Tơợ zên k’rong bhrợ công pa zưm lâng zâp đăh zên bha lâng, c’lâng c’tôch, y tế, giáo dục coh k’coong ch’ngai ơy lâng xoọc k’rong bhrợ pa dưr liêm ma mơ. Lâh mơ, bhiệc tr’xăl c’lâng bh’rợ bhrợ cha lâng pa dưr k’rơ dịch vụ xoọc zooi đoọng đhanuôr zâp acoon coh ăt ma mung truih da ding Trường Sơn lêy bhrợ c’la đăh bhrợ cha, pa dưr zên bơơn pa chô lâng lơi jợ đợ j’niêng bh’rợ căh liêm crêê

Chr’val da ding k’coong A Vương, thành phố Đà Nẵng (chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam ty) xoọc đâu doọ dzợ ta căt k’đoong bêl hân noo boo tuh. C’lâng c’tôch coh vêêl đông p’têêt tơợ trung tâm chr’val tươc zâp vêêl đông đhanuôr Cơ Tu ăt zêng bhrợ lâng bê tông. Lươt truih đợ đhị c’lâng nâu, buôn bơơn lêy đợ bh’rợ b’băn, choh crâng ga măc liêm âng đhanuôr coh vêêl đông - râu âng lâh 10 c’moo lăm ahay căh vêy ngai k’noọ tươc. Căh dzợ bhrợ cha ting c’lâng bhrợ mơ ooy cha mơ đêêc, đhanuôr coh đâu ơy năl vặ zên t’đui đoọng bhrợ t’bhưah bh’rợ bhrợ cha, pay đệ băn đanh. Pr’loọng amoó Bhnươch Thị Blắc, acoon coh Cơ Tu coh chr’val A Vương, thành phố Đà Nẵng năc mưy ooy đợ pr’loọng đông cơnh đêêc:

“Pr’loọng đông bhrợ t’bhưah bh’rợ choh pih ngam, choh keo, b’băn. Tơợ đêêc pr’ăt tr’mung pr’loọng đông pa dưr pa xơc lâh mơ. C’moo đâu căh dzợ choh keo, năc lêy choh quế. Xọoc ơy choh 4ha quế lâng 1,6ha pih Vinh. Coh bhươn pih ngam pa zưm băn a’tưch coh bhươn. Moon zr’nưm năc pr’ăt tr’mung xoọc đâu têêm ngăn lâh mơ”.

Lăm ahay, vêêl đông lâng c’lâng c’tôch lươt bhrợ zr’năh k’đhạp lâng râu pa dưr pa xơc âng zâp chr’val k’coong ch’ngai đăh Tây Đà Nẵng. Hân đhơ cơnh đêêc, đươi vêy zên tơợ zâp xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung, đợ điện, c’lâng, trường, trạm xoọc đâu ơy k’rong bhrợ liêm ma mơ lâng bơơn vêêl bhươl t’mêê. Hạ tầng bhưah liêm căh mưy bhrợ liêm buôn đoọng ha đhanuôr lươt vôch năc dzợ pa đăn ooy thị trường đô thị. Bơơn lêy liêm ghit râu liêm choom nâu, t’cooh Hôih Đic (coh vêêl A Baanh, chr’val Hùng Sơn) moon:

“K’rong đoọng âng nhà nước tơợ xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung pa dưr pr’ăt tr’mung coh da ding k’coong cơnh poong A Baanh đhị tọm. Bêl ahay, đhanuôr lươt dzang đac, nâu cơy năc vêy nhà nước k’rong bhrợ poong, đhanuôr lươt vôch doọ dzợ zr’năh k’đhạp. Ơy vaih poong lươt, bhui har bhlâng”.

Tr’xăl liêm nhâm bhlâng coh da ding k’coong Đà Nẵng năc râu tr’xăl đăh cr’noọ bhrợ cha âng đhanuôr Cơ Tu. Tơợ râu lơi jợ c’lâng bhrợ cha cơnh lăm ahay, đhanuôr ơy xăl bhrợ cha ting c’lâng hàng hoá chr’năp dal cơnh choh crâng n’loong ga măc, tơơm za nươu, lâng p’têêt bhrợ nhâm mâng lâng doanh nghiệp đoọng têêm ngăn đhị pa câl. Cr’chăl nâu, cruung k’tiêc lâng đợ văn hoá chr’năp liêm âng vêêl đông cung vêy pa dưr liêm choom đoọng pa dưr du lịch sinh thái, vêêl bhươl. Lêy cha mêêt ooy c’lâng n’jưah zư lêy râu ty chr’năp, n’jưah bhrợ pa dưr pr’ăt tr’mung liêm nhâm, anoo A Lăng A Rấy (Trưởng phòng Văn hoá - Xã hội chr’val A Vương) moon:

“Đảng lâng Nhà nước k’rang bhlâng tươc pr’ăt tr’mung đhanuôr acoon coh lâng bâc xa nay bh’rợ chính sách t’moot ooy zâp chr’val, zâp chr’hoong k’coong ch’ngai. Lâh mơ năc xa nay bh’rợ pa xiêr đha rưt, vêêl bhươl t’mêê, bh’rợ pa dưr pr’ăt tr’mung zr’lụ đhanuôr acoon coh vêy đơơng chô đợ râu chr’năp liêm, bhrợ đoọng hạ tầng, k’rong đoọng bhrợ cha, đơơng chô bh’nơơn chr’năp liêm ooy cr’chăl nâu ahay”.

Râu liêm choom ga măc bhlâng âng zâp xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung đhị Đà Nẵng căh mưy ăt ooy đợ mơ zên pay đoọng căh cậ đợ km c’lâng bhrợ t’mêê. Đh’năng đăng lêy ăt đhị bhiệc zâp chính sách ơy bhrợ pa dưr cr’noọ bh’rợ t’bhlâng bhrợ cha, dưr zi lâh zr’năh k’đhạp âng đhanuôr coh vêêl đông. Đhanuôr doọ dzợ ăt đương g’nưm ooy râu zooi đoọng âng Nhà nước năc ơy bhrợ c’la đăh bhrợ cha, năl cơnh bhrợ cha k’van coh vêêl đông đay. T’cooh Ông Văn Kiêm, Phó Bí thư Thường trực Đảng uỷ chr’val Hùng Sơn, thành phố Đà Nẵng đoọng năl:

“Xọoc đâu, thành phố xoọc xay bhrợ xa nay bh’rợ cr’chăl c’moo 2026-2030. Đhị pr’đơợ bh’rợ âng thành phố, Đảng uỷ, UBND chr’val Hùng Sơn cung ơy bhrợ pa dưr xa nay bh’rợ đoọng bhrợ zâp bh’rợ coh vêêl đông chr’val. Chr’val cung ơy bhrợ pa dưr ban k’đhơợng xay la lay đoọng xay bhrợ zâp bh’rợ nâu đoọng ooy cr’chăl nâu a’tôh zâp bh’rợ nâu vêy bhrợ liêm ma mơ đoọng zâp bh’rợ liêm choom đhị chr’val Hùng Sơn”.

Lâng zâp chính sách chr’năp la lay, c’lâng bhrợ pa dưr pr’ăt tr’mung chr’năp liêm lâng râu tr’cơnh loom âng chính quyền lâng đhanuôr, zr’lụ k’coong ch’ngai thành phố Đà Nẵng xoọc p’căh ghit pr’ăt pr’dzoọng năc mưy bh’rợ bha lâng, chrooi pa xoọng liêm chr’năp ooy đăh pa dưr pa xơc zâp prang lâng nhâm mâng./.

MIỀN NÚI ĐÀ NẴNG NHIỀU ĐỔI THAY TỪ CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA

Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 vừa được Quốc hội phê duyệt. Từ nguồn vốn đầu tư công kết hợp với các dòng tín dụng chính thức, hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục vùng sâu, vùng xa đã và đang được đầu tư xây dựng đồng bộ. Đặc biệt, việc thay đổi cách làm kinh tế và đẩy mạnh số hóa dịch vụ đang giúp đồng bào các dân tộc thiểu số trên dải Trường Sơn tự chủ sinh kế, tăng thu nhập và đẩy lùi các hủ tục 

Xã miền núi A Vương, thành phố Đà Nẵng (huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cũ) nay không còn cảnh chia cắt trong mùa mưa lũ. Hệ thống đường giao thông nông thôn kết nối từ trung tâm đến các bản làng đồng bào Cơ Tu đã được bê tông hóa. Đi dọc các cung đường này, dễ bắt gặp những mô hình chăn nuôi, trồng rừng quy mô lớn của người dân bản địa – điều mà mười năm trước ít ai nghĩ tới. Thay vì phương thức sản xuất tự cung tự cấp, đồng bào nơi đây đã biết tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để mở rộng quy mô sản xuất, lấy ngắn nuôi dài. Hộ chị Bhnướch Thị Blắc, dân tộc Cơ Tu ở xã A Vương, thành phố Đà Nẵng là một gia đình như vậy:

“Gia đình  mở rộng thêm mô hình trồng cam, trồng keo, chăn nuôi. Từ đó kinh tế gia đình phát triển hơn. Năm nay không trồng keo nữa mà chuyển qua trồng quế. Hiện đã trồng được 4 héc ta quế với 1,6 héc ta cam Vinh. Trong vườn cam kết hợp chăn nuôi gà thả vườn. Nói chung là bữa ni cuộc sống ổn định hơn”.

Trước đây, địa hình và giao thông cách trở là rào cản lớn đối với sự phát triển của các xã miền núi phía Tây Đà Nẵng. Tuy nhiên, nhờ nguồn lực từ các chương trình Mục tiêu quốc gia, hệ thống điện, đường, trường, trạm nay đã được đầu tư đồng bộ và đạt chuẩn nông thôn mới. Hạ tầng khang trang không chỉ tạo thuận lợi cho người dân đi lại mà còn thúc đẩy giao thương, giúp nông sản miền núi nhanh chóng tiếp cận thị trường đô thị. Thấy rõ hiệu quả thiết thực này, ông Hốih Đic (thôn A Baanh, xã Hùng Sơn) cảm nhận:

“Đầu tư của nhà nước từ chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội miền núi như cây cầu A Baanh đi qua suối. Ngày xưa, dân chúng tôi phải bơi qua, còn ngày nay được sự đầu tư công trình của nhà nước, bà con không còn đi lại khó khăn như ngày xưa nữa. Bà con đã có cây cầu đi qua, thấy rất vui”.

Đổi thay bền vững nhất ở miền núi Đà Nẵng là sự chuyển biến trong tư duy sản xuất của đồng bào Cơ Tu. Từ bỏ lối canh tác tự cung tự cấp, người dân đã chuyển sang sản xuất hàng hóa giá trị cao như trồng rừng gỗ lớn, cây dược liệu, đồng thời liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp để bảo đảm đầu ra. Bên cạnh đó, cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa bản địa cũng được phát huy tối đa để phát triển du lịch sinh thái, cộng đồng. Nhận định về hướng đi vừa bảo tồn truyền thống, vừa tạo sinh kế bền vững này, anh A Lăng A Rấy (Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã A Vương) nêu ý kiến:

“Đảng và Nhà nước rất là chăm đến đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số và nhiều chương trình chính sách đưa vào các xã, các huyện miền núi. Đặc biệt là chương trình mục tiêu giảm nghèo, chương trình nông thôn mới, chương trình phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã đem lại những nguồn lực rất là lớn và tạo những kết cấu hạ tầng, đầu tư những sinh kế, đem lại những hiệu quả rất đáng ghi nhận trong thời gian vừa rồi”.

Thành công lớn của các Chương trình MTQG tại Đà Nẵng không chỉ nằm ở những con số giải ngân hay số km đường được làm mới. Thước đo thực sự nằm ở việc các chính sách đã khơi dậy được ý chí tự lực, khát vọng vươn lên của người dân địa phương. Đồng bào không còn thụ động trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước mà đã làm chủ quy trình sản xuất, biết cách làm giàu trên chính quê hương mình. Ông Ông Văn Kiêm, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hùng Sơn, thành phố Đà Nẵng cho biết:

“Hiện nay, thành phố đang triển khai chương trình giai đoạn 2026-2030. Trên cơ sở chương trình của thành phố, Đảng ủy, UBND xã Hùng Sơn cũng đã xây dựng chương trình kế hoạch để triển khai tất cả các chương trình trên địa bàn xã. Xã cũng đã thành lập ban chỉ đạo riêng để triển khai các chương trình này nhằm mục đích trong thời gian tới các chương trình được triển khai đồng bộ để  các chương trình đạt hiệu quả tại xã Hùng Sơn”.

Với các chính sách đặc thù, định hướng phát triển kinh tế sinh thái đa giá trị và sự đồng lòng của chính quyền cùng người dân, vùng cao thành phố Đà Nẵng đang khẳng định vị thế là một bộ phận chiến lược, đóng góp quan trọng vào sự phát triển toàn diện và bền vững./.