Pa choom bhiệc bhrợ ếp t’ngay pa tếêt lâng t’váih bhiệc bhrợ liêm chr’nắp bhlầng lâng ma nuýh khuých goo. Vêy bhiệc bhrợ zúp ha pêê khuých goo padưr dal tr’mung tr’méh âng đay. N’đhơ dzợ lưm bấc râu k’đháp k’ra cóh bhiệc chấc lêy bhiệc bhrợ đhơ cơnh đếêc Việt Nam ơy lâng xoọc z’lấh k’đháp lâng moon gít pa dưr pr’dzoọng âng đay cóh xã hội. Thy Hạt,l PV Đài TNVN vêy bh’ar xrắ xay moon đắh bhiệc nâu. Đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xâng:

        # Việt Nam vêy lấh 6,7 ức ch’nắc khuých goo tợơ 5 c’moo nắc a tếh, cóh đếêc vêy dâng 1,6 ức ch’nắc vêy c’rơ pa bhrợ. Tu cơnh đếêc bhiệc pa choom bhiệc bhrợ lâng t’váih bhiệc bhrợ đanh mâng đoọng ha ma nuýh khuých goo nắc muy cóh pazêng bhiệc bhrợ chr’nắp liêm, zooi apêê khuých goo ha dưr cóh tr’mung tr’méh. XoỌc đâu prang k’tiếc k’ruung hêê lấh 1 r’bhầu zr’lụ pa choom bhiệc bhrợ đoọng ha pêê khuých goo. Cr’chăl 2006-2010 vêy k’nặ 49 r’bhầu ma nuýh khuých goo bơơn pa choom bhiệc bhrợ ( m’pâng nắc apêê pân đil), cóh đếêc vêy k’nặ 16 r’bhầu ch’nắc bơơn  vêy bhiệc bhrợ, mơ dzợ nắc pa liêm bhiệc bhrợ. Tợơ c’moo 2010 tước nâu kêi, dâng zập c’moo ơy bhrợ têng bhiệc pa choom bh’rợ đoọng ha 7 r’bầu tước 8r’bhầu ch’nắc khuých goo. Đhị c’moo 2013, cr’noọ bh’rợ pa choom bhiệc bhrợ pa tếêt lâng t’váih bhiệc bhrợ âng Bộ Lao động, Thương bi lâng xã hội tợơp bhrợ têng đhị Hoà Bình, Bắc Giang, Nam Định, Thái Bình, Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hoá, Nghệ An lâng Đà Nẵng ơy pa choom bhiệc bhrợ lâng t’váih bhiệc bhrợ têêm ngăn đoọng ha 1 r’bhầu 500 ch’nắc khuých goo. Đhơ cơnh đếêc, đợ apêê bơơn pa choom bhiệc bhrợ cắh lấh bấc. đợơ apêê khuých goo ơy pa choom bhiệc bhrợ ha dợ bấc ngai cắh vêy bhiệc đoọng bhrợ, dưr váih đhr’năng nâu nắc tu 80% ma nuýh khuých goo ắt mamông cóh vel bhươl, c’năl văn hoá ếp, đh’rứah lâng râu chr’groong tợơ xã hội cơnh bhiệc lêy apêê khuých goo lalay lâng pân lơơng, k’chít, tự ti. Đh’rứah lâng đếêc nắc ma nuýh khuých goo cắh lấh năl ooy xa nay bhiệc bhrợ, pa bhlầng nắc lâng apêê k’bang. Pazêng cr’noọ bh’rợ kiến trúc, c’lâng p’rang công cộng cắh liêm glặp đoọng ha pêê pa đăn pa choom. Ma nuýh khuých goo k’đháp pa đăn lâng zên vắ đoọng tự bhrợ t’váih bhiệc bhrợ. T’coóh Trần Mạnh Thu, Chủ tịch k’bhúh khuych goo tỉnh Lâm Đồng moon:

        XoỌc đâu, ma nuýh khuych goo cắh ơy bơơn vắ zên trực tiếp nắc dzợ lêy z’lấh đắh muy tổ chức cơnh pân đil cắh cợ hội nông dân, apêê tổ chức lalay dzoọng bảo lãnh đoọng ha zi, nắc a zi t’mêê vặ. tổ chức âng ma nuýh khuých goo cắh ơy bơơn bảo lãnh đoọng hội viên đay vặ. A zi rơơm apêê chính sách tước vel đong nắc lêy bhrợ têng, ma nuýh khuých goo dzoọng bảo lãnh nắc ma nuýh khuých goo bơơn vặ.

        Ma nuýh khuych goo nắc muy k’bhúh ma nuýh pa bhrợ bấc pa bhlầng cóh xã hội lâng apêê k’đươi bơơn zư lêy lâng luật pháp đoọng têêm ngăn quyền ma mơ ting pấh apêê bh’rợ âng xã hội, cóh đếêc vêy quyền ma mơ đắh bhiệc bhrợ đanh mâng. Thủ tướng Chính phủ ơy đoọng bhrợ têng đề án zúp zooi ma nuýh khuých goo cr’chăl; 2012-2020 lâng c’lâng x âny “ zooi zúp ma nuýh khuých goo pa dưr c’rơ âng đay đoọng bhrợ têng liêm bhiệc âng c’la đay; t’váih pr’đợơ đoọng ha ma nuýh khuých goo z’lấh k’đháp ma mơ mr’cơnh đhị por bhrợ zập bh’rợ kinh tế- xã hội, chroi k’rong bhrợ pa dưr cộng đồng lâng xã hội” T’coóh Nguyễn Ngọc Toản, Phó Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Lao động- Thương binh lâng xã hội moon, têêm ngăn đoọng ma nuýh khuých goo bhrợ têng quyền ma mơ mr’cơnh lâng ting pấh cộng đồng xã hội, muy cóh pazêng c’lâng xa nay t’hước tước bhiệc zúp zooi ma nuýh khuých goo pa dưr dal c’rơ, pa đăn lâng bhiệc bhrợ đoọng pa xiêr đha rựt. cóh đếêc nắc lêy zúp zooi trực tiếp lâng c’la ma nuýh lâng pr’loọng đong ma nuýh khuých goo têêm ngăn pr’đợơ ting pấh ooy thị trường pa bhrợ cắh cợ tự bhrợ t’váih bhiệc bhrợ cóh đếêc:

        Zúp zooi đoọng ting pấh ooy thị trường pa bhrợ t’hước tước bhiệc pa too pa choom, râu 2 nắc pa choom bh’rợ, lướt học nắc zooi zên học; apêê zr’lụ pa too pa choom lêy têêmn ngăn pr’đợơ pa đăn; râu 3 nắc zên bạc pa choom, râu 4 nắc pa choom bhiệc  xang nắc t’hước tước bhiệc bhrợ, pa choom đhị apêê doanh nghiệp, pa tếêt pa zưm bhlưa apêê doanh nghiệp lâng zr’lụ pa choom.

        Vêy bơơn bhiệc bhrợ đanh mâng nắc râu rơơm kiêng âng pazêng apêê khuých goo. Nâu đoo nắc râu rơơm kiêng, quyền lợi, boóp p’rá lâng râu đớp xâng đoọng đhanuôr cóh xã hội vêy râu ma mơ mr’cơnh. Bấc ma nuýh khuých goo lalăm a hay nắc g’nưm tợơ pr’loọng đong, g’đéch, k’chít pân lơơng, ha dợ nâu kêi apêê ơy vêy bhiệc brợ, pân ting pấh bhrợ zập bh’rợ âng xã hội. pr’zợc Hoàng Thị Hạnh,, ma nuýh khuých goo đhị Đắc Lắc moon:

        Acu tốt nghiệp ngành y c’moo 2004, t’ngay đếêc c’lâng chấc lêy bhiệc bhrợ âng cu lưm bấc râu k’đháp zr’nắh. lâng râu pa zay âng c’la cu đhị bêl moót bhrợ cắh ma lương bơơn 2-3 c’xêê, xang đếêc nắc lâng pa zay âng muy ch’nắc p’niên lâng pazêng râu liêm choom âng cu pa zay, pa choom tợơ nhà trường nắc đhị 6 c’xêê nắc bơơn apêê k’đươi bhrợ. Rơơm kiêng vêy bhiệc bhrợ nắc râu rơơm kiêng âng zập ngai, lâng ma nuýh khuých goo nắc ting zr’nắh k’đháp lấh mơ. Acu rơơm kiêng cóh vel đong vêy bhiệc  bhrợ đoọng ha ma nuýh khuých goo bhrợ têng. Cấp cơ sở, chính quyền vel đong lêy vêy chế độ, chính sách t’đui đoọng a ma nuýh khuých goo bêl apêê lướt học lâng nhăn bhiệc bhrợ.

        Bhrợ t’váih pr’đợơ lâng c’lâng pa choom bhiệc bhrợ pa tếêt lâng t’váih bhiệc bhrợ lâng ma nuýh khuých goo nắc râu t’bhlầng c’rơ đoọng “ bhrợ lalua quyền âng ma nuýh khuých goo” cóh đếêc vêy quyền bơơn vêy bhiệc bhrợ đanh mâng. Đh’rứah lâng râu tiong moót bhrợ âng apêê cơ quan, tổ chức chính trị xã hội, c’la apêê ma nuýh khuých goo nắc lêy pa zay lấh mơ dzợ đoọng pa dưr dal c’năl, bhiệc bhrợ, pân ting chroi k’rong pa dưr kinh tế âng k’tiếc k’ruung./.