Hân đhơ cơnh đêêc, đhanuôr bhrợ c’la coh bh’rợ bầu cử năc căh muy tơợ cr’chăl đhanuôr tươc ooy phòng t’moot phiếu ha dzợ ơy ta bhrợ coh pazêng g’luh hiệp thương, xay p’căh manuyh ứng cử, zr’lụ quyền “đhanuôr n’năl, đhanuôr prá xay, đhanuôr lêy pay” vêy ta bhrợ coh pazêng bh’rợ ghít liêm, t’lăng lâng vêy đhanuôr ting pâh bâc pa bhlâng.

Năc tơợ g’luh hiệp thương tr’nơơp, pazêng xa nay chr’năp bhlâng cơnh đợ bấc apêê đại biểu, cơ cấu, thành phần, tiêu chuẩn đại biểu Quốc hội lâng HĐND ơy vêy mr’cơnh cr’noọ xa nay lâng t’lăng. Đhanuôr căh muy bơơn xơợng zập liêm pazêng rau xa nay ting n’năc năc vêy pr’đơợ đoọng ch’mêệt lêy pazêng bh’rợ bầu cử, nhâm mâng rau t’lăng lâng đhanuôr bhrợ c’la năc tơợ bh’rợ ra văng.

Rau la lua đoọng lêy bêl xay bhrợ coh pazêng vel đong, cr’noọ xa nay n’năc năc vêy ta prá xay ghít bhlâng, la lua ta nih. Ba bi cơnh đhị chr’val Yên Thọ, tỉnh Thanh Hoá, pazêng bh’rợ coh bh’rợ bầu cử zêng vêy ta bhrợ crêê cơnh xa nay xay moon, t’hươc ooy cr’noọ dal bhlâng năc nhâm mâng quyền bhrợ c’la âng Đhanuôr. T’cooh Đặng Tiến Dũng, Bí thư Đảng uỷ chr’val, Trưởng Ban K’đhơợng xay bh’rợ bầu cử chr’val Yên Thọ prá xay, tươc nâu cơy pazêng apêê ứng cử viên zêng crêê cơnh xa nay xay moon, ơy vêy ta ch’mêệt lêy ghít liêm; bh’rợ ra văng ha t’ngay bầu cử năc ơy xang, tơợ bha ar bha tơ tươc ooy pazêng zr’lụ t’moót phiếu.“Pazêng apêê đại biểu ứng cử zêng crêê cơnh tiêu chuẩn, ơy vêy ta ch’mêệt lêy crêê cơnh xa nay. Tươc nâu cơy, 60 cha năc vêy ta xay p’căh ứng cử đại biểu HĐND chr’val ơy vêy ta bhrợ liêm xang bha ar bha tơ. Chr’val Yên Thọ công ơy ra văng liêm xang pazêng zr’lụ t’moót phiếu, năc ng’choom tươc ooy t’ngay bầu cử”.

Ha dang hiệp thương coh g’luh tr’nơơp xay p’căh ghít quyền “đhanuôr n’năl”, năc pazêng bh’rợ prá xay âng đhanuôr đhị zr’lụ ăt mamông lâng zr’lụ pa bhrợ năc zr’lụ đoọng Đhanuôr “prá xay” tih bhlâng lâng la lua. Đhị đâu, zập apêê ứng cử viên vêy ta prá xay, chroi đoọng p’rá xa nay ta nih ooy pr’ăt bh’rợ, đhr’năng pa bhrợ, uy tín lâng trách nhiệm lâng đhanuôr. Pazêng p’rá xa nay n’năc năc êêh ton t’vêy, năc rau c’lặ chr’năp đoọng lêy pay manuyh pa bhrợ.

Ting cơnh t’cooh Nguyễn Công Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, bh’rợ hiệp thương, xay p’căh manuyh ứng cử xay moon rau chr’năp liêm, ta nih pa bhlâng, tu đại biểu Quốc hội lâng HĐND năc manuyh p’căh đoọng ha p’rá xa nay âng Đhanuôr, ting pâh prá xay lâng ch’mêệt lêy pazêng xa nay bh’rợ ga măc chr’năp âng k’tiêc k’ruung lâng âng vel đong. Năc tu rau ma mơ mr’cơnh, la lua ta nih coh bh’rợ lêy pay năc bhrợ t’vaih pr’đơợ ha rau liêm choom âng apêê đại biểu lâng rau mâng loom âng đhanuôr.“Đoọng lêy pay apêê đại biểu Quốc hội, nâu đoo năc muy rau k’đhap bhlâng, xay moon zập cấp, zập ngành bêl hiệp thương, xay p’căh năc vêy đợ bh’rợ prá xay ooy rau liêm choom. Tu ĐBQH năc p’căh đoọng ha p’rá xa nay âng đhanuôr, năc ma mơ mr’cơnh, la lua ta nih, n’năl ghít đoọng chroi đoọng lâng đoọng ch’mêệt lêy pazêng xa nay bh’rợ âng Nhà nước, âng Chính phủ. Ting cơnh acu tơợ pazêng g’luh bầu cử, azi hơnh deh pa bhlâng apêê ĐBQH năc ta béch pa bhlâng, lứch loom. Rơơm kiêng coh pazêng nhiệm kỳ ha y, apêê đại biểu t’mêê vêy ta lêy pay năc pa dưr, pa têệt đươi, chroi đoọng, bhrợ pa dưr kinh tế - xã hội âng k’tiêc k’ruung”.

Tơợ bh’rợ xơợng đươi ghít liêm p’rá xa nay âng đhanuôr, t’nooi manuyh ứng cử năc vêy cớ ta ch’mêệt lêy, bhr’lậ, l’lăm bêl tươc ooy bh’rợ hiệp thương g’luh pêê năc ng’xrặ t’nooi bha lâng apêê ting pâh ứng cử. Nâu đoo năc bh’rợ xay p’căh ghít bhlâng quyền “đhanuôr lêy pay”, l’lăm bêl ta la phiếu vêy ta pa đơp đoọng ooy đhanuôr.

GS.TSKH Phan Trung Sơn, bêl ahay bhrợ giảng viên dal cấp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh prá xay ghít xa nay bh’rợ chr’năp pa bhlâng âng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lâng pazêng tổ chức chính trị - xã hội coh pazêng bh’rợ hiệp thương. Lâng zr’lụ năc k’rong zập prang c’bhuh xã hội, Mặt trận năc poong pa têệt xay truih la lua ta nih cr’noọ cr’niêng anag đhanuôr, ting lêy pay đợ manuyh “lứch loom, liêm loom, ta béch g’lăng, vêy trách nhiệm” đoọng xay bhrợ bh’rợ p’căh mặt đoọng ha đhanuôr.“Xoọc đâu bầu cử âng hêê vêy 3 g’luh hiệp thương. Xa nay bh’rợ âng MTTQ lâng pazêng tổ chức chính trị xã hội, pazêng Hiệp hội xã hội năc chr’năp pa bhlâng. Tu nâu đoo năc pazêng c’bhuh choom xay p’căh đại biểu crêê cơnh rau rơơm kiêng âng đhanuôr, t’moot ooy hiệp thương. Bêl bhrợ bh’rợ n’năc, năc nhâm mâng h’cơnh ooy năc xay p’căh cr’noọ cr’niêng âng đhanuôr. Ha dang bơơn z’lâh bh’rợ ch’mêệt lêy đoọng lêy pay đợ manuyh crêê cơnh, đợ manuyh ta béch, liêm choom năc choom choom xay bhrợ liêm choom bh’rợ crêê cơnh cr’noọ âng cr’chăl t’mêê”.

Tươc t’ngay bầu cử, bêl zập cử tri k’đhơợng ta la phiếu coh têy, căh muy năc bh’rợ lêy pay cha năc manuyh, ting n’năc k’rong âng cr’chăl đhanuôr bhrợ c’la vêy ta p’căh, ta nih liêm lâng trách nhiệm. Ta la phiếu n’năc đơơng âng rau mâng loom, r’rơơm lâng pa gơi cr’noọ cr’niêng âng Đhanuôr lâng manuyh vêy ta lêy pay.

Thiếu tướng Vũ Hùng Vương, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Cựu chiến binh Công an nhân dân prá xay ghít, lâng xa nay bh’rợ bha lâng âng khối đại đoàn kết prang acoon manuyh, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ơy ơy lâng xoọc pa dưr rau liêm choom bh’rợ k’rong, đương xơợng, lêy pay p’rá xa nay âng pazêng Đhanuôr, ting chroi đoọng ooy bh’rợ lêy pay đại biểu ghít lâng rau la lua, crêê cơnh cr’noọ xa nay lâng crêê cơnh lâng xa nay bh’rợ pa dưr k’tiêc k’ruung:“MTTQ Việt Nam lâng xa nay bh’rợ băc bha lâng âng khối Đại đoàn kết acoon manuyh, zr’lụ k’rong zập lang manuyh coh xã hội, pazêng lực lượng, lêy pay t’moot ooy đại biểu HĐND zập cấp công cơnh ĐBQH. Năc pazêng p’rá xa nay chroi đoọng âng MTTQ lâng bâc acoon manuyh năc bh’rợ lêy pay tơợ bh’rợ hiệp thương âng Mặt trận, ting cơnh acu năc ghít lâh mơ, crêê cơnh lâng cr’noọ xa nay acoon manuyh âng hêê lêy năc lêy pay”.

Tơợ bh’rợ hiệp thương tươc ooy ta la phiếu, tơợ ra văng manuyh pa bhrợ tươc ooy t’ngay bhiệc bhan prang đhanuôr lướt bầu, bh’rợ bầu cử đại biểu Quốc hội lâng HĐND zập cấp ơy xay moon ghít: Đhanuôr năc c’la bha lâng âng xa nay bh’rợ bầu cử. Xa nay bha lâng “đhanuôr n’năl, đhanuôr prá xay, đhanuôr lêy pay” căh muy năc xa nay a năm, ting n’năc xay p’căh ghít liêm coh pazêng bh’rợ. Rau đêêc năc pr’đơợ nhâm mâng đoọng lêy pay đợ apêê đại biểu crêê cơnh, xay p’căh đoọng ha cr’noọ, cr’niêng lâng rau mâng loom âng Đhanuôr./.

BẦU CỬ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI VÀ HĐND: THỰC HÀNH DÂN CHỦ TỪ HIỆP THƯƠNG ĐẾN LÁ PHIẾU

Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp không chỉ là một sự kiện chính trị quan trọng, mà thực sự là ngày hội lớn của toàn dân, nơi quyền làm chủ của Nhân dân được thể hiện trực tiếp, tập trung và rõ nét nhất qua mỗi lá phiếu. Tuy nhiên, dân chủ trong bầu cử không chỉ bắt đầu từ thời điểm cử tri bước vào phòng bỏ phiếu mà được thực hiện ngay trong các vòng hiệp thương, giới thiệu người ứng cử, nơi quyền “dân biết, dân bàn, dân lựa chọn” được cụ thể hóa bằng những quy trình chặt chẽ, công khai và có sự tham gia rộng rãi của Nhân dân. 

Ngay từ vòng hiệp thương thứ nhất, các nội dung cốt lõi như số lượng đại biểu được bầu, cơ cấu, thành phần, tiêu chuẩn đại biểu Quốc hội và HĐND đã được thống nhất và công khai. Nhân dân không chỉ được thông tin đầy đủ mà còn có cơ sở để theo dõi, giám sát toàn bộ quá trình bầu cử, bảo đảm tính minh bạch và dân chủ ngay từ khâu chuẩn bị.

Thực tiễn triển khai tại cơ sở cho thấy, tinh thần đó đã được quán triệt nghiêm túc. Đơn cử như tại xã Yên Thọ, tỉnh Thanh Hoá, mọi khâu trong công tác bầu cử đều được triển khai đúng quy định, hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân. Ông Đặng Tiến Dũng, Bí thư Đảng ủy xã, Trưởng Ban Chỉ đạo bầu cử xã Yên Thọ cho biết, đến nay các ứng cử viên đều bảo đảm tiêu chuẩn, được thẩm tra chặt chẽ; công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử đã sẵn sàng, từ hồ sơ đến các khu vực bỏ phiếu.“Các đại biểu ứng cử đều bảo đảm tiêu chuẩn, được thẩm tra theo đúng quy định. Đến nay, 60 người được giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND xã đã hoàn tất hồ sơ. Xã Yên Thọ cũng đã chuẩn bị xong các khu vực bỏ phiếu, sẵn sàng cho ngày bầu cử.”

Nếu hiệp thương vòng một thể hiện rõ quyền “dân biết”, thì các hội nghị cử tri nơi cư trú và nơi công tác chính là không gian để Nhân dân “bàn” một cách trực tiếp và thực chất. Tại đây, từng ứng cử viên được nhận xét, góp ý thẳng thắn về phẩm chất đạo đức, năng lực, uy tín và trách nhiệm với cộng đồng. Những ý kiến đó không mang tính hình thức, mà trở thành căn cứ quan trọng để sàng lọc, lựa chọn nhân sự.

Theo ông Nguyễn Công Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, việc hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đòi hỏi sự khách quan, chuẩn mực cao, bởi đại biểu Quốc hội và HĐND là người đại diện cho tiếng nói của Nhân dân, tham gia quyết định và giám sát những vấn đề hệ trọng của đất nước và địa phương. Chính sự công tâm, minh bạch trong quá trình lựa chọn sẽ tạo nền tảng cho chất lượng đại biểu và niềm tin của cử tri.“Để chọn lựa ra các đại biểu Quốc hội, đây là một điều rất là khó khăn, đòi hỏi các cấp, các ngành khi hiệp thương, khi giới thiệu phải có sự đánh giá chuẩn mực. Bởi vì ĐBQH là đại diện tiếng nói của người dân, phải công tâm, minh bạch, phải thẳng thẳm để đóng góp và để giám sát các chương trình hành động của Nhà nước, của Chính phủ. Tôi cho rằng qua các kỳ bầu cử, chúng tôi đánh giá rất cao các ĐBQH rất trí tuệ, tâm huyết. Mong rằng trong những nhiệm kỳ tới, các đại biểu mới được lựa chọn sẽ phát huy, kế thừa, đóng góp, xây dựng cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.”

Trên cơ sở tiếp thu đầy đủ ý kiến của cử tri, danh sách người ứng cử tiếp tục được rà soát, điều chỉnh, trước khi bước vào vòng hiệp thương thứ ba để lập danh sách chính thức. Đây là bước thể hiện rõ nét nhất quyền “dân chọn”, ngay cả trước khi lá phiếu được trao tay cử tri.

GS, TSKH Phan Trung Sơn, nguyên giảng viên cao cấp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội trong toàn bộ quy trình hiệp thương. Với vị trí là nơi tập hợp rộng rãi các giai tầng xã hội, Mặt trận chính là cầu nối phản ánh trung thực nguyện vọng của Nhân dân, góp phần lựa chọn được những người “có tâm, có tầm, có trí, có trách nhiệm” để gánh vác trọng trách đại diện cho dân.“Hiện nay bầu cử của chúng ta  có 3 vòng hiệp thương. Vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị xã hội, các Hiệp hội xã hội là rất quan trọng. Bởi vì đây là những tổ chức có thể giới thiệu đại biểu đáp ứng được sự kỳ vọng của nhân dân, đưa vào hiệp thương. Trong quá trình đấy thì làm thế nào phải thể hiện được nguyện vọng và nhân dân. Nếu mà qua được nhiều bộ lọc để chọn ra những người xứng đáng, những người năng lực cao, có tâm, có trí, có tầm, có tài thì mới có thể đảm đương được công việc đảm ứng được yêu cầu của thời kỳ mới”.

Đến ngày bầu cử, khi mỗi cử tri cầm lá phiếu trên tay, đó không chỉ là hành động lựa chọn cá nhân, mà là sự kết tinh của cả một quá trình dân chủ công khai, minh bạch và trách nhiệm. Lá phiếu ấy mang theo niềm tin, kỳ vọng và sự gửi gắm của Nhân dân đối với những người được lựa chọn.

Thiếu tướng Vũ Hùng Vương, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Cựu chiến binh Công an nhân dân khẳng định, với vai trò trung tâm của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã và đang phát huy hiệu quả vai trò tập hợp, lắng nghe, chắt lọc ý kiến của các tầng lớp Nhân dân, góp phần để việc lựa chọn đại biểu sát thực tiễn, đúng tiêu chí và đáp ứng yêu cầu của sự phát triển đất nước.“MTTQ Việt Nam với vai trò là trung tâm của khối Đại đoàn kết dân tộc, nơi tập hợp tất cả các giai tầng trong xã hội, các lực lượng, lựa chọn vào đại biểu HĐND các cấp cũng như ĐBQH. Chính những ý kiến đóng góp của MTTQ với nhiều con người nên sự lựa chọn qua hiệp thương của Mặt trận, tôi cho rằng sẽ sát sao hơn, góp phần đúng theo tiêu chí con người mà chúng ta sẽ lựa chọn”.

Từ hiệp thương đến lá phiếu, từ chuẩn bị nhân sự đến ngày hội toàn dân đi bầu, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp đã khẳng định rõ: Nhân dân là chủ thể trung tâm của quá trình bầu cử. Nguyên tắc “dân biết, dân bàn, dân chọn” không dừng lại ở khẩu hiệu, mà được hiện thực hóa sinh động trong từng bước, từng khâu của quy trình. Đó chính là nền tảng vững chắc để lựa chọn những đại biểu xứng đáng, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và niềm tin của Nhân dân./.