Đọong vêy đhăm k’tiêc bhrợ dự án c’lâng vành đai n’đăh Tây, thành phố Đà Nẵng, lâh 2.500 pr’loọng đha nuôr crêê k’đươi tơơi đhâc ooy lơơng. Xang bêl đơc đoọng k’tiêc ha dự án, đha nuôr bơơn ra pă zr’lụ đhăm ăt t’mêê chr’val Hòa Phong, chr’hoong Hòa Vang ty (nâu câi năc chr’val Hòa Vang). K’dâng zr’lụ đhăm ăt t’mêê n’nâu ra pă lâh 300 lô k’tiêc đhăm ăt t’mêê ha đha nuôr. N’đhơ cơnh đêêc, n’đhơ âi bhrợ têng xang zr’lụ đhăm ăt t’mêê n’đhang bâc pr’loọng đha nuôr công căh âi choom choh bhrợ đong ăt, năc lươt vă trọ, ăt g’nưm đong apêê n’lơơng.

Pr’căn Nguyễn Thị Cúc (58 c’moo), vêêl Hương Lam, chr’val Hòa Tiến năc muy coh bâc pr’loọng cơnh đêêc. Xooc, pr’că Cúc xooc ăt g’nưm đhị đong cấp 4 âng ma miing đhị bêl dương kía choh đong ăt t’meê. Pr’căn Cúc muy a đoo băn ca coon khúch goo, pr’ăt tr’mông pa bhlâng zr’năh k’đhap. Ting pr’căn Nguyễn Thị Cúc, đong đoo vêy bhưah pa zêng lâh 200 mét vuông, năc pay đoọng liêm lưch ha nhà nước bhrợ c’lâng vành đai n’đăh Tây. Pr’căn Cúc bơơn ra pă đoọng 1 lô k’tiêc c’lâng 5m5, Zr’lụ đhăm ăt t’mêê đoọng ha pêê ngai crêê pa tơi đhị c’lâng vành đai n’đăh tây.

C’xêê 2/2025, xang bêl pa dơp k’tiêc ha dự án c’lâng Vành đai n’đăh Tây năc 2 coon căn pr’căn Cúc ma mông g’nưm ooy đong ma miing. Đhr’nong đong 2 coon căn Cúc xooc bơơn cha pợ lâng tôn ty rit, hân noo p’răng năc puih paih, hân noo boo năc nong lit. Pr’căn Cúc pa bhlâng môp loom bel tươc cơ quan chức năng đoọng bhrợ apêê bha ar pa tơ, nghĩa vụ tài chính ooy k’tiêc năc cán bộ chr’val Hòa Vang ơơi moon apêê c’năt c’lâng zr’lụ đhăm ăt t’mêê n’nâu căh âi vêy xay moon chr’năp k’tiêc tu cơnh đêêc căh âi vêy pr’đơợ đoọng dap thuế k’tiêc. Căh âi bơơn đoọng thuế k’tiêc năc căh âi choom bhrợ bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiêc lâng căh âi choom zươc bha ar choh bhrợ đong. Pr’căn Nguyễn Thị Cúc moon, bh’rợ n’nâu âng cơ quan chức năng, căh vêy tu đha nuôr, năc hâu tu k’đươi dha nuôr đương kía lưch t’ngay n’nâu tươc c’xêê n’tôh:“Chroot clooih bơơn lâh 120 ưc đồng lâng bơơn ra pă muy lô k’tiêc đhăm ăt t’mêê năc tươc đâu công căh âi vêy hệ số k’tiêc đoọng pay đoọng thuế bhrợ đong g’đach boo g’đâu p’răng. Nâu câi acu ăt đhị đâu plêêng p’răng puih paih, căh mă ma mông. Acu rơơm nhà nước zooi đoọng acu bhrợ đong ăt, g’đach boo p’răng”.

Mr’cơnh cơnh đêêc, pr’loọng đong t’cooh Võ Văn Hoàng (72 c’moo) lâng pr’căn Nguyễn Thị Hoa (58 c’moo) công crêê ăt đhị dự án c’lâng Vành đai n’đăh Tây (âng chr’val Hòa Khương, chr’hoong Hòa Vang ty) âi pay đoọng liêm lưch đhăm k’tiêc đong. Tơợ c’xêê 5/2025, t’cooh Hoàng, pr’căn Hoa xơợng đươi c’lâng bh’rợ tơơi đhâc, đơơh pay đoọng đhăm k’tiêc đoọng bhrợ c’lâng.

Ting Quyết định số 1674/QĐ-UBND t’ngay 8/5/2025 âng UBND chr’hoong Hòa Vang l’lăm đêêc, pr’loọng đong t’cooh Hoàng, pr’căn Hoa bơơn ra pă đhăm ăt t’mêê đhị lô số 15 lâng lô số 21 (pac khu B2 -4, c’lâng 10m5, âng Zr’lụ đhăm ăt t’mêê âng dự án c’lâng Vành đai n’đăh Tây chr’val Hòa Phong, nâu câi năc chr’val Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng). Xang bêl đơp phiếu ra pă đhăm k’tiêc ăt t’mêê, t’cooh Hoàng, pr’căn Hoa năc âi bhrợ bha ar đơp pay k’tiêc, xơợng bhrợ apêê bh’rợ tài chính ooy k’tiêc đoọng bơơn pay đoọng Bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiêc ting cơnh pa choom đoọng.

N’đhơ cơnh đêêc, k’noọ muy c’moo đâu, 2 anhi đoo công căh âi choom bhrợ bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiêc. Căh vêy bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiêc tu cơnh đêêc căh choom pay đoọng Bha ar choh bhrợ đong. 2 lô k’tiêc đhăm ăt t’mêê âng pr’loọng đong anhi đoo crêê ta lơi cơnh đêêc, k’tang bhơi chăt vaih li bhrươm. Coh bêl đêêc, c’la t’cooh Hoàng, pr’căn Hoa năc đhưh lươt vă đong ăt. Pr’căn Nguyễn Thị Hoa bhâm bhonh, bêl Nhà nươc kiêng năc azi pay đoọng k’tiêc. Nâu câi âi vêy k’tiêc, apêê c’năt c’lâng zr’lụ đhăm k’tiêc ăt n’nâu căh âi vêy xay moon chr’năp k’tiêc, tu cơnh đêêc căh âi vêy pr’đơợ đoọng dap thuế k’tiêc. Pr’căn Nguyễn Thị Hoa xay moon lâng chính quyền vêêl đong đơơh xay bhrợ apêê k’đhap ooy chr’năp k’tiêc đoọng pr’loọng đong bhrợ têng xang apêê bha ar pa tơ k’tiêc, choh bhrợ đong ăt:“Acu năc ma nưih đha nuôr, lươt bhrợ l’lăm, xang bêl vêy c’lâng xa nay Nhà nước xay moon năc ngai lươt bhrợ l’lăm bơơn zooi đoọng, tu cơnh đêêc acu âi lươt bhrợ l’lăm. N’đhang xooc đâu 11 c’xêê âi, acu pa bhlâng môp loom, tu zr’năh k’đhap bhlâng cơnh lâng cu năc đhị ăt ma mông, tu acu năc crêê ca ay x’ram, căh mơ đanh dzợ bơơn ma mông”.

Căh muy pr’loọng đong Cúc, t’cooh Hoàng, pr’căn Hoa năc lâh 300 pr’loọng đha nuôr ăt đhị apêê crêê tơơi đhâc âng dự án n’nâu công ăt zâng lâng đhr’năng za zum cơnh moon têh. Bh’rợ k’zih k’têng coh bh’rợ dap lêy chr’năp k’tiêc, dap thuế lâng hệ số đươi dua k’tiêc K năc đoo bh’rợ lêt âng apêê cơ quan chức năng coh bhrợ pa dưr c’bhuh chr’năp k’tiêc. N’đhơ cơnh đêêc, đợ râu ta bhuch da dô zr’năh k’đhap năc zêng chô ooy đha nuôr ăt zâng. Bâc pr’loọng đha nuôr năc lươt vă ăt coh trọ, ăt g’nưm, ma mông căh yêm têêm tơợ t’ngay n’nâu tươc c’xêê n’tôh. Vêy ngai t’mooh, căh năl đợ bêl chính quyền vêêl đong vêy ha dợ la lua k’rang đoọng ha đha nuôr?

T’cooh Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND chr’val Hòa Vang đoọng năl, vêêl đong âi bơơn năl đhr’năng lâng công âi xay truih lâng UBND thành phố Đà Nẵng xay bhrợ cơnh râu k’đươi moon, k’đhơợng nhâm quyền lợi liêm crêê ha đha nuôr. Ting t’cooh Nguyện, râu bha lâng âng đhr’năng n’nâu năc căh âi vêy quyết định ooy chr’năp k’tiêc lâng hệ số chuyển đổi. T’cooh Lê Phú Nguyện đoọng năl, ha dang coh c’xêê 4 vêy kết luận ooy chr’năp k’tiêc âng UBND thành phố, chr’val Hòa Vang vêy bhrợ têng xang bha ar pa tơ coh c’xêê 5 c’moo đâu đoọng đha nuôr choom choh bhrợ đong ăt l’lăm hân noo boo đhí:“UBND thành phố t’mêê ha nua công âi họp mr’cơnh xa nay chr’năp k’tiêc cơnh lâng c’lâng 7m5 lâng c’lâng 5m5. Azi xooc đương quyết định xang g’luh họp. Ha dợ hệ số chuyển đổi bhlưa apêê zr’lụ đhăm ăt t’mêê năc xooc đâu azi âi vêy bha ar pa gơi Trung tâm pa dưr quỹ k’tiêc thành phố lâng đương kía boop p’rá tơợ Trung tâm đoọng vêy boop p’rá đoọng vêy pr’đơợ azi bhrợ têng. Bh’rợ n’nâu azi công xooc t’bhlâng ch’mêêt lêy, p’too moon apêê cơ quan chức năng đơơh vêy quyết định đoọng azi vêy pr’đơợ đoọng pay đoọng bha ar quyền đươi dua k’tiêc ha đha nuôr”.

T’cooh Phan Duy Anh, Phó Giám đốc Sở Tài chính thành phố Đà Nẵng đoọng năl, Sở âi pa zum lâng Sở Nông nghiệp lâng Môi trường bhrợ báo cáo pa căh ooy UBND thành phố Đà Nẵng. Đơn vị xooc đương kía UBND thành phố ơơi đoọng. Đhr’năng câp dup ca zọ ooy piing, câp piing moon … đương kía âi lâng xooc dưr vaih đhị thành phố Đà Nẵng. Đha nuôr rơơm kiêng đợ bh’rợ liêm ghit âng muy chính quyền tu đha nuôr./.

ĐÀ NẴNG: DƯỚI ĐÁ LÊN, TRÊN BẢO... CHỜ, DÂN CÓ ĐẤT TÁI ĐỊNH CƯ NHƯNG CHƯA THỂ XÂY NHÀ

Nhiều hộ dân ở xã Hòa Vang (huyện Hòa Vang cũ), thành phố Đà Nẵng đang rất bức xúc bởi đã họ được cấp đất tái định cư nhưng chưa thể xây nhà. Trong khi đó, nhà ở cũ của họ đã được tháo dỡ, nhường mặt bằng làm đường giao thông. 

Để có mặt bằng thi công dự án đường vành đai phía Tây, thành phố Đà Nẵng, hơn 2.500 hộ dân bị ảnh hưởng phải di dời đi nơi khác. Sau khi nhường đất cho dự án, người dân được bố trí khu tái định cư ở xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang cũ (nay là xã Hòa Vang). Dự kiến khu tái định cư này bố trí hơn 300 lô đất tái định cư cho bà con. Tuy nhiên, dù đã hoàn thành khu tái định cư nhưng nhiều hộ dân vẫn chưa thể xây nhà ở, phải đi ở trọ, ở nhở nhà người thân.

Bà Nguyễn Thị Cúc (58 tuổi), thôn Hương Lam, xã Hòa Tiến là một trong những hộ như vậy. Hiện, bà Cúc đang ở nhờ trong căn nhà cấp 4 của em trai cho mượn tạm trong lúc đợi xây nhà tái định cư. Bà Cúc là mẹ đơn thân, con bị khuyết tật, hoàn cảnh gia đình rất khó khăn. Theo bà Nguyễn Thị Cúc, nhà bà có tổng diện tích hơn 200 m2 giải tỏa trắng giao đất cho nhà nước làm đường vành đai phía Tây. Bà Cúc được bố trí 1 lô đất đường 5m5, Khu tái định cư phục vụ giải tỏa tuyến đường vành đai phía Tây.

Tháng 2/2025, sau khi bàn giao nhà cho dự án đường Vành đai phía Tây thì 2 mẹ con bà Cúc sống cảnh ở nhờ nhà người thân. Căn nhà 2 mẹ con bà Cúc đang ở được lợp tạm bằng mái tôn cũ kỹ, mùa nắng thì nóng, mưa to là ngập. Bà Cúc rất bức xúc khi đến cơ quan chức năng để làm các thủ tục, nghĩa vụ tài chính về đất thì cán bộ xã Hòa Vang trả lời các tuyến đường khu tái định cư này chưa có giá đất nên chưa có cơ sở để tính thuế đất. Chưa nộp được thuế đất thì chưa làm được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chưa thể xin giấy phép xây nhà ở. Bà Nguyễn Thị Cúc bảo rằng, lỗi này của cơ quan chức năng chứ đâu phải do dân mà bắt bà con phải chờ hết ngày này đến tháng khác:“Đền bù được hơn 120 triệu đồng và bốc được 1 lô đất tái định cư mà tới bây giờ vẫn chưa có hệ số đất để đóng thuế làm nhà trú mưa trú nắng. Giờ tôi cứ ở tạm đây trời mưa nắng nóng không ở nổi. Tôi mong nhà nước hỗ trợ giúp đỡ để tôi làm nhà lên ở, trú mưa trú nắng”.

Tương tự, gia đình ông Võ Văn Hoàng (72 tuổi) và bà Nguyễn Thị Hoa (58 tuổi) cũng thuộc diện giải tỏa trắng tại dự án đường Vành đai phía Tây (thuộc xã Hòa Khương, huyện Hòa Vang cũ). Từ tháng 5/2025, vợ chồng ông Hoàng, bà Hoa chấp hành chủ trương di dời, giải tỏa, tiến hành bàn giao mặt bằng sớm để phục vụ thi công.

Theo Quyết định số 1674/QĐ-UBND ngày 8/5/2025 của UBND huyện Hòa Vang trước đây, gia đình ông Hoàng, bà Hoa được bố trí tái định cư tại lô số 15 và lô số 21 (phân khu B2-4, đường 10m5, thuộc Khu Tái định cư Phục vụ giải tỏa tuyến đường Vành đai phía Tây xã Hòa Phong, nay thuộc xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng). Sau khi nhận phiếu bố trí đất tái định cư, ông Hoàng, bà Hoa tiến hành làm các thủ tục nhận đất thực tế, thực hiện các nghĩa vụ tài chính về đất để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo hướng dẫn.

Thế nhưng, gần một năm nay, 2 ông bà vẫn không làm được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên không được cấp Giấy phép xây dựng. 2 lô đất tái định cư của gia đình ông bà bị bỏ hoang, cỏ dại mọc um tùm. Trong khi đó, bản thân ông Hoàng, bà Hoa phải đi thuê nhà để ở. Bà Nguyễn Thị Hoa than thở, khi Nhà nước cần thì chúng tôi nhường đất. Giờ đã có đất, các tuyến đường khu tái định cư này chưa có giá đất nên chưa có cơ sở để tính thuế đất. Bà Nguyễn Thị Hoa kiến nghị chính quyền địa phương sớm giải quyết các vướng mắc về giá đất để gia đình hoàn thành các thủ tục đất đai, xây dựng nhà ở:“Tôi là một người dân, tiên phong đi trước, sau khi có chủ trương Nhà nước đưa ra là ai đi trước được hỗ trợ nên tôi sắp xếp gia đình tôi tiên phong đi trước. Nhưng hiện nay 11 tháng rồi, tôi rất buồn, vì khó khăn lớn nhất đối với tôi là chỗ ở, sinh hoạt vì tôi bị bệnh hiểm nghèo đâu còn bao lâu, tôi rất bức xúc, rất buồn”.

Không chỉ gia đình bà Cúc, ông Hoàng, bà Hoa mà hơn 300 hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa trong dự án này cũng chịu chung tình cảnh vừa nêu. Việc chậm trễ trong khâu tính giá đất, tính thuế và hệ số sử dụng đất K là lỗi của các cơ quan chức năng trong xây dựng bảng giá đất. Thế nhưng, những thiệt hại khó khăn lại đổ xuống đầu người dân. Nhiều gia đình phải đi thuê trọ, ở nhờ, sống tạm từ ngày này sang tháng nọ tại nhà người thân. Có người đặt câu hỏi, biết đến bao giờ chính quyền địa phương mới thật sự lo cho dân?

Ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang cho biết, địa phương đã nắm được tình hình và cũng đã có báo cáo UBND thành phố Đà Nẵng giải quyết kiến nghị, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân. Theo ông Nguyện, cái gốc của tình trạng này là chưa có quyết định về giá đất và hệ số chuyển đổi. Ông Lê Phú Nguyện cho biết, nếu trong tháng 4 có kết luận về giá đất của UBND thành phố, xã Hòa Vang sẽ hoàn thiện thủ tục trong tháng 5 năm nay để bà con có thể xây dựng nhà ở trước mùa mưa bão:“UBND thành phố vừa qua cũng đã họp thống nhất giá đất đối với đường 7m5 và đường 5m5. Chúng tôi đang chờ quyết định sau cuộc họp. Còn hệ số chuyển đổi giữa các khu tái định cư thì hiện nay chúng tôi đã có văn bản gửi Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố và đợi ý kiến từ Trung tâm để có ý kiến để có căn cứ chúng tôi thực hiện. Việc này chúng tôi vẫn đang tiếp tục theo dõi, đôn đốc các cơ quan chức năng sớm có quyết định để chúng tôi có cơ sở để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho dân”.

Ông Phan Duy Anh, Phó Giám đốc Sở Tài chính thành phố Đà Nẵng cho biết, Sở đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường làm báo cáo trình UBND thành phố Đà Nẵng. Đơn vị đang chờ UBND thành phố phê duyệt. Tình trạng dưới đá lên, trên bảo... chờ đã và đang diễn ra tại thành phố Đà Nẵng. Người dân mong đợi những hành động cụ thể của một chính quyền vì dân./.