Dưr zi lâh zr’năh k’đhạp âng plêệng k’tiêc, zâp cán bộ, chiến sĩ p’zay lêy bhrợ lâng trách nhiệm dal, đơơh loon năl ghit đh’nơc âng zâp liệt sĩ căh ơy năl ghit cr’liêng xa nay, bhrợ liêm crêê cơnh râu đương rơơm âng bhuh xoọng apêê liệt sĩ lâng bhrợ bh’rợ lêy pa chô dưm liêm chr’năp

Bhrợ chiến dịch “500 t’ngay hi dưm t’bhlâng châc lêy, k’rong pa zưm lâng năl ghit đh’nơc n’hang liệt sĩ”, zâp cán bộ, chiến sĩ Đồn 584, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị pa dưr k’rơ bh’rợ lêy pay mẫu ADN n’hang liệt sĩ đhị ping xal Liệt sĩ Quốc gia Đường 9. Lăm bêl pêch pay, zâp đhị ping xal nâu căh ơy năl ghit cr’liêng xa nay vêy lêêt đợc 1 bêệ bha ar vêy xrặ số lô, số hàng ping xal lâng zêng đợ cr’liêng xa nay nâu vêy pa dzoọc ooy cơ sở dữ liệu số hoá.

Đại uý Nguyễn Văn Hùng, nhân viên Đội 584 xay moon, zâp cán bộ, chiến sĩ coh Đội ta luôn pa dưr dal trách nhiệm, lêy bhrợ liêm ghit zâp bh’rợ:

“Bh’rợ nâu k’đươi moon cr’chăl t’ngay đơơh hân ha dợ lêy bhrợ liêm ghit đăh bhiệc pay mẫu ADN âng zâp apêê ava (anh hùng liệt sĩ). Hân đhơ plêệng k’tiêc coh Quảng Trị zr’năh k’đhạp năc c’la cu lâng apêê đhi noo coh đội t’bhlâng bhrợ lưch c’rơ âng đay đoọng đơơh pay pa chô cớ đh’nơc ha pêê ava”.

Bha nụ ping xal Liệt Sĩ Quốc gia Đường 9 năc đhị ăt đợc âng lâh 10.000 anh hùng liệt sĩ ơy zêl panh đhị mặt trận Đường 9, chiến trường Quảng Trị lâng k’tiêc k’ruung pr’zợc Lào bêl zêl panh ahay. Đhị đâu, lâh 5.900 ping xal căh ơy năl ghit cr’liêng xa nay. Đhị bha nụ ping xal Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 xoọc vêy 3 tổ pa bhrợ pa zêng: Tổ pay mẫu sinh phẩm, Tổ pêch bhrợ ping xal, Tổ pa liêm ping xal. Đoọng bhrợ đợ bhiệc nâu, zâp t’ngay, Đội 584, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị moon, zâp đhị ping xal, bhiệc lêy pêch, pay mẫu, lêy cha mêêt c’leh cha nụp zêng lêy zi lâh 8 bhr’dzang rơợng nhâm. Zêng cr’chăl lêy bhrợ năc vêy số hoá lâng 16 c’leh cha nụp đoọng ha zâp ping xal đoọng bhrợ ha bh’rợ k’đhơợng zư, năl ghit cr’liêng xa nay ha y chroo.

Đoọng liêm buôn lêy bhrợ, Đội 584 ơy bhrợ mưy hệ thống ròng rọc di động vaih bánh xe zooi pay pa dưr zâp đoo ping xal. Pr’đươi bh’rợ hân đhơ căh lâh chr’năp liêm năc cung zooi đoọng bâc apêê pa bhrợ, têêm ngăn cr’chăl lêy pêch pay, liêm choom lâh mơ. Xang bêl pay pa dưr đợ mơ ping xal nâu, zâp chiến sĩ năc vêy đơơng n’hang liệt sĩ tươc đhị zr’lụ pay mẫu ADN. Bhrợ liêm xang đợ bh’rợ chuyên môn, n’hang liệt sĩ vêy pluum đợc liêm ghit, đợc ooy tiểu sành lâng đơơng chô cớ đhị ty. Zâp đoo ping xal tơợ bêl pêch pay, đăh hoọng zâp mẫu ADN năc vêy p’rơơm năl ghit đh’nơc âng liệt sĩ:

“Zâp n’hang liệt sĩ, zâp cr’liêng xa nay, zâp mẫu ADN âng zâp apêê ava, apêê a’dêy vêy ta bơơn lêy, trực tiếp số hoá cr’liêng xa nay đoọng t’moot ooy dữ liệu âng Ban k’đhơợng xay k’tiêc k’ruung năc azi lêy cơnh mưy pr’đơợ đoọng t’bhlâng truih c’lâng âng đơơng cr’liêng xa nay, đh’nơc âng apêê avâ, apêê anoo chô lâng pr’loọng đông, bhrợ cơnh cr’noọ âng apêê pr’loọng đông châc lêy đh’nơc đoọng ha pêê anoo”.

Coh chiến dịch “500 t’ngay hi dưm bhrợ pa dưr k’rơ bh’rợ châc lêy, k’rong pa zưm lâng năl ghit đh’nơc n’hang liệt sĩ”, tỉnh Quảng Trị vêy pêch pay, pay mẫu cha mêêt ADN lâh 22.000 ping xal liệt sĩ căh ơy năl ghit cr’liêng xa nay (căh moon zâp đoo ping xal ơy pay mẫu lâng ping xal liệt sĩ ơy k’rong pa zưm đoọng ha dợ căh ơy pay mẫu đoọng cha mêêt ghit). Đh’rưah lâng ping xal Liệt sĩ Quốc gia Đường 9, bh’rợ pay mẫu ADN cung xoọc vêy xay bhrợ liêm ma mơ đhị ping xal Liệt sĩ Ba Dốc (chr’val Nam Trạch, Quảng Trị) lâng lăm đêêc năc ping xal Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn (chr’val Cồn Tiên, Quảng Trị).

Xang lâh 3 c’xêê bhrợ “Chiến dịch 500 t’ngay hi dưm châc lêy, k’rong pa zưm lâng năl ghit n’hang liệt sĩ dzợ bâc căh zâp cr’liêng xa nay”, zâp apêê chức năng tỉnh Quảng Trị ơy châc lêy, k’rong pa zưm 58 n’hang liệt sĩ coh vêêl đông tỉnh lâng đhị k’tiêc k’ruung pr’zợc Lào. Zâp đơn vị chức năng ơy pêch pay, pay mẫu lâng lâh 700 ping xal liệt sĩ, ooy đâu vêy lâh 600 mẫu vêy bơơn cơnh cr’noọ k’đươi moon đoọng lêy bhrợ cha mêêt ADN. T’cooh Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, Trưởng Ban k’đhơợng xay châc lêy, k’rong pa zưm lâng năl ghit đh’nơc n’hang liệt sĩ tỉnh Quảng Trị đoọng năl:

“Xọoc đâu, coh vêêl đông tỉnh dzợ vêy lâh 31 r’bhâu liệt sĩ căh ơy bơơn lêy, lâh 25 r’bhâu liệt sĩ vêy k’rong pa zưm ha dợ căh ơy năl ghit đh’nơc. Bhiệc nâu k’đươi moon ahêê lêy vêy râu t’bhlâng đăh chính trị lâh mơ, bhrợ bhrơợng k’rơ lâh, xay bhrợ liêm ma mơ, choom zâp c’lâng bh’rợ ooy đăh châc lêy, k’rong pa zưm lâng năl ghit đh’nơc apêê liệt sĩ”./.

KHÔNG QUẢN NGÀY ĐÊM LẤY MẪU ADN TÌM LẠI DANH TÍNH HƠN 22.000 LIỆT SĨ TẠI QUẢNG TRỊ

Những ngày này, trời Quảng Trị nóng như chảo lửa. Trên nghĩa trang liệt sĩ, những người lính không quản ngày đêm thu nhận mẫu ADN hài cốt liệt sĩ. Vượt qua khó khăn về thời tiết, các cán bộ, chiến sĩ tỏ rõ quyết tâm cao và tinh thần trách nhiệm, nhanh chóng xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng mong mỏi của thân nhân và thực hiện công tác đền ơn đáp nghĩa

Thực hiện chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, các cán bộ, chiến sĩ Đội 584, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị đẩy nhanh tiến độ thu nhận mẫu ADN hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9. Trước khi khai quật, trên mỗi bia mộ chưa xác định thông tin được dán 1 tờ giấy có đánh dấu số lô, số hàng mộ và tất cả những thông tin này đều được đưa lên cơ sở dữ liệu số hóa.

Đại úy Nguyễn Văn Hùng, nhân viên Đội 584 thông tin, mỗi cán bộ, chiến sĩ trong Đội luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, cẩn trọng và chính xác trong từng thao tác:

“Nhiệm vụ đòi hỏi thời gian rất gấp rút nhưng phải làm tỉ mỉ, độ chính xác tuyệt đối liên quan lấy mẫu ADN của các bác (anh hùng liệt sĩ). Dù thời tiết Quảng Trị rất khắc nghiệt nhưng bản thân tôi và các anh em trong đội phấn đấu làm hết sức mình sớm trả lại tên cho các bác”.

Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 là nơi yên nghỉ của hơn 10.000 anh hùng liệt sĩ từng chiến đấu và phục vụ chiến đấu trên mặt trận Đường 9, chiến trường Quảng Trị và nước bạn Lào trong chiến tranh. Tại đây, hơn 5.900 phần mộ chưa xác định được thông tin. Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 hiện có 3 tổ công tác gồm: Tổ lấy mẫu sinh phẩm, Tổ cất bốc, Tổ hoàn mộ. Để làm được những phần việc này, mỗi ngày, Đội 584 phải thực hiện khai quật, lấy mẫu từ 35-40 phần mộ và phối hợp với các lực lượng chức năng lấy mẫu.

Trung tá Ngô Thanh Liêm, Đội trưởng Đội 584, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị cho biết, tại mỗi phần mộ, việc khai quật, lấy mẫu, ghi nhận hình ảnh đều trải qua quy trình 8 bước nghiêm ngặt. Toàn bộ quá trình được số hóa với 16 hình ảnh cho mỗi phần mộ nhằm phục vụ công tác quản lý, xác minh thông tin sau này.

Để công việc thuận lợi, Đội 584 đã chế tạo một hệ thống ròng rọc di động có bánh xe hỗ trợ nâng các ngôi mộ. Thiết bị tuy đơn giản nhưng giúp giảm đáng kể sức lao động, đảm bảo quá trình khai quật diễn ra an toàn, hiệu quả hơn. Sau khi nâng các phần mộ lên, các chiến sĩ sẽ đưa hài cốt liệt sĩ đến khu vực lấy mẫu giám định ADN. Hoàn tất các công đoạn chuyên môn, hài cốt được bọc gói cẩn thận, đặt lại vào tiểu sành và đưa về vị trí cũ. Mỗi phần mộ từ khi khai quật, lấy mẫu và hoàn mộ kéo dài 15-20 phút. Trung tá Ngô Thanh Liêm cho hay, đằng sau mỗi mẫu ADN thu nhận là thắp lên hy vọng xác định được danh tính liệt sĩ:

“Mỗi hài cốt liệt sĩ, mỗi thông tin, mỗi mẫu ADN của các bác, các chú được tìm thấy, trực tiếp số hóa thông tin để đưa vào dữ liệu của Ban Chỉ đạo Quốc gia thì chúng tôi cảm thấy như là một động lực tiếp tục trên hành trình để đưa thông tin, đưa tên của các bác, các anh về với gia đình, thực hiện nguyện vọng của gia đình tìm lại tên cho các anh”.

Trong chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tỉnh Quảng Trị sẽ khai quật, lấy mẫu giám định ADN hơn 22.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin (không tính các phần mộ đã lấy mẫu và mộ liệt sĩ được quy tập, bàn giao nhưng không thu thập được mẫu để giám định). Cùng với Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9, công tác lấy mẫu ADN cũng đang được triển khai đồng thời tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ba Dốc (xã Nam Trạch, Quảng Trị) và trước đó là Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn (xã Cồn Tiên, Quảng Trị).

Sau hơn 3 tháng thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin”, các lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị đã tìm kiếm, quy tập được 58 hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh và tại nước bạn Lào. Các đơn vị chức năng đã khai quật, lấy mẫu đối với hơn 700 phần mộ liệt sĩ, trong đó có hơn 600 mẫu đạt yêu cầu phục vụ giám định ADN. Ông Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, Trưởng Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị cho biết:

“Hiện nay, trên địa bàn tỉnh vẫn còn hơn 31 nghìn liệt sĩ chưa được tìm thấy; hơn 25 nghìn liệt sĩ đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính. Điều đó đòi hỏi chúng ta phải có quyết tâm chính trị cao hơn, hành động quyết liệt hơn, triển khai đồng bộ, sáng tạo và hiệu quả các giải pháp trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”./.