Xoọc đâu prang k’tiếc k’ruung vêy lấh 204 r’bhâu cha nắc manuýh nghiện, cóh đêếc bấc bhlâng nắc tơợ 18 tước 35 c’moo. Đợ manuýh cai nghiện xang n’nắc dưr nghiện cớ tước 90%. Nghiện ma tuý nắc đh’rứah lâng bh’rợ bhrợ bấc bh’rợ n’lất n’mốp lâng nắc c’lâng đăn bhlâng tước ooy bh’rợ crêê HIV/AIDS. Lâng cr’noọ t’bhlâng t’bil lơi đhr’năng đươi dua ma tuý, cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay, VN vêy bấc râu t’bhlâng cóh bh’rợ cai nghiện, pa choom bh’rợ tr’nêng lâng bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha manúyh xang bêl cai nghiện. PV Kim Thanh vêy bha ar x’rặ xay moon xa nay n’nâu.

Cóh pazêng c’moo đăn đâu đhr’năng đươi dua ma tuý lâng c’bhúh đơơng âng, pa câl ma tuý cóh k’tiếc k’ruung hêê dưr váih k’rơ pa bhlâng. Nghiện ma tuý nắc muy cóh pazêng râu tu bhrợ t’váih bấc râu bh’rợ cắh liêm crêê cóh xã hội, vêy cơnh cậ, bấc ngai bhrợ râu n’lất ha lêệng pa bhlâng xoọc bêl đươi dua ma tuý lâng a cọ a búc cắh dzợ bhriêl. Ba bi cơnh bh’rợ manuýh nghiện Đặng Văn Tuấn lêệng ch’roonh cóh quận 1, TP HCM dưr váih cóh c’xêê 9 bêl đêếc ahay, cắh cậ bh’rợ Ngô Văn Tư chúh tước bêl chêết Đỗ Văn Hưng cóh Hải Phòng, Tô Minh Nhật Hải chúh c’chêết k’căn luônh âng đay đhị TP HCM xang bêl đươi dua ma tuý dưr váih cóh c’xêê 4 c’moo đâu… lấh n’nắc, k’bhan bh’rợ án hình sự n’lơơng, tu dưr váih nắc tơợ bh’rợ đươi dua ma tuý, bhrợ t’bil râu têêm ngăn cóh xã hội lâng râu mốp loom cóh đhanuôr cóh bấc c’moo ahay.

Lâng lấh 204 r’bhâu manuýh nghiện cóh prang k’tiếc k’ruung hêê, bấc bhlâng nắc cắh vêy bh’rợ tr’nêng, đhr’năng văl nghiện cớ tước 90%, đợ manuýh nghiện lướt dzing, cắh vêy bha ar bha tơ k’đhơợng lêy bấc lấh mơ lâng đợ bha ar bha tơ xoọc vêy ta k’đhơợng lêy… Nâu đoo công nắc râu tu bha lâng bhrợ t’váih bấc lấh mơ vụ án crêê tước ooy ma tuý. Dáp tước c’xêê 9 c’moo đâu, prang k’tiếc k’ruung đhiệp bơơn coóp k’đhơợng lâng đoọng lướt cai nghiện ting cơnh xa nay Toà án nhân dân cáp chr’hoong  đhiệp 33 cha nắc a năm. Hâu tu bh’rợ k’đhơợng lêy bh’rợ cai nghiện pa bhlâng ếp mơ đêếc? râu tu cóh tr’nơớp nắc ooy bh’rợ ta đang moon p’too pa choom manuýh nghiện dzợ bấc râu cắh ơy liêm choom, t’ngay c’xêê tơợ bêl coóp muy cha nắc manuýh nghiện tước bêl đoọng mót ooy trại nắc pa bhlâng đenh ( tơợ 37- 72 t’ngay). Cóh cr’chăl  t’ngay n’nâu, manuýh nghiện nắc vêy bấc t’ngay đoọng bhrợ bh’rợ n’lất n’mốp. Lấh n’nắc, bh’rợ pazao đoọng ooy c’bhúh xã hội k’đhơợng lêy manuýh nghiện cắh vêy zr’lụ ắt mamông nhâm mâng cóh pazêng t’ngay c’xêê bhrợ bha ar nắc công cắh ơy vêy ta xay moon gít… t’coóh Nguyễn Xuân Lập, Cục trưởng Cục zâl cha groong bh’rợ n’lất n’mốp cóh xã hội ( Bộ LĐTB lâng XH) prá:

Bấc manuýh nghiện văl chô ooy vel đông cắh ơy vêy bha ar ch’mêết lêy nhâm mâng. C’bhúh cán bộ bhrợ têng bh’rợ k’đhơợng lêy xang bêl nghiện  cóh cấp chr’val, phường nắc dzợ m’bứi. Bh’rợ đương zâl cha groong nghiện cớ công cơnh pazêng bh’rợ y tê, xay moon p’too pa choom âng pazêng chr’val cóh zr’lụ ch’ngai bha dắh dzợ bấc râu zr’nắh k’đháp. Xang bêl manuýh nghiện ơy cai nghiện xang chô ooy vel đông xơợng k’chít, k’đháp đoọng choom ting ắt mamông lâng pr’ắt tr’mông zazum, ting n’nắc crêê apêê n’lơơng g’đéch cắh kiêng ting ắt đh’rứah.

Râu la lua đoọng lêy, bh’rợ k’dua manuýh nghiện lướt cai nghiện lâng vêy t’ngay c’xêê đương lêy, pa bhrợ ta têng xang bêl cia nghiện nắc bh’rợ chr’nắp. Xoọc ng’đương râu xa nay bh’rợ rơợng griing đoọng đơớh hân đoọng pazêng manuýh nghiện ơy ta bhrợ bha ar ch’mêết lêy lâng đợ manuýh nghiện xoọc vêy ta đương ch’mêết lêy đhị vel đông mót ôy trại cai nghiện zazum, bhrợ nhâm mâng pr’ắt tr’mông liêm crêê âng đhanuôr, bấc vel đông vêy bh’rợ bhrợ têng crêê liêm. Liêm choom bhlâng nắc TP HCM- vel đông xoọc k’đhơợng lêy 19 r’bhâu bha ar bha tơ manuýh nghiện, đăn đâu bhlâng, ơy bhrợ têng bh’rợ toom coóp manuýh nghiện, ắt dziing cóh zr’lụ thành phố, đoọng mót k’đhơợng lêy cóh zr’lụ zazum, t’bil lơi đhr’năng dưr nghiện. Lấh ooy c’bhúh xã hội, thành phố nắc dzợ bhrợ t’váih muy bơr zr’luỵ xã hội đương k’đhơợng lêy, t’bil lơi độc, xay moon p’too pa choom đoọng ha manuýh nghiện; pac, xay moon lâng đơơng âng đợ manuýh vêy quyết định âng Toà án đoọng mót ooy zr’lụ pa dứah đh’réh cr’ăy. Đoọng bhrợ têng liêm choom đợ xa nay bh’rợ zr’nắh k’đháp n’nâu, râu xa nay bh’rợ âng cấp chr’val, phường nắc c’bhúh bha lâng. T’coóh Hùynh Ngọc Hiền, Phó Chủ tịch UBND phường 5, quận 5, TP HCM xay moon kinh nghiệm âng vel đông:

Tr’nơớp nắc azi n’năl gít đhr’năng pr’ắt tr’mông âng pazêng apêê đoo, xang n’nắc k’dua ban, ngành, đoàn thể hân đoo tước zúp zooi lâng đơn vị hân đoo tước ta đang moon pazêng cơ sở, doanh nghiệp đoọng apêê n’nâu mót pa bhrợ. Lâng đợ manuýh choom pa bhrợ cóh pr’loọng đông nắc zr’lụ phố, tổ dân phố ta luôn k’rang lêy, zúp zooi loon đơớh đoọng ha pazêng apêê n’nâu, g’đéch đhr’năng crêê pr’zớc k’dua đươi dua cớ. vêy bh’rợ k’rang lêy âng pr’loọng đông, ting n’nắc tổ dân phố ch’mêết lêy liêm gít, đơớh loon bơơn lêy đợ manuýh dưr váih râu cắh liêm crêê đoọng zúp zooi manuýh nghiện đơớh loon bhrợ bhr’lậ, oó dzợ đươi dua ma tuý.

Bh’rợ cai nghiện ma tuý zr’nắh k’đháp pa bhlâng, hân đhơ chính quyền, đoàn thể t’bhlâng tước ooy nắc cắh mơ lâng râu t’bhlâng zúp zooi âng pr’loọng đông, nắc đơớh ng’bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng xang bêl cai nghiện. a noo Vũ Đình Nền ắt cóh chr’hoong Chợ Mới ( Bắc Cạn) xay moon:

Acu k’noọ manuýh ơy cai nghiện xang nắc rơơm kiêng vêy muy bh’rợ pa bhrợ, râu đêếc nắc chr’nắp pa bhlâng lâng manuýh nghiện. acu công xoọc ta đang moon chêếc bh’rợ tr’nêng đoọng ha manuýh crêê HIV lâng manuýh cai nghiện xang, bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha pêê đoo, k’đơơng t’bấc manuýh cai nghiện xang tước pa bhrợ. Bêl apêê đoo ơy vêy bh’rợ tr’nêng nắc apêê đoo doọ dzợ k’noọ ooy ma tuý, k’díc, k’điêl, k’coon, bhui har, têêm ngăn.

Xoọc đâu prang k’tiếc k’ruung vêy 142 Trung tâm cai nghiện ma tuý, k’đhơợng lêy lâng cai nghiện đoọng ha k’dâng 32 r’bhâu cha nắc manuýh. Tơợ c’moo 2011 tước nâu cơy, prang k’tiếc k’ruung vêy lấh 55 r’bhau chu manuýh vêy ta k’đhơợng lêy xang bêl cai nghiện lâng lấh 53 r’bhâu cha nắc manuýh vêy ta pa choom bh’rợ tr’nêng, bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng. Nâu đoo nắc râu t’bhlâng ga mắc pa bhlâng âng zập cấp, zập ngành lâng chíng quyền vel đông cóh bh’rợ zúp zooi manuýh nghiện bơơn ting chô ắt ooy pr’ắt tr’mông zazum. Hân đhơ cơnh đêếc, đợ manuýh nghiện, dưr nghiện cớ cắh vêy ta k’đhơợng lêy, ch’mêết lêy nắc dzợ bấc lấh mơ.

Đoọng bhr’lậ đợ râu cắh liêm crêê cóh bh’rợ k’đhơợng lâng k’rong n’tom manuýh nghiện, Chính phủ xoọc bhrợ têng lâng pa liêm pa crêê Nghị quyết ooy bh’rợ t’bhlâng p’too moon bh’rợ zâl cha groong, ch’mêết lêy lâng cai nghiện ma tuý cóh đhr’năng t’mêê. Bộ LĐ,TB lâng XH t’bhlâng pa choom pazêng vel đông vêy Trung tâm zúp zooi xã hội đương đoọng manuýh cai nghiện cắh vêy zr’lụ ắt mamông nhâm mâng đoọng apêê đoo vêy zr’lụ ắt đhêy, zúp zooi pazêng cơ quan chức năng bhrợ têng bh’rợ bha ar đoọng manúyh nghiện tước ooy trung tâm cai nghiện. Ting n’nắc, t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ cai nghiện đhị pr’loọng đông lâng cóh bhươl cr’noon, bhrợ têng bh’rợ pa dứah xăl lâng bh’rợ methadol. Thứ trưởng Bộ LĐ,TB lâng XH Nguyễn Trọng Đàm prá:

Vêy bấc apêê vêy ta xay moon nắc coóp k’đhơợng đoọng lướt cai nghiện ting cơnh xa nay âng toà án, bấc ngai nắc cai nghiện đhị bhươl cr’noo, cai nghiện lâng z’nươu, pa dưr dal râu liêm choom cóh pazêng bh’rợ cai nghiện. Cai nghiện nắc t’bhlâng pa choom bh’rợ tr’nêng, xay moon bh’rợ tr;nêng đoọng ha apêê đoo, đoọng apêê đoo vêy bh’rợ tr’nêng bêl chô ooy pr’ắt tr’mông zazum. Ha dợ lâng bh’rợ cai nghiện đhị pr’loọng đông, bhươl cr’noon đươi dua methadol nắc bhrợ đh’rứah lâng bh’rợ xay moon p’too pa choom lâng zúp zooi chêếc lêy bh’rợ tr’nêng; pa choom lâng zúp zooi cher đoọng zên vặ ting cơnh chính sách t’mêê nắc Thủ tướng ơy xay moon đoọng bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng tự bhrợ t’vaíh bh’rợ tr’nêng cắh cậ pr’loọng đông apêê đoo nắc choom bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng.

Ma tuý cắh muy crêê tước ooy c’rơ, ting n’nắc nắc râu tu bhrợ t’váih bh’rợ n’lất n’mốp, bhrợ bil râu têêm ngăn xã hội, Cai nghiện lâng k’đhơợng lêy xang bêl cai nghiện ma tuý nắc ting chrooi đoọng râu chr’nắp bhrợ t’váih râu têêm ngăn, râu liêm crêê đoọng ha zập cha nắc, pr’loọng đông, cóh bhươl cr’noon lâng cóh prang xã hội./.