Đha nuôr lâng pr’zớc da dêr!

Tiết thượng tỵ 3/3 âm lịch zấp c’moo, ma nứih Việt Nam buôn vêy j’niêng cha tết “ Hàn thực” choom ahêê năl nắc ch’na chriệt, buôn ta moon nắc tết 3/3 cắh cậ tết “ bánh trôi bánh chay”. C’nặt t’rúih văn hoá a hêê đhi noo acoon cóh bêl đâu, xay trúih tước đha nuôr lâng pr’zớc ooy râu la liêm pr’hay n’nâu. Đha nuôr lâng pr’zớc đương xơợng!

Rạch choo ooy tơơm âng Tiết Thượng tỵ 3/3 âm lịch, choom lêy nâu đoo nắc muy j’niêng ha rêê đhuốch ty ahay cóh lang Trung Hoa đănh đươnh ahay a hươn, bơơn c’chăl mật ooy văn hoá Việt Nam tơợ đănh ạ. Ting j’niêng ty âng ma nứih Việt, hân noo ha pruốt pay tiết 3/3 bhrợ t’ngay bhuốih dang, c’năl đoọng ha râu tr’xăl âng plêêng k’tiếc zấp c’moo tơợ hân noo ha pruốt dzang hân noo ch’noọng. bơơn lêy cơnh nắc muy t’ngay bhiệc bhan bhan hân noo, muy bêl đoọng ch’ớh chr’lêê, tr’lum tr’lêy mr’hal mr’dzăng bêl ra văng mật bhrợ hân noo bhrợ têng.

Ch’na chriệt âng ma nứih Việt buôn cha chóh tết 3/3 nắc “ bánh trôi” lâng bánh chay”. Bánh trôi nắc râu bánh âng vil, bhoóc, k’tứi đợ t’câm têy. Bánh bơơn bhrợ lâng pr’nung ch’nêếh đêệp cóh cr’loọng vey t’mật đớc đường phèn cắh cậ mật phên pậ dâng mơ tu đhuốh. apêê đoo đị bhrợ bánh xang n’nắct’mật ooy đác xoọc k’joóc. Úh dâng muy xị đợ bêl báng lứch dơng nắc vắc pay ooy đĩa lâng vước m’bứi l’nghêy. Bele cha, bánh u ngam âng đường, đha hum âng l’nghêy lâng l’boọt yêm âng ch’nêệt đêệp. lang ahay lêy râu âng vil âng bánh nắc p’cắh đoọng ha plêêng, đường đớc cóh cr’loọng nắc pa cắh đoọng ha plêê k’tiếc. plêêng ga lóp k’tiếc. lang ahay moon nắc đoo râu tr’lúc cr’chăl âng plêêng k’tiếc, bhrợ t’váih a chim a đhắh, n’loong n’cuông lâng acoon ma nứih, nắc đoo công nắc bêl zấp râu dưr váih ch’mặt, choor chấc…. ha dợ vêy muy cơnh xay trúih cơnh lơơng cậ ooy chr’nắp âng bánh trôi bánh chay. Nắc đoo râu p’cắh t’rúih ha riêng cr’liêng ha riêng acoon âng Lạc Long Quân lâng Âu Cơ. J’niêng n’nâu nắc bơơn bhrợ cớ mật bhiệc bhan Đền Hùng (10/3 âm lịch) lâng t’ngay hội đền Hát moon (5/3 âm lịch)- Đền bhuốih Hai Bà Trưng. Cóh bhiệc n’nâu, đha nuôr vel bhrợ muy a pướih bha nuốih pa zêng 100 bêệ bánh trôi đoọng bhuốih, xang bêl bặt hương, apêê đoo pác bhrợ 2 bha lắh: 50 bêệ đợ đhị ha la sen p’loong ooy đác, 50 bêệ nắc đớc đhị cóh đơơng âng ooy bôl da ding. Nắc đoo công nắc râu p’cắh âng râu pác bhrợ ca conh bh’dưa,  ca căn a chịm cơnh lâng 50 cha nắc ting ca căn ặt cóh crâng lâng 50 cha nắc ting ca conh xiêr ooy đác. J’niêng n’nâu cơnh đêếc, cắh muy đơơng âng râu a bhô dang a năm, nắc dzợ kiêng p’too moon ca coon cha chau Việt ta luôn hay tước tu tơơm, moon ghít râu đoàn kết zấp acoon cóh cóh đhăm k’tiếc Việt Nam.

Xang bêl bhrợ bhiệc đớc lâng p’loong, zấp ngai vêy ha dợ choom mật  pay bánh đoọng ca văr râu liêm crêê…

Cắh muy bánh trôi a năm, nắc dzợ vêy bánh chay buôn moon cóh muy bơr vel đong đhăm k’tiếc Căn ( Vĩnh Phúc, Phú Thọ). Bánh n’nâu u vil bh’đắh, công bơơn bhrợ lâng pr’nung ch’nêếh đêệp, la lay đhị t’mật cóh cr’loọng nắc t’mật a tuông t’viêng âi loó n’nóh lâng âi úh chêện đị pa glêy. Bêl cha apêê đoo cắh đớc cóh đĩa nắc đớc cóh c’bát, muy c’bát đớc 3 bêệ xang nắc toong đác đường cắh cậ đác a vái cor đa đác, t’mật p’xoọng cóh c’bhát m’bứia tuông t’viêng cắh cậ l’nghêy chêện. apêê đoo moon, 3 bêệ bánh p’cắh đoọng ha mặt t’ngay, mặt bh’rương, p’lêêng k’tiếc, a tuông lâng l’nghêy nắc đợ apêê x’mănh x’tuur… zấp râu dưr váih đhị muy ch’na. n’đhơ cơnh đêếc, nắc đoo cơnh xay moon âng ma nứih ặt cóh phố thị, ha dợ cóh vel bhươl nắc buôn  bhrợ cơnh đâu: pr’nung đêệp lúc lâng đác chriệt mai đị pa vil pậ dâng mơ mr’nịt têy, cóh cr’loọng cắh vêy t’mật râu rí nắc muy toong đác a tao âi ta úh, xang nắc ha dợ vước p’xoọng m’bứi l’nghêy cha công yêm. Bánh n’nâu vêy cơnh yêm la lay. Âi nắc muy pr’hêl âng p’niên pa bhlâng kiêng đhị apêê lang ahay a hươn, nắc muy bơơn lêy râu  âng ngam âng kẹo đường cóh muy c’moo bơr pêê chu a năm.

Bánh trôi nắc bánh chay nắc 2 râu bánh  vêy cơnh đha hum yêm la lay. Tu cơnh đêếc, bánh trôi lâng bánh chay công bơơn lang ahay zư đớc tước lang nnâu câi. Nâu đoo nắc muy đhị bấc râu la liêm pr’hay văn hoá âng acoon cóh ma nứih Việt, cắh  vêy muy nắc ch’na cha a năm.