh chính sách hân đoo ơy choom bơơn bhrợ liêm choom, c’bhúh chính sách hân đoo cắh ơy choom bơơn bhrợ. Vêy cơnh cậ nắc ahêê xay moon cơnh ooy đoọng ma mơ lâng chính sách pa xiêr đharứt.

Rơơm kiêng, lâng râu ting bhrợ têng k’rơ âng pazêng apêê vel đông, bộ ngành crêê tước, râu ting bhrợ têng âng đhanuôr nắc bh’rợ ch’mêết lêy ooy bh’rợ pa xiêr đharứt âng Quốc hội cóh prang k’tiếc k’ruung hêê cr’chăl c’moo 2005 – 2012 nắc bêl liêm crêê đoọng xay moon cớ bh’nơơn bh’rợ bhrợ têng cóh bh’rợ xâng bhrợ apêê chính sách pa xiêr đharứt, chêếc bh’rợ đăng lêy crêê cơnh đoọng xâng bhrợ pazêng cr’noọ bh’rợ pa xiêr đharứt nhâm mâng lấh mơ cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y./.