Đhanuôr lâng pr’zợc chắp nhêr!

Sâm Ngọc Linh nắc râu t’nơơm chr’nắp pr’hắt, pa’câl dal zên đhị zâp chr’val pabhlâng zr’nắh k’đhạp Trà Linh, Trà Nam lâng Trà Cang, chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam. Chính quyền chr’hoong Nam Trà My xoọc t’bhlâng vặ zên cung cơnh k’đươi moon đhanuôr bhrợ t’bhứah m’ma chr’nóh nâu đoọng dưr zi’lấh đha’rứt lâng ting bhr’dzang âng đơơng pr’ắt tr’mung âng đhanuôr padưr pa’xớc pazưm lâng râu liêm chr’nắp âng crâng. Kim Cương, PV Đài p’rá VN vêy bha ar x’rặ xay moon đắh bhiệc nâu. Đhanuôr lâng pr’zợc đương xâng:

Ắt đhị bôl dal lấh 1000 mét, dading Ngọc Linh vêy plêệng k’tiếc cha’cêết liêm glặp đoọng ha bấc râu t’nơơm chr’nóh bhrợ zanươu chr’nắp pr’hắt padưr pa’xớc liêm cơnh sâm Ngọc Linh, Hồng Đẳng Sâm, Ngũ Vị Tử. bôl dading Ngọc Linh âng vel đông 2 tỉnh Kon Tum lâng Quảng Nam vêy 1 râu t’nơơm sâm dưr váih đhị k’tiếc dal tơợ 1.200 mét nắc a’tếh. xoọc đâu nắc vêy 2 tỉnh Kon Tum lâng Quảng Nam nắc vêy t’nơơm sâm nâu dưr váih pazưm đhị dzung dading Ngọc Linh dal lấh 2.570 mét, tu cơnh đâu t’nơơm nâu bơơn ta đợc nắc sâm Ngọc linh. Xang bấc c’moo t’bhlâng bhrợ, tỉnh Kon Tum ơy bhrợ padưr thương hiệu đoọng ha sâm Ngọc Linh ooy zr’lụ nâu. Đh’rứah lâng Kon Tum, đhanuôr đhị zâp chr’val Trà Linh, Trà Nam lâng Trà Cang, chr’hoong Nam Trà My, Quảng Nam ắt mamung cóh zr’lụ truíh dading cung chóh lâng padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung tơợ t’nơơm sâm Ngọc Linh.

T’nơơm sâm Ngọc Linh nắc mưy dưr váih đhị crâng t’coóh đenh, crâng pr’đươi. Đợ râu pay đươi bhrợ zanươu lấh mơ nắc k’lung ríah, cung choom pay đươi hi’la lâng ríah acoon. Kỹ thuật chóh sâm zăng buôn, hân đhơ cơnh đêếc, tu dưr váih cóh crâng a’bhứi nắc buôn xong đông bhrợ pa’hư. Anoo Hồ Văn Phải, ắt cóh vel 3, chr’val Trà Linh, chr’hoong Nam Trà My vêy kinh nghiệm lấh 10 c’moo chóh sâm đoọng năl:

Azi buôn pác pay t’nơơm acoon tơợ t’nơơm pậ. ahêê kiêng pa’câl nắc ta’cắt pay đhị đoong chặt váih cóh tơơm pậ đơơng chô chóh cắh cậ chóh t’nơơm pậ váih pô xang ặnc pay cr’liêng. Lêy pay đhị k’tiếc clung liêm, pay đhị k’tiếc n’loong ma răng ha’úh hr’lục paliêm xang nặc pluum đợc. hân đhơ cơnh đêếc, k’pân bhlâng bêl chóh bhrợ cr’liêng nắc buôn amọ, a’chim cha, ahêê lêy groong paliêm cơnh ngoọ ươm keo cung zư lêy paliêm.

K’dâng 10 c’moo chô ooy đâu, đhanuôr cóh zr’lụ dading Ngọc Linh, Quảng Nam tơợp k’rong chóh bhrợ padưr sâm r’rộ r’răm bấc lấh mơ. Tu ooy k’dâng cr’chăl zư lêy 4 c’moo nắc choom bơơn pay cr’liêng lâng t’nơơm sâm nhuum đoọng padưr pr’ắt tr’mung liêm dal. K’lung sâm 4 c’moo chr’nắp tơợ 15-20 ực đồng 1 ký, k’lung sâm 10 c’moo chr’nắp tước 45-50 ực đồng 1 ký. Ting lêy ting c’moo âng sâm nắc âng đơơng chr’nắp liêm lalay cơnh. Hi’la lâng đoong cung chr’nắp dalpa’câl. Pr’loọng đông anoo Hồ Văn Quay, manứih Xê Đăng ắt cóh vel 3 chr’val Trà Linh bêl ahay nắc pr’loọng đông đha’rứt ha ul bhlâng cóh vel. Bơơn đhanuôr xay moon đoọng bhrợ padưr pr’ắt tr’mung tơợ bhiệc chóh sâm Ngọc Linh, anoo Quay nắc t’bhlâng vặ zên tơợ ngân hàng chính sách bơơn 30 ực k’rong đoọng m’ma. Xang 2, 3 hân noo bơơn bhrợ, pr’loọng đông anoo ơy bơơn chroót đoọng zêng đợ mơ zên bơơn nợ ngân hàng dưr zi’lấh đha’rứt, xoọc đâu nắc ặt ooy diện z’zăng cóh zr’lụ. anoo Quay đoọng năl:

Đợ pr’loọng bơơn zooi zúp zâp đắh chính sách râu đâu râu tốh nắc dzợ z’zăng. Nâu đoo nắc bhiệc liêm chr’nắp, tu ooy đâu dzợ zr’nắh k’đhạp, c’lâng xe cung cắh váih. Bhiệc zooi zúp zên vặ đoọng ha đhanuôr cung buôn liêm, đhanuôr cảm ơn bhlâng.

Lâng pr’đươi zanươu chr’nắp pr’hắt, âng đơơng chr’nắp đắh zên bạc âng t’nơơm sâm Ngọc Linh âng đơơng, chr’hoong Nam Trà My xoọc bhrợ t’bhứah k’tiếc chóh đoọng ha đhanuôr ắt cóh zr’lụ dading Ngọc Linh chóh đoọng zi’lấh đha’rứt. xoọc đâu, đhị vel đông chr’hoong Nam Trà My vêy 8 vel âng 3 chr’val Trà Linh, Trà Nam lâng Trà Cang, 556 pr’loọng lâng 2.500 apêê pabhrợ ting por chóh sâm Ngọc Linh lâng k’tiếc lấh 65 hécta. Lâng bấc zên pazưm đoọng zâp đắh, zâp c’moo chr’hoong Nam Trà My đoọng lấh 300 r’bhâu t’nơơm m’ma sâm Ngọc Linh, t’bhlâng padưr tơợ 80-100 r’bhâu t’nơơm đhị 1 c’moo. T’coóh Lê Thanh Hưng, phó chủ tịch chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:

Ting cơnh nghị quyết âng đảng bộ chr’hoong g’lúh 17, t’bhlâng padưr pa’xớc t’nơơm sâm tợ 80-100 r’bhâu t’nơơm hân đhơ lâng đhanuôr tự chóh lâng tơợ zâp ngân sách tơợ xa’nay bh’rợ 30a đoọng câm m’ma chr’nóh. Hân đhơ cơnh đêếc, bhiệc zr’nắh k’đhạp bhlâng nắc tơơm chr’nóh, bhiệc chóh bhrợ, zư lêy t’nơơm sâm cắh ơy liêm choom. Zâp c’moo, chr’hoong cung lêy ta’moóh ooy công ty dược Quảng Nam chóh sâm Ngọc Linh câl m’ma. Hân đhơ cơnh đếc, cr’noọ pr’đươi âng đhanuôr lâng chr’hoong kiêng đươi m’ma nắc cắh zâp pay đoọng.

Chr’hoong Nam Trà My xoọc t’bhlâng bhrợ padưr bh’rợ zư lêy lâng padưr pa’xớc t’nơơm sâm Ngọc Linh cr’chăl c’moo 2013-2020 đoọng đấh âng đơơng râu t’nơơm chr’nóh chr’nắp pr’hắt nâu padưr pa’xớc têêm ngăn ting c’lâng hàng hoá pazưm pậ bhứah, padưr pa’xớc dưr váih zr’lụ âng đơơng pr’đươi têêm ngăn, âng đơơng Sâm Ngọc Linh dưr váih t’nơơm zúp đoọng đhanuôr dưr zi’lấh đha’rứt, têêm ngăn pr’ắt tr’mung. Cr’chăl nâu, bhiệc padưr pa’xớc t’nơơm sâm Ngọc Linh ooy zr’lụ nâu pazưm lâng zư lêy môi trường sinh thái crâng pr’đươi âng zr’lụ miền Trung./.