Bh’rợ t’bhlâng pác cấp, pác quyền căh muy zooi pa xiêr bh’rợ bha ar bha tơ hành chính ting n’năc pa dưr rau đơơh loon đoọng ha cấp chr’val/phường, ting pa dưr chính quyền đăn lâng đhanuôr lâh mơ coh pr’ăt tr’mông.

Đhị Trung tâm Phục vụ hành chính công chr’val Tịnh Khê, đhanuôr tước bhrợ bha ar bha tơ năc vêy ta pa choom ghít bhlâng, bha ar bha tơ vêy ta đơp lâng bhrợ têng đhị đêêc. T’piing lâng l’lăm ahay, bấc bha ar bha tơ hành chính vêy ta xay bhrợ đơơh lâh mơ, pa xiêr bấc lâh mơ pazêng bh’rợ la lay.

Tước nhăn bhrợ pr’loọng đong tr’câl tr’bhlêy coh ra diu, t’cooh Trương Vinh Quang (53 c’moo), coh cr’noon Mỹ Lại, chr’val Tịnh Khê prá xay, bh’rợ bha ar bha tơ liêm buôn lâh mơ, doọ dzợ ng’tước ooy bấc phòng, ban cơnh l’lăm ahay:“L’lăm ahay bha ar bha tơ bấc cơnh, lướt tơợ phòng n’nâu tước ooy phòng n’tôh, đanh bhlâng. Nâu cơy tước ooy đâu muy xrặ bha ar xang n’năc t’moot ooy máy tính năc xang, xay bhrợ bha ar bha tơ đoọng ha đhanuôr đơơh pa bhlâng”.

Căh muy pa xiêr bh’rợ bhrợ bha ar bha tơ, đhanuôr năc dzợ lêy ghít rau tr’xăl coh bh’rợ pa bhrợ âng apêê cán bộ cơ sở bêl vêy ta pa choom tơợ tr’nơơp, pa xiêr bấc bhlâng bh’rợ lướt chô bấc chu đoọng p’xoọng bha ar bha tơ.

Chr’val Tịnh Khê năc vel đong toor biển vêy ta bhrợ t’vaih tơợ bh’rợ pa zum 5 chr’val ty, xoọc đâu vêy lâh 56.000 đhanuôr, đhăm k’tiếc bhưah lâh 46km2 lâng k’nặ 9km toor biển. Năc tơợ bêl xay bhrợ cơnh bh’rợ t’mêê, vel đong ơy đơơh loon pa crêê bộ máy, pác bh’rợ ghít manuyh, ghít bh’rợ, nhâm mâng pa bhrợ đhr’đhuông liêm buôn.

Đh’rưah lâng pa dưr kinh tế biển lâng du lịch, chính quyền chr’val t’đui đoọng bhr’lậ bha ar bha tơ hành chính, pa bhlâng năc coh bh’rợ k’tiếc k’bunh. Bh’rợ bhrợ bha ar vêy ta bhrợ coh zập bh’rợ, tơợ đương đớp, ch’mêệt lêy tước ooy thẩm định. Pazêng bha ar bha tơ căh ơy crêê cơnh xa nay năc đơơh vêy ta xay moon đoọng đhanuôr p’xoọng, g’đéch đhr’năng k’rong x’rịa t’ngay c’xêê. Xoọc đâu pazêng bha ar bha tơ ơy zập năc vêy ta xay bhrợ coh 21 t’ngay ting cơnh xa nay xay moon.

T’cooh Phạm Quốc Vương, Chủ tịch UBND chr’val Tịnh Khê prá xay, rau tr’xăl ghít bhlâng năc bh’rợ xay bhrợ bha ar bha tơ k’tiếc k’bunh đhị cấp chr’val:“Lâh đợ bh’rợ coh t’ngay, năc ha dum azi công bhrợ bh’rợ tr’nêng đoọng nhâm mâng bh’rợ tr’nêng vêy ta xay bhrợ liêm xang coh t’ngay n’năc. Tu cơnh đêêc, ha dang lướt ch’mêệt lêy dự án, ha dang xiêr ch’mêệt lêy vaih rau mốp loom âng đhanuôr năc đhanuôr vêy xay moon cơnh đi, cơnh tôh năc đhơ đhơ azi vêy rau zih ngang coh bh’rợ. Hân đhơ cơnh đêêc, xoọc đêêc, ha dang căh ơy xay bhrợ năc coh ha dum azi t’bhlâng bhrợ pa crêê coh t’ngay n’năc, pazao đoọng bh’rợ coh t’ngay n’năc đoọng apêê đhi noo bhrợ têng. Đoọng đăn lâng đhanuôr, ghít lâng đhanuôr, azi xiêr chr’mêệt lêy rau ta đang moon âng đhanuôr, xiêr lêy rau la lua coh bhươl cr’noon”.

Căh muy coh zr’lụ toor biển, đhị chr’val k’noong k’tiếc Rờ Kơi, tỉnh Quảng Ngãi (l’lăm ahay âng chr’hoong Sa Thầy, tỉnh Kon Tum), zr’lụ lâh 90% đhanuôr năc manuyh acoon coh, bh’rợ chính quyền bơr cấp công xoọc bhrợ t’vaih rau tr’xăl ghít bhlâng coh bh’rợ pa dưr kinh tế - xã hội.

Xang bêl lướt moot pa bhrợ tơợ t’ngay 01/7/2025, vel đong xay moon xăl ooy tơơm chr’noh, acoon bh’năn năc c’lâng bh’rợ bha lâng đoọng bhrợ t’vaih bh’rợ bhrợ cha nhâm mâng. Tước nâu cơy, đợ đhăm cà phê vêy ta pa dzoóc k’dâng 350 héc ta, ting pa dưr rau bơơn pay pa chô đoọng ha đhanuôr coh zr’lụ k’noong k’tiếc.

Hân đhơ cơnh đêêc, đợ bh’rợ pa chô ooy cấp chr’val dưr bấc pa bhlâng lâng lâh 1.000 bh’rợ tr’nêng tơợ cấp chr’hoong, bhrợ t’vaih rau zr’năh k’đhap ha bộ máy cơ sở, pa bhlâng năc coh zr’lụ da ding k’coong. T’cooh Nguyễn Minh Thuận, Chủ tịch UBND chr’val Rờ Kơi, tỉnh Quảng Ngãi prá xay:“Đhanuôr kiêng đươi n’hau, kiêng n’hau năc chính quyền zêng đoọng cán bộ xiêr tước ooy bhươl cr’noon pa choom đoọng, zooi đoọng. Cán bộ ta luôn tr’đăn lâng bhươl cr’noon, ting pâh ooy pr’họp âng bhươl cr’noon đoọng xay truih c’lâng xa nay, chính sách âng Đảng, pháp luật âng Nhà nước, ting n’năc pa choom ooy bh’rợ pa bhrợ, pa choom c’lâng bh’rợ pa dưr kinh tế crêê cơnh lâng đhr’năng la lua âng zập vel đong”.

Ting cơnh Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi, xang k’nặ muy c’moo xay bhrợ chính quyền vel đong 2 cấp, rau liêm choom bhlâng năc cr’noọ xa nay lứch loom âng apêê cán bộ, công chức cấp chr’val vêy bâc rau liêm choom. Hân đhơ bh’rợ tr’nêng dưr bấc, zr’năh k’đhap lâh mơ, năc bấc cán bộ dzợ pa bhrợ p’xoọng giờ đoọng xay bhrợ loon đơơh bha ar bha tơ ha đhanuôr.

Hân đhơ cơnh đêêc, bêl xay bhrợ công n’leh bấc rau zr’năh k’đhap, pa bhlâng coh bh’rợ k’tiếc k’bunh, bha ar bha tơ dưr vaih p’xoọng bấc bhlâng, cơ sở dữ liệu căh ơy lâh liêm choom lâng ta bhúch manuyh pa bhrợ ta béch ooy bh’rợ n’nâu. Bh’rợ tr’xăl cán bộ bhlưa pazêng cấp, pazêng bh’rợ năc công bhrợ muy c’bhuh cán bộ năc pa choom bhrợ bh’rợ coh muy cr’chăl.

Đoọng pa dưr dal rau liêm choom âng bh’rợ tr’nêng, tỉnh ơy bhrợ cr’noọ bh’rợ pa choom, pa choom p’xoọng cán bộ tơợ c’moo 2026, bấc bhlâng năc ooy bh’rợ dzợ ta bhúch cơnh địa chính, tài chính, chuyển đổi số, tr’béch âng acoon manuyh bhrợ t’vaih lâng bh’rợ k’đhơợng xay cấp chr’val. Ting n’năc, t’bhlâng đoọng cán bộ tơợ pazêng sở, ngành chô zooi vel đong.

Tỉnh Quảng Ngãi công xoọc tr’xăl t’mêê bh’rợ prá xay bh’rợ cán bộ ting c’lâng bh’rợ lâng KPI, pa têệt lâng bh’nơơn bh’rợ ghít lâh mơ, xăl tu bh’rợ prá xay cơnh l’lăm ahay. T’cooh Tạ Công Dũng, Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi prá xay, cr’noọ xa nay ta luôn âng bh’rợ chính quyền vel đong 2 cấp năc bhrợ pa dưr xa nay bh’rợ xay bhrợ đoọng:“Rau tr’nơơp năc ch’mêệt lêy cớ apêê cán bộ đoọng ra pặ crêê cơnh. Vêy đợ c’bhuh bh’rợ chr’val n’nâu bấc năc chr’val n’tôh m’bứi. Pazêng chr’val coh m’pâng năc bh’rợ hành chính công bấc lâh mơ. Tu cơnh đêêc năc xay moon ooy bh’rợ ma mơ căh choom xay bhrợ zêng mr’cơnh”.

Xang bêl pazum lâng tỉnh Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi t’mêê vêy đợ đhăm cruung k’tiếc k’nặ 15 r’bhâu km2, đhanuôr năc lâh 2,1 ức manuyh lâng lâh 96 đơn vị hành chính cấp chr’val. Bh’rợ ra pặ tổ chức bộ máy năc ơy bhrợ t’vaih pr’đơợ chr’năp đoọng pa dưr rau liêm choom âng bh’rợ k’đhơợng xay.

Kinh tế - xã hội âng tỉnh năc cớ bơơn bấc bh’nơơn bh’rợ liêm choom bhlâng, c’moo 2025 GRDP dzoóc 10,2%; 6 c’xêê tr’nơơp c’moo 2026 dzoóc 9,2% t’piing lâng cr’chăl n’nâu lâng c’moo ahay.

Hân đhơ cơnh đêêc, bấc bh’rợ t’mêê năc dzợ rau căh ơy liêm choom cơnh tr’văc bh’rợ tr’nêng, ta bhúch cán bộ ta béch ooy bh’rợ tr’nêng lâng pr’đươi công nghệ thông tin căh ơy liêm choom. Tỉnh Quảng Ngãi t’bhlâng pa dưr rau ta nih đha nâng âng bh’rợ hành chính; t’bhlâng chuyển đổi số, pa đhuông dữ liệu, số hoá bha ar bha tơ, t’bil lơi zr’lụ căh ma sóng viễn thông lâng pa dưr k’rơ đhr’năng k’đhơợng xay cấp cơ sở. T’cooh Nguyễn Hoàng Giang, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi prá xay, pazêng sở, ngành, vel đong n’năl ghit rau zr’năh k’đhap đoọng vêy đợ bh’rợ bhr’lậ pa liêm liêm choom lâh mơ:“Zập đồng chí pa châng lâng ngành, cấp, vel đong đay lêy n’hau vaih rau căh liêm choom crêê ooy đay. Ta đang moon bh’rợ tr’nêng coh 6 c’xêê x’rịa c’moo 2026 pa têệt lâng KPI, pa têệt lâng bh’rợ prá xay bh’rợ tr’nêng âng hêê. Pazêng đồng chí hân đoo xay bhrợ liêm choom năc dzợ ng’đớc bhrợ trưởng, ngai căh choom bhrợ năc pazum, pa xiêr bhrợ phó. Đợ đồng chí hân đoo xay bhrợ liêm choom năc ắt coh zr’lụ căh lâh bấc bh’rợ năc xăl đoọng lướt pa bhrợ ooy vel đong bấc bh’rợ. Đợ đồng chí hân đoo pa bhrợ coh vel đong bấc bh’rợ ha dợ pa bhrợ căh choom năc đoọng lướt pa bhrợ đhị vel đong m’bứi bh’rợ. Ahêê lêy ghit rau zr’năh k’đhap, lêy ghít đợ xa nay bh’rợ t’mêê đoọng ahêê vêy đợ bh’rợ bhr’lậ pa liêm crêê cơnh”./.

CHÍNH QUYỀN HAI CẤP Ở QUẢNG NGÃI GẦN DÂN HƠN TỪ NHỮNG THAY ĐỔI Ở CƠ SỞ

Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy hành chính ở tỉnh Quảng Ngãi đã có nhiều chuyển biến rõ nét. Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền không chỉ giúp rút ngắn quy trình xử lý thủ tục hành chính mà còn tăng tính chủ động cho cấp xã/phường, góp phần đưa chính quyền đến gần dân hơn trong cuộc sống.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tịnh Khê, người dân đến giao dịch được hướng dẫn cụ thể, hồ sơ được tiếp nhận và xử lý ngay tại chỗ. So với trước đây, nhiều thủ tục hành chính được giải quyết nhanh hơn, giảm đáng kể các khâu trung gian.

Đến đăng ký hộ kinh doanh trong buổi sáng, ông Trương Vinh Quang (53 tuổi), ở thôn Mỹ Lại, xã Tịnh Khê cho biết, việc thực hiện thủ tục thuận lợi hơn rất nhiều, không còn phải đi lại qua nhiều phòng, ban như trước:“Trước đây thủ tục rườm rà hơn, đi từ phòng này qua phòng kia, rất lâu. Bây giờ lên đây chỉ viết hồ sơ rồi chuyển qua nhập vào máy tính là xong, giải quyết công việc cho dân nhanh hơn rất nhiều”.

Không chỉ rút ngắn thời gian xử lý, người dân còn cảm nhận rõ sự thay đổi trong phong cách phục vụ của đội ngũ cán bộ cơ sở khi được hướng dẫn ngay từ đầu, hạn chế tối đa việc phải đi lại nhiều lần để bổ sung giấy tờ.

Xã Tịnh Khê là địa bàn ven biển được hình thành từ việc sáp nhập 5 xã cũ, hiện có hơn 56.000 dân, diện tích hơn 46 km² với gần 9 km bờ biển. Ngay sau khi vận hành mô hình mới, địa phương đã nhanh chóng kiện toàn bộ máy, phân công rõ người, rõ việc, đảm bảo hoạt động thông suốt.

Cùng với phát triển kinh tế biển và du lịch, chính quyền xã ưu tiên cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai. Quy trình xử lý hồ sơ được chuẩn hóa theo từng khâu, từ tiếp nhận, kiểm tra đến thẩm định. Những hồ sơ chưa đủ điều kiện sẽ được thông báo sớm để người dân bổ sung, tránh dồn vào cuối thời hạn. Hiện các hồ sơ đủ điều kiện được giải quyết trong khoảng 21 ngày theo quy định.

Ông Phạm Quốc Vương, Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê cho biết, điểm thay đổi rõ nhất là việc giải quyết thủ tục đất đai ngay tại cấp xã:“Ngoài công việc hằng ngày, thì đêm về chúng tôi cũng phải xử lý công việc để bảo đảm công việc được giải quyết trong ngày. Cho nên, nếu đi kiểm tra dự án, nếu xuống kiểm tra những bức xúc của người dân mà người dân có phản ánh thế này, thế kia thì chắc chắn chúng tôi sẽ phải chậm trễ công việc. Tuy nhiên, trong lúc đó, nếu chưa giải quyết được thì buổi tối chúng tôi cũng phải ngồi lại để xử lý công việc trong ngày, giao nhiệm vụ trong ngày để anh em thực hiện. Để gần dân, sát dân, chúng tôi xuống kiểm tra những phản ánh của dân, xuống thực tế ở cơ sở”.

Không chỉ ở vùng ven biển, tại xã biên giới Rờ Kơi, tỉnh Quảng Ngãi (trước đây thuộc huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum), nơi hơn 90% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, mô hình chính quyền hai cấp cũng đang tạo chuyển biến rõ rệt trong phát triển kinh tế - xã hội.

Ngay sau khi đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025, địa phương xác định chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi là hướng đi trọng tâm để tạo sinh kế bền vững. Đến nay, diện tích cà phê tăng thêm khoảng 350 héc ta, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân vùng biên.

Tuy nhiên, khối lượng công việc chuyển về cấp xã tăng mạnh với hơn 1.000 nhiệm vụ từ cấp trên chuyển về, tạo áp lực lớn cho bộ máy cơ sở, nhất là ở khu vực miền núi. Ông Nguyễn Minh Thuận, Chủ tịch UBND xã Rờ Kơi, tỉnh Quảng Ngãi cho biết:“Người dân cần gì, muốn gì thì chính quyền đều cử cán bộ xuống tận thôn, làng để hướng dẫn, hỗ trợ. Cán bộ thường xuyên bám địa bàn, tham gia các cuộc họp ở khu dân cư để tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đồng thời hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, định hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương”.

Theo Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi, sau gần một năm triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, điểm nổi bật là tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã có nhiều chuyển biến tích cực. Dù khối lượng công việc tăng, áp lực lớn, nhiều cán bộ vẫn chủ động làm thêm giờ để giải quyết kịp thời hồ sơ cho người dân.

Tuy vậy, quá trình vận hành cũng bộc lộ nhiều khó khăn, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, bởi hồ sơ phát sinh lớn, cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ và thiếu nhân lực chuyên môn sâu. Việc điều động, luân chuyển cán bộ giữa các cấp, các lĩnh vực cũng khiến một bộ phận cán bộ cần thời gian thích nghi.

Để nâng cao chất lượng hoạt động, tỉnh đã xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ từ đầu năm 2026, tập trung vào các lĩnh vực còn thiếu như địa chính, tài chính, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và kỹ năng quản trị cấp xã. Đồng thời, tiếp tục tăng cường cán bộ từ các sở, ngành về hỗ trợ cơ sở.

Tỉnh Quảng Ngãi cũng đang đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo hướng định lượng bằng KPI, gắn với kết quả công việc cụ thể, thay cho cách đánh giá truyền thống. Ông Tạ Công Dũng, Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi cho biết, mục tiêu xuyên suốt của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là xây dựng nền hành chính phục vụ:“Cái đầu tiên là phải rà soát lại đội ngũ cán bộ để bố trí hợp lý. Có những nhóm công việc xã này nhiều nhưng xã kia ít. Những xã trung tâm thì giao dịch hành chính bao giờ cũng nhiều hơn rất nhiều. Vì vậy phải tính đến câu chuyện công bằng chứ không phải cào bằng”.

Sau khi hợp nhất với tỉnh Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi mới có diện tích gần 15 ngàn km², dân số hơn 2,1 triệu người với 96 đơn vị hành chính cấp xã. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy đã tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị.

Kinh tế - xã hội của tỉnh tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, năm 2025 GRDP tăng 10,02%; 6 tháng đầu năm 2026 tăng 9,2% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, mô hình mới vẫn còn những hạn chế như chồng chéo chức năng, thiếu cán bộ chuyên môn sâu và hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ. Tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu, số hóa hồ sơ, xóa điểm lõm sóng viễn thông và nâng cao năng lực quản trị cấp cơ sở. Ông Nguyễn Hoàng Giang, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết, các sở, ngành, địa phương cần nhận diện rõ khó khăn, thách thức để có giải pháp căn cơ:“Mỗi đồng chí đối chiếu với ngành, cấp, địa phương mình xem có tồn tại nào rơi vào chúng ta. Yêu cầu nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 gắn với KPI, gắn với đánh giá chính chúng ta. Những đồng chí nào làm được thì còn giữ nguyên là trưởng, không làm được thì gộp vào, xuống phó. Những đồng chí nào làm được nhưng mà địa bàn ít việc thì sang địa bàn nhiều việc. Những đồng chí nào địa bàn nhiều việc mà làm chưa được thì sang địa bàn ít việc. Chúng ta nhận diện khó khăn, thách thức, nhận diện những vấn đề mới đặt ra đối với chính chúng ta để có cái giải pháp căn cơ”./.