Bêl pô đào,pô g’lốôc dưr chớh pô cóh zập bôl da ding, ga doọc óih zập đong nắc đh’rứah lâng đh’lúuc đấh ra diu ơy păr boọ prang vel bhươl đhanuôr Mông zr’lụ da ding k’coong Tủa Chùa, cóh đâu dưr r’rộ r’răm ra văng hơnh déh Tết nguyên đán. Lalăm a hay, đhanuôr cha tếtting c’moo, c’xêê dương lịch. Tợơ lấh t’ngay pa chô zêng k’tiếc k’ruung, bhui har đh’rứah lâng râu mr’hal âng pleng k’tiếc, đhanuôr ơy muy loom hơnh déh Tết za zưm lâng zập acoon cóh lơơng, nắc cha Tết ting c’xêê c’moo âm lịch. Cơnh đếêc, t’ngay 30 Tết âng ma nuýh Mông đhị Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên vêy râu chr’nắp liêm, Vàng Lan- PV đắh zr’lụ Tây Bắc, Đài TNVN vêy bh’ar xrắ:

        Ra văng hơnh déh ha pruốt âng acoon ma nuýh hêê, đhị zập pr’loọng đong đhanuôr Mông cóh Tủa Chùa, Điện Biên, zập đoo pr’loọng cung vêy clóh bánh dày, ra văng zập lệê a ‘ọc a tứch, a lắc, bh’ar t’boọ… đhanuôr moon: lấh muy c’moo bhrợ têng zr’nắh k’đháp, bêl Tết nắc cr’chăl đoọng ma nuýh đong, k’bhụh xoọng tước lưm ta moóh tu cơnh đếêc nắc ra văng tết đoọng liêm.

        Bêl ra văng xang liêm, muy j’niêng cắh choom cắh vêy đhị t’ngay 30 tết nắc xăl bàn thờ lâng bhuốih a bhô dang, a bhướp a dích, ra diu 30 Tết, c’la đong cắh cợ muy t’la mo nam đoọng príh bồ hóng. Têy đắh đai nắc c’la đong k’đhợơng a pậ k’đắc, têy đắh toọm nắc k’đhợơng pr’níh píh tợơ pr’loọng a đai lêytợơ cr’loong đong glúh ooy pr’loọng đắh a tươm lâng glúh đắh nguôi n’tóh lơi ooy bồ hóng đắh c’lâng mặt t’ngay plóh. Bêl príh bồ hóng xang nắc bhuốih bàn thờ. C’la đong pa liêm bàn thờ, n’tóh lơi bloo n’ty, jẹc lơi bh’ar ty, xăl bloo t’mêê lâng bh’ar t’mêê. Pa tếêt đếêc nắc coóp 1 p’nong a tứch gôông, ravăng 12 n’jéh hương, 12 t’la bh’ar k’tứi. c’la đong oóch hương đhị bàn thờ xang, k’đhợơng a tứch dzợ ma mông tước bàn thờ nắc k’coóh .

        K’cóh xang, c’la đong âng a tứch nắc đoo cút lâng pay m’bứi a ham tứch xứt ooy bàn thờ, xang đếêc nắc poóch xoóc a tứch t’boọ đhị ơy xứt a ham n’nặc cóh bàn thờ, xang đếêc nắc zệê đoọng chệên lâng đớc bhuốih cớ. t’coóh Giàng A Sử, muy ch’nắc t’coóh ta ha đhị chr’val Mường Báng, chr’hoong Tủa Chùa đoọng năl cớ:

        Đhanuôr nắc ra văng cớ 4 ly  a lắc, 4 bệê bánh dày đoọng bhuốih a bhô dang. Đắh t’boọ bh’ar nắc t’boọ zập pr’đươi cóh đong, c’rool t’rí, a’ọc… đhanuôr cóh đâu moon, lấh muy c’moo bhrợ cha zr’nắh k’đháp, pazêng pr’đươi cóh đong cung lêy bơơn đhêy jậ.

        Bhuốih xang, c’la đong lêy dzung a tứch, n’tạc a tứch, mất tứch lâng acọ tứch. Lêy xang nắc âng a tứch n’nặc bhăm đoọng ma nuýh cóh đong đắh cha. Đhanuôr moon: Nâu đoo nắc lộc âng a bhô dang cher đoọng ha coon ch’chau. Lalăm cha, c’la đong nắc k’đươi ca conh ca căn luônh cắh cợ t’coóh âng k’bhụh xoọng tước bhuốih. Xang đếêc nắc k’đươi ca conh âng c’la đong, xang nắc tước a đhi nô k’bhụh xoọng đhị 3 lang chô đh’rứah lâng ca conh luônh ộm a lắc, cha a vị.

        Tết tước ha pruốt chô, tợơ ơy bhuốih cáih a bhô dang xang cóh t’ngay 30 tết, zập vel bhươl cóh dứp piing, đhanuôr Mông đhị zr’lụ da ding k’coong Tủa Chùa nắc ắt góp nhom tom tựu, zập ngai cung ra văng đoọng ha đay xa nập t’mêê, liêm ang bhlầng đoọng đh’rứah lướt ch’ớh tết, lâng râu bhui har âng c’moo t’mêê rơơm kiêng nắc lưm bấc râu pr’đoọng lấh./.