Chính quyền vêêl đông xoọc đơơh hân chơơc lêy đhị đhăm k’tiêc ăt t’mêê têêm ngăn đoọng ha đhanuôr ăt lăm hân noo boo tuh

Lưch c’xêê 9, coh k’coong ch’ngai k’noong k’tiêc Hùng Sơn ơy vêy bâc g’luh boo. Đợ đhị c’lâng bhlâng lươt mơ bơr pêê cây số năc cậ lêy mưy đhị hr’câh ha vooh k’tiêc, xe lươt vôch zr’năh k’đhạp bhlâng. Ch’ngai lâh, c’năt c’lâng DT606 ch’ngai mơ 70km p’têêt ooy cửa khẩu cung ma hư zơch bâc.

C’xêê 10 c’moo năc ahay, đhị vêêl Pứt, chr’val k’coong ch’ngai Hùng Sơn năc hr’câh ha vooh k’tiêc đăh da ding bha đưn, ta coọng đông xang, ruộng bhươn lâng acoon manưih. Pr’loọng đông anoo Riah Pen hr’câh ha vooh ta coọng bil zêng k’tiêc bhrợ cha, pr’ăt tr’mung ting zr’năh k’đhạp lâh mơ:

“Tơơm n’loong zêng ma ha đêêh c’lâm, dzợ vêy m’bứi hơơn. Đhanuôr lươt vôch k’rang k’pân... pr’ăt tr’mung cơnh đâu zr’năh k’đhạp bhlâng, căh dzợ vaih râu”.

Đợ t’ngay nua, đông bhrợ bhiệc chr’val Gary lăm ahay, xoọc đâu năc chr’val Hùng Sơn vêy k’zệt pr’loọng đông chô g’đach ăt coh đâu. Apêê âng đơơng a’lợ, đhr’nuum, cha nêêh, gọ gooi... bêl lơi vêêl đông ty. Vêêl đông đăn đhị đêêc ha dợ căh ngai pân chô ăt cớ, tu đăh hoọng vêêl đông năc mưy da ding bha đưn xoọc vêy đhr’năng hr’câh ha vooh căh năl bêlê.

Đhị lêy cha mêêt, prang chr’val Hùng Sơn vêy tươc k’dâng 400 pr’loọng, lâh 1.200 manưih xoọc ăt ma mung coh zr’lụ vêy đhr’năng hr’câh ha vooh. T’cooh Nguyễn An, Bí thư Đảng uỷ chr’val Hùng Sơn moon:

“Vêêl đông cung ơy k’đươi moon, pa tơơi 40 pr’loọng lâng k’dâng 140 manưih chô ăt ooy đông bhrợ bhiệc chr’val Gary lăm ahay, đông bhrợ bhiệc Công an ty, trạm y tế ty lâng lêy đoọng ăt pa zưm lâng bơr pêê đhị zr’lụ đhanuôr ăt doọ crêê hr’câh ha vooh. L’lăm, vêêl đông cung ơy zooi đoọng 500 ký cha nêêh lâng k’dâng 50 ực đồng đoọng câl ch’na đh’năh, bhooh, mì chính, a’xiu p’riêng, zooi đoọng đhanuôr têêm ngăn pr’ăt tr’mung”.

Đhị chr’val k’coong ch’ngai k’noong k’tiêc Tây Giang, chính quyền coh đâu k’đươi lêy cha mêêt liêm ghit zâp đhị zr’lụ đhanuôr ăt, a’ral da ding đoọng đơơh loon bơơn lêy đhr’năng hr’câh ha vooh, lêy cha mêêt bhrợ c’lâng bh’rợ pa tơơi mưt. Đợ đhị đhăm k’tiêc ăt t’mêê xoọc đơơh hân bhrợ pa xang, k’noọ đợc ooy c’xêê 10 nâu năc vêy k’tiêc đoọng k’ha riêng pr’loọng đhanuôr chô ăt. 5 đhị đhăm k’tiêc ăt lăm, trường học crêê hr’câh ha vooh cung ơy bhrợ pa liêm xang. UBND chr’val k’đươi moon bhrợ 12 dự án đhăm k’tiêc ăt t’mêê, t’moot ooy đề án ra pặ, têêm ngăn đhanuôr coh k’coong ch’ngai, zr’lụ crêê boo tuh căh liêm crêê ooy cr’chăl 2026-2030 âng thành phố.

Đợ t’ngay nâu, bh’cộ bha lâng thành phố Đà Nẵng k’đươi lươt lêy cha mêêt đhr’năng la lua zr’lụ hr’câh ha vooh coh da ding k’coong, trực tiếp k’đươi moon chính quyền vêêl đông bhrợ pa dưr c’lâng bh’rợ zêl cha groong. T’cooh Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng k’đươi moon zâp chr’val da ding k’coong lêy cha mêêt liêm ghit zâp đhị zr’lụ vêy đhr’năng hr’câh ha vooh, đoọng tơợ đêêc lêy cha mêêt đợ đhị đhăm k’tiêc ăt t’mêê la lua liêm glặp, zooi đoọng đhanuôr ăt ma mung têêm ngăn, đanh lâh:

“Đợ pr’loọng ăt coh đhị zr’lụ vêy đhr’năng hr’câh ha vooh năc vêy đoọng chô ăt đhị đhăm k’tiêc t’mêê. Ha dang vêy zâp k’tiêc cơnh zr’lụ nâu, năc đhị k’tiêc têêm ngăn, tu ăt ch’ngai doọ đăn da ding bha đưn. Tu cơnh đêêc, bhiệc bhrợ đợ zr’lụ t’mêê cơnh đâu bhrợ pr’đơợ ăt ma mung đanh mâng, zooi đhanuôr k’rêệm loom ăt ma mung. Tinh thần zr’nưm năc bhrợ ting bhr’dzang, zr’lụ n’đoo, pr’loọng n’đoo vêy đhr’năng t’đui đoọng đhăm k’tiêc ăt t’mêê lăm”.

Hân noo boo chô tươc, boo tuh dưr vaih bâc cơnh căh năl ghit, bh’cộ thành phố Đà Nẵng k’đươi moon zâp vêêl đông lêy cha mêêt c’lâng bh’rợ zêl cha groong zâp cơnh boo tuh dưr vaih. Thành phố k’noọ đợc k’rong bhrợ pa dưr 135 đhăm k’tiêc ăt t’mêê pa zưm, pa zêng zên k’noọ 3.800 tỷ đồng, ooy đâu t’đui đoọng lăm ha k’dâng 4.100 pr’loọng đhanuôr ooy đợ đhị vêy đhr’năng boo tuh, hr’câh ha vooh bâc bhlâng, k’dâng 2.400 tỷ đồng. Đợ đhăm k’tiêc ăt xoọc hr’câh ha vooh năc lêy bhrợ đơơh, liêm xang đoọng vaih zên lêy đoọng; ha dợ lâng đợ zr’lụ dưp 10 pr’loọng ăt, đhị k’tiêc liêm buôn, vêy đơơng pa gluh đăh t’nooi k’rong bhrợ pa zưm, lêy đoọng đhanuôr ăt đhị đhăm t’mêê ơy vaih./.

ĐÀ NẴNG TÌM VỊ ĐẤT AN TOÀN LÀM KHU TÁI ĐỊNH CƯ CHO DÂN VÙNG SẠTH LỞ NÚI TRƯỚC MÙA MƯA

Cách làng cũ chỉ vài trăm mét nhưng hàng trăm hộ dân ở xã miền núi cao thành phố Đà Nẵng đã phải dọn đến ở tạm tại trụ sở xã vì phía sau lưng ngôi làng là một quả núi có thể đổ xuống bất cứ lúc nào. Chính quyền địa phương đang gấp rút tìm vị trí an toàn để làm khu tái định cư cho dân trước mùa mưa bão

Cuối tháng 9, vùng cao biên giới Hùng Sơn đã có nhiều đợt mưa. Trên những cung đường quen thuộc, rời một điểm sạt lở, đi thêm vài cây số lại gặp điểm sạt lở khác, bánh xe nhích từng mét trên nền đất đá ngổn ngang. Xa hơn, tuyến DT606 dài khoảng 70km nối lên cửa khẩu cũng xuống cấp nặng nề. 

Tháng 10 năm ngoái, tại thôn Pứt, xã miền núi Hùng Sơn, đất đá từ sườn núi bất ngờ đổ ập xuống, cuốn theo nhà cửa, ruộng vườn lẫn sinh mạng con người. Gia đình anh Riah Pen bị sạt lở mất luôn đất sản xuất, cuộc sống ngày càng bấp bênh.

“Cây cối thì đa số đã ngã đổ, số ít còn sống. Người dân đi lại thì lo sợ… đời sống kinh tế như thế này quá khó khăn, vì không còn gì cả”.

Những ngày qua, trụ sở xã Gary cũ, nay là xã Hùng Sơn có hàng chục gia đình dọn về đây ở tạm. Họ mang theo chiếu, mền, vài bao gạo, ít nồi niêu... khi rời làng cũ. Ngôi làng gần đó nhưng không ai dám ở lại, bởi phía sau lưng làng là cả một quả núi đang chực chờ đổ xuống bất cứ lúc nào.

Qua khảo sát, toàn xã Hùng Sơn có tới khoảng 400 hộ, hơn 1.200 nhân khẩu đang sống trong vùng có nguy cơ sạt lở. Ông Nguyễn An, Bí thư Đảng ủy xã Hùng Sơn chia sẻ:

“Địa phương cũng đã vận động, di dời 40 hộ với khoảng 140 nhân khẩu về trụ sở xã Gary cũ, trụ sở Công an cũ, trạm y tế cũ, và bố trí xen ghép với một số mặt bằng dân cư không bị sạt lở. Bước đầu, địa phương cũng đã hỗ trợ 500kg gạo và khoảng 50 triệu đồng để mua thực phẩm, mắm, muối, mì chính, cá khô, giúp bà con ổn định bước đầu”.

Tại xã vùng cao biên giới Tây Giang, chính quyền nơi đây cắt cử người bám sát từng khu dân cư, triền núi để kịp thời phát hiện nguy cơ, chủ động lên phương án di dời. Những khu tái định cư mới đang gấp rút hoàn thiện, dự kiến ngay trong tháng 10 sẽ có đất để hàng trăm hộ dân dựng nhà. 5 điểm dân cư, trường học từng bị sạt lở cũng đã khắc phục xong. UBND xã đề xuất làm 12 dự án khu tái định cư, đưa vào đề án sắp xếp, ổn định dân cư miền núi, vùng thiên tai giai đoạn 2026-2030 của thành phố.

Những ngày này, lãnh đạo thành phố Đà Nẵng phân công nhau đi kiểm tra thực tế tình hình sạt lở tại các khu dân cư miền núi, trực tiếp chỉ đạo chính quyền địa phương xây dựng phương án ứng phó. Ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng yêu cầu lãnh đạo các xã miền núi tổng rà soát lại từng khu vực có nguy cơ, để từ đó tính toán những khu tái định cư thật sự phù hợp, giúp bà con an cư lâu dài:

“Những hộ dân ở những vùng có nguy cơ cao nhất sẽ được bố trí về các khu tái định cư. Nếu có đủ quỹ đất để xử lý mặt bằng như khu vực này, đây sẽ là vị trí rất an toàn, vì nằm khá xa, không tiếp giáp với núi. Vì vậy, việc mở rộng những khu vực như thế này sẽ tạo nền tảng lâu dài để xây dựng các khu tái định cư, giúp bà con yên tâm, ổn định cuộc sống. Tinh thần chung là làm từng bước, khu vực nào, hộ dân nào có nguy cơ cao nhất sẽ được ưu tiên đưa về khu tái định cư trước”.

Mùa mưa đã cận kề, thiên tai luôn rình rập, khó lường, lãnh đạo thành phố Đà Nẵng yêu cầu các địa phương chủ động lên phương án, kịch bản ứng phó với mọi cấp độ thiên tai. Thành phố dự kiến đầu tư xây dựng 135 khu tái định cư tập trung, tổng kinh phí gần 3.800 tỷ đồng, trong đó ưu tiên trước cho khoảng 4.100 hộ dân ở những nơi có nguy cơ thiên tai cao nhất, cần khoảng 2.400 tỷ đồng. Những khu tái định cư đang sạt lở được yêu cầu lập dự án ngay, hoàn thiện thủ tục để sẵn sàng triển khai khi có vốn; còn những khu quy mô dưới 10 hộ, nơi quỹ đất thuận lợi, sẽ được đưa ra khỏi danh mục đầu tư tập trung, để bố trí bà con vào những khu tái định cư đã có sẵn./.