A rập a bhuy âi dưr mút tơợ đanh. Bom đạn đớc lơi râu ca ay lâng bil loom luônh. 40 c’moo âi lướt z’lấh, đhị pa pan bhuốih âng k’ức pr’loọng đong cóh miền Nam clặ đớc ảnh âng apêê ma nứih đong  âi ting tr’lum đh’rứah tu cóh 2 n’đắh chiến tuyến. cắh hắt pr’loọng đong, ma nứih na noo nắc chiến sĩ cách mạng liêm ta níh, ha dợ đha đhi nắc sĩ quan quân đội Việt Nam Cộng hoà cắh cậ pa rạch pa toọn. Chiến tranh âi đh’loóc bấc pr’loọng đong ặt đhị đhr’năng k’đháp zr’nắh.

K’tiếc k’ruung têêm ngăn, t’rúih chô ặt pr’liêm đh’rứah pa cắh ghít cóh zấp pr’loọng đong, chroi đoọng bhrợ t’váih pr’đơợ nhâm mâng ha pa zêng acoon ma nứih Việt Nam đh’rứah pa zum têy bhrợ pa dưr k’tiếc k’ruung. Bha ar xrắ “ Pr’liêm c’bhúh acoon ma nứih cóh apêê pr’loọng đong cóh miền Nam” âng PV Thanh Hà, ặt đhị miền Trung:

Cóh đhr’nong đong đhị c’lâng Nam Cao, thành phố Đà Nẵng, t’coóh Nguyễn Hữu Hoàng xay trúih cớ đhr’năng k’đháp zr’nắh âng pr’loọng đong đay. Dzoọng đhị pa pan bhuốih ma nứih đong, t’coóh Hoàng moon, n’đắh a đai nắc da dích ca căn âng ca conh đoo-Amế Việt Nam anh hùng; tân jiing đêếc nắc bah bhướp ca conh âng ca conh đoong, da dích n’đắh ca căn lâng da dêy đha đhi ca căn zêng nắc liệt sĩ. Ha dợ n’đắh a toọm nắc di ảnh âng ca conh lâng đha đhi n’jứih ting lướt lính Việt Nam Cộng hoà. Dzoọng bặt hương đhị pa pan bhuốih, t’coóh Hoàng xay trúih tr’xin, bha bhướp đoo vêy 5 p’nong ca coon n’jứih ting cách mạng lâng zêng chêệt bil, ha dợ ca conh âng t’coóh nắc xrang xrâng lâng crêê ta coóp lướt lính Việt Nam Cộng hoà,  chêệt bil moọt c’moo 1965. đha đhi t’coóh Hoàng công crêê ta coóp lướt lính vel đong quân lâng bil c’moo 1974. tu cơnh đêếc đhr’năng pr’loọng đong k’đháp k’ra cơnh đêếc, tu cơnh đêếc bấc t’ngay t’mêê bơơn pa chô, bấc bêl t’coóh xơợng ta xay moon pa bhlâng k’đháp loom. Nâu câi, chính sách pr’liêm acoon ma nứih âng Đảng lâng Nhà nước hêê liêm crêê lấh mơ, zooi t’coóh Nguyễn Hữu Hoàng doó lấh ca ay loom:

Chiến tranh nắc zấp ngai zêng zr’nắh xr’dô, zấp ngai zêng bil bal loom luônh. Coon conh công choom dưr ặt bơr n’đắh chiến tuyến.bơơn độc lập, tự do lâng bơơn ma mông cơnh đâu nắc yêm ặ loom.

Chiến tranh bhrợ ha k’ức pr’loọng đong cóh miền Nam ặt đhị đhr’năng 1 đong, 2 chiến tuyến, ma nứih đong chêệt bil, pr’loọng đong tr’pác tr’clắh. t’coóh Nguyễn Phú Cường, ặt cóh phường Nam Dương, quận Hải Châu âi ting z’lấh bấc c’moo c’xêê ca ay loom luônh. Bom đạn bhrợ 5 đhi noo n’jứih muy ngai muy ooy. Vêy ngai nắc đhấc ặt ooy Pháp, Mỹ; vêy ngai ma mông cóh thành phố HCM; nắc đha đhi ta lách nắc lấh bil mặt cóh g’lúh Hải chiến Hoàng Sa t’ngay 19/1/1974. da dêy luônh t’coóh Cường nắc Nguyễn Sơn Trà moọt Đảng c’moo 1930, ting pấh cách mạng, crêê coóp lướt tù cóh Kon Tum, Lao Bảo lâng apêê a bhướp Huỳnh Ngọc Huệ, Tố Hữu… da dêy t’coóh nắc Bí thư tr’nơơpk âng Thành uỷ Đà Nẵng nâu câi âi bơơn đớc đh’nớc c’lâng cóh trung tâm thành phố. T’coóh Cường xay trúih, a dêy Trà toọt lang bhrợ cách mạng, bêl rạch chô ặt lâng pr’ặt tr’mông cắh vêy k’điêl ca coon zư x’mir lêy. Xang t’ngay bơơn pa chô, a dêy ma mông lâng pr’loọng đong t’coóh. Đha đhi t’coóh Cường, muy thiếu tá quân đội Việt Nam Cộng hoà công ặt za zum cóh muy đhr’nong đong n’nâu đh’rứah lâng da dêy lâng na noo đay. Cơnh lâng t’coóh Nguyễn Phú Cường, râu ặt za zum c’bhúh ma nứih âi tơợp cóh zấp pr’loọng đong, zấp p’lêếh phố:

Bêl âi bơơn pa chô nắc zấp ngai ma chô ặt za zum bhui har đh’rứah. Pr’loọng đong cu, đhi noo, dêy moon cóh Bắc  chô công ặt ma mông đh’rứah, bhui har, cắh ngai xay moon tước bh’rợ hâu tu may ting n’đắh n’tốh?

Thượng tướng Nguyễn Chơn, bêl ahay nắc bhrợ Tư lệnh quân khu 5, nắc âi ting bhrợ Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, muy  cha nắc tướng âi ting lướt zấp đhị chiến trường khu 5 pa bhlâng năl ghít loom luônh âng k’ức pr’loọng đong cóh miền Nam cóh apêê t’ngay k’tiếc k’ruung crêê tr’pác tr’clắh. bêl đêếc, cóh muy đong, ngai choom liên lạc lâng cách mạng nắc ting quân giải phòng, ha dợ ngai ặt cóh đong nắc l’lăm t’tun công crêê coóp lướt lính đoọng n’đắh tốh. ma nứih tướng t’coóh n’nâu moon, 1 pr’loọng đong 2 chiến tuyến nắc đoo râu cắh ngai rơơm kiêng, n’đhơ cơnh đêếc nắc râu la lua âng g’lúh zêl prúh nắc bấc pr’loọng đong ặt zâng:

Pr’loọng đong vêy muy pa pan bhuốih cóh đêếc bhuốih 2 cha nắc ca coon, muy nắc ting n’đắh Việt Nam Cộng hoà, muy nắc ting Cộng sản. ngai moon kiêng râu đêếc. n’đhơ cơnh đêếc cóh đâu buôn crêê ta coóp lướt lính, cắh năl cơnh bhrợ nắc apêê đoo đhứh lướt.

C’moo c’xêê lướt z’lấh, râu ca ay ca naanh bil loom luônh chiến tranh công r’dợ k’zệ lơi ch’ngai. Truyền thống acoon ma nứih, lôm luônh pun xoóh p’têệt pa zum zấp ngai z’lấh râu ca ay loom luônh. Râu ặt pa zum pr’liêm cắh choom tr’pác cóh zấp ngai, zấp pr’loọng đong Việt Nam. Nắc đoo công nắc c;rơ âng cr’noọ pa zum, cr’noọ cr’niêng yêm têêm lâng ặt ma mông za zum c’bhúh acoon ma nứih âng ma nứih Việt Nam hêê./.

----

 Bản tiếng phổ thông  

Hòa hợp dân tộc trong các gia đình ở miền Nam

  Chiến tranh đã kết thúc từ lâu. Bom đạn để lại nhiều đau thương, mất mát. 40 năm trôi qua, trên bàn thờ của hàng triệu gia đình ở miền Nam trang nghiêm các di ảnh của những người thân đã từng phải “chạm trán” với nhau vì ở 2 phía chiến tuyến. Không ít gia đình, người anh là chiến sĩ cách mạng trung kiên, còn người em là sĩ quan quân đội Việt Nam Cộng hòa hoặc ngược lại.Chiến tranh đã xô đẩy nhiều gia đình vào hoàn cảnh trớ trêu.

Đất nước yên bình, câu chuyện hòa hợp thể hiện rõ trong mỗi gia đình, góp phần tạo nền móng vững chắc cho cả dân tộc Việt Nam cùng chung tay xây dựng đất nước. Bài viết “Hòa hợp dân tộc trong các gia đình ở miền Nam” của Thanh Hà- PV Đài TNVN:

        Trong căn nhà nhỏ trên đường Nam Cao, thành phố Đà Nẵng, ông Nguyễn Hữu Hoàng kể lại hoàn cảnh trớ trêu của gia đình mình. Đứng trước bàn thờ người thân, ông Hoàng nói, bên trái là bà nội - Bà mẹ Việt Nam anh hùng; kế đến là ông nội, bà ngoại và cậu ruột đều là liệt sĩ. Còn bên phải là di ảnh của ba và người em trai từng đi lính Việt Nam Cộng hòa. Lặng lẽ thắp nén hương lên bàn thờ, ông Hoàng chậm rải kể, ông nội có 5 người con trai theo cách mạng và hy sinh, còn ba của ông thì lưu lạc và bị bắt đi lính Việt Nam Cộng hòa, tử nạn vào năm 1965. Em trai ông Hoàng cũng bị bắt đi lính địa phương quân và mất năm 1974. Chính vì hoàn cảnh gia đình “phức tạp” như vậy nên những ngày đầu mới giải phóng, nhiều khi ông cảm thấy bị phân biệt đối xử. Bây giờ, chính sách hoà hợp, hoà giải dân tộc của Đảng và Nhà nước ta cởi mở hơn rất nhiều giúp ông Nguyễn Hữu Hoàng vơi đi nỗi đau quá khứ:

           Chiến tranh thì tất cả đều đều đau khổ, tất cả đều mất mát. Cha con cũng có thể ở hai chiến tuyến. Được độc lập, tự do và được sống như thế này là mãn nguyện lắm rồi.

           Chiến tranh làm cho hàng triệu gia đình ở miền Nam rơi vào cảnh 1 nhà, 2 chiến tuyến, người thân thiệt mạng, gia đình ly tán. Ông giáo già Nguyễn Phú Cường, ở phường Nam Dương, quận Hải Châu từng trải qua nhiều năm tháng đau buồn. Bom đạn khiến 5 anh em trai ông mỗi người mỗi ngã. Có người định cư ở Pháp, Mỹ; người sống ở thành phố Hồ Chí Minh; còn người em út ra đi mãi mãi trong trận Hải chiến Hoàng Sa ngày 19 tháng 1 năm 1974. Chú ruột ông Cường là ông Nguyễn Sơn Trà vào Đảng năm 1930, tham gia cách mạng, bị tù đày ở ngục Kon Tum, Lao Bảo với các cụ Huỳnh Ngọc Huệ, Tố Hữu… Chú ông là Bí thư đầu tiên của Thành ủy Đà Nẵng nay đã được đặt tên đường ở trung tâm thành phố. Ông Cường kể rằng, chú Trà suốt đời làm cách mạng, khi trở về đời thường không có vợ con chăm sóc. Sau ngày giải phóng, chú ở với gia đình ông. Em trai ông Cường, một thiếu tá quân đội Việt Nam Cộng hoà cũng ở chung trong ngôi nhà này cùng chú và anh trai mình. Với ông Nguyễn Phú Cường, sự hòa hợp dân tộc đã bắt đầu ngay trong chính từng gia đình, từng ngõ phố:

         Khi giải phóng rồi thì mọi người trở lại sum họp vui vẻ với nhau. Gia đình tôi, anh em, chú, cháu ở ngoài Bắc về vẫn bình thường cùng sống với nhau, hòa hợp, vui vẻ, không hề nói tới cái chuyện tại sao lại đi theo phía bên kia?

Thượng tướng Nguyễn Chơn, nguyên Tư lệnh Quân khu 5, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, một vị tướng từng lăn lộn khắp các chiến trường khu 5 quá thấu hiểu nỗi lòng của hàng triệu gia đình ở miền Nam trong những ngày đất nước bị chia cắt. Hồi ấy, trong một nhà, người nào liên lạc được với cách mạng thì đi theo quân giải phóng, còn người ở lại quê nhà trước sau cũng bị bắt đi lính cho phía bên kia. Vị tướng già này bảo rằng, 1 gia đình 2 chiến tuyến là điều không ai mong muốn nhưng đó là sự thật của cuộc chiến mà rất nhiều gia đình phải gánh chịu:

 Gia đình có một bàn thờ trên đó thờ 2 người con, một người theo bên Việt Nam Cộng hòa, một người theo Cộng sản. Ai mà muốn cái chuyện đó. Nhưng mà trong này thường bị bắt lính, bất đắc dĩ thì họ phải đi.

Năm tháng qua đi, nỗi đau mất mát chiến tranh cũng dần lùi xa. Truyền thống dân tộc, nghĩa tình huyết thống gắn kết mọi người vượt qua đau thương. Sự hòa hợp không thể tách rời trong mỗi con người, mỗi gia đình Việt Nam. Đấy cũng chính là sức mạnh của ý chí thống nhất, khát vọng hòa bình và hòa hợp dân tộc của người Việt Nam ta./