Tơợ zên ơy vaih lâng zâp dự án âng xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung đăh bhrợ cha zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong ơy vaih zâp hợp tác xã k’rong bhrợ, bhrợ đoọng bhiệc bhrợ, pa dưr zên bơơn bhrợ lâng ting bhr’dzang vaih zr’lụ pr’đươi pr’dua đhị đêêc.

Amoó Đinh Thị Trang (25 c’moo) coh vêêl Nước Vuông, chr’val Sơn Tây Thượng bêl ahay năc bhrợ ha rêê đhuôch coh đông. Tơợ bêl moot pa bhrợ coh Hợp tác xã bhrợ têng Nông Lâm nghiệp lâng Thương mại Dịch vụ Sơn Bua (Hợp tác xã Sơn Bua), chr’val Sơn Tây Thượng, tỉnh Quảng Ngãi, amoó tơợp pa choom lêy bhrợ máy móc, bhrợ năl lâng c’lâng bh’rợ lêy bhrợ đợ bh’nơơn pr’đươi bơơn bhrợ. Moot bhrợ bhiệc coh HTX, amoó Trang n’jưah vaih zên bơơn bhrợ têêm ngăn, n’jưah vêy pr’đơợ pa choom bh’rợ tr’nêng, pa dưr liêm dal c’năl bh’rợ:“Acu moot ooy đâu đoọng lươt pa bhrợ, ta mooh pa choom đợ râu âng cu căh ơy năl, đoọng bhrợ pa gluh đợ bh’nơơn pr’đươi liêm choom bhlâng”.

C’lâng lươt âng HTX Sơn Bua năc bhrợ têng bh’nơơn pr’đươi đhị đêêc, bhrợ đoọng bhiệc bhrợ ha đhanuôr lâng ting bhr’dang bhrợ pa dưr zr’lụ pr’đươi pr’dua têêm ngăn coh da ding k’coong.

Manưih bhrợ pa dưr HTX nâu năc amoó Lê Thị Ánh (45 c’moo), manưih Ca Dong, coh chr’val Sơn Tây Thượng. 14 c’moo pa bhrợ coh cơ quan Nhà nước, amoó Lê Thị Ánh bơơn lêy vêêl đông vêy bâc râu bh’nơơn pr’đươi chr’năp liêm ha dợ đhanuôr năc mưy bhrợ cha k’tứi la lêêh, pa câl căh têêm ngăn. C’moo 2020, amoó Ánh đhêy pa bhrợ coh Nhà nước, chô ooy vêêl đông bhrợ pa dưr HTX bhrợ têng Nông Lâm nghiệp lâng Thương mại Dịch vụ Sơn Bua lâng rơơm kiêng âng đơơng bh’nơơn pr’đươi âng vêêl đông gluh ooy thị trường hàng hoá. Xang cr’chăl pa đhêy tu pr’luh Covid-19, lưch c’moo 2023 lâng tơợp c’moo 2024, hợp tác xã ơy bhrợ liêm xang đông pa bhrợ k’dâng 650 mét vuông, k’rong câl máy móc buôn đươi bhrợ.

Tơợ zên âng xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung pa dưr pa xơc bhrợ cha zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong cr’chăl c’moo 2021-2030, HTX Sơn Bua vêy ta zooi đoọng máy móc bhrợ têng.

Amoó Lê Thị Ánh đoọng năl, bêl tr’nơợp HTX bhrợ zâp bh’nơơn pr’đươi đăh tơơm prí cơnh: prí bhrợ r’boọt, buah prí, mật prí; xang năc bhrợ t’bhưah tươc ooy pô ổi crâng, a’băng, p’nang lâng bơr pêê râu tơơm za nươu lơơng. Tươc đâu, HTX ở vêy 7 bh’nơơn pr’đươi bơơn OCOP:“Nnâu cơy, moon đhanuôr lêy bhrợ năc bhrợ t’bhưah đông bhrợ bhiệ nâu. Bhrợ đông nâu năc câl pay đoọng ha đhanuôr, apêê vêy pân choh bhrợ. Ha dợ mưy prá căh bhrợ la lua năc apêê căh bhrợ. Apêê cung căh vêy c’lâng bh’rợ lêy tr’xăl đăh cr’noọ bhrợ cha”.

Zâp apêê cph HTX Sơn Bua năc chô đhị zâp zr’lụ bhươn, pa choom đhanuôr zư lêy, câl bơơn, bhrợ bh’nơơn pr’đươi, câl pay pr’đươi âng đhanuôr. Đảng viên Lê Văn Hiền (37 c’moo), manưih Ca Dong, ơy vêy bâc c’moo pa bhrợ coh Quân Đội. C’moo 2025, xang bêl đhêy pa bhrợ, anoo chô ooy vêêl đông ting pâh bhrợ coh HTX pa dưr pa xơc bh’rợ tr’nêng coh vêêl đông. Anoo lêy đươi bhrợ cơnh c’năl bh’rợ, kinh nghiệm ơy năl đoọng zooi đhanuôr pa dưr dal bh’nơơn bơơn bhrợ. Anoo Lê Văn Hiền moon, lăm ahay, mưy c’nuung prí pa câl lơ mơ 20-30 r’bhâu đồng, nâu cơy vêy HTX câl pay lâng zên bâc lâh 3 chu n’năc:“Bêl ơy năl ghit chô ooy đâu bhrợ năc acu ta luôn lêy k’noọ bhrợ lăm, k’đơơng a’cọ, bhrợ ha cơnh đoọng đhanuôr choom ta mooh pa choom đợ rau âng đay ơy bhrợ. Lâng zâp bh’nơơn pr’đươi coh vêêl đông, bhrợ ha cơnh đoọng bơơn mơ cr’noọ bh’rợ năc lêy vêy râu cha mêêt ghit, k’rong bhrợ lâng lêy cha mêêt zâp bhr’dzang đoọng đhanuôr bhrợ ha cơnh”.

Đhị HTX Sơn Bua, k’dâng m’pâng apêê pa bhrợ năc đảng viên. Apêê đh’rưah xay moon c’lâng bhrợ cha, chơơc lêy thị trường, pa dưr pa xơc zr’lụ pr’đươi pr’dua lâng k’đươi moon đhanuôr pâh bhrợ. Kiêng HTX pa dưr pa xơc, l’lăm năc đhanuôr lêy vêy zên bơơn bhrợ têêm ngăn; kiêng vêy pr’đươi đươi dua liêm đanh, têêm ngăn đhị pa câl lâng liêm chr’năp đoọng ha manưih choh bhrợ.

T’cooh Nguyễn Xuân Thọ, Trưởng phòng Kinh tế chr’val Sơn Tây Thượng, tỉnh Quảng Ngãi moon, đợ bh’rợ HTX bhrợ p’têêt pa zưm, pa câl bh’nơơn pr’đươi, chrooi pa xoọng bhrợ đoọng bhiệc bhrợ, pa dưr zên bơơn bhrợ ha đhanuôr. Bơr pêê HTX vêy đợ đảng viên k’đơơng a’cọ, bhrợ lăm đăh bhrợ cha ơy chrooi pa xoọng tr’xăl cr’noọ bh’rợ đoọng ha đhanuôr:“Xoọc đâu, coh vêêl đông cung vêy bâc HTX. Zâp HTX vêy mưy bh’rợ bhrợ cha la lay. Ha dợ HTX Sơn Bua vêy bh’rợ p’têêt n’juông chr’năp, lâng zâp bh’nơơn pr’đươi cơnh trà ổi, prí crâng, a’băng lâng bâc râu bh’nơơn pr’đươi lơơng. Đợ t’tưn, bêl pa zưm lâng zâp HTX coh vêêl đông, azi bhrợ bâc bh’nơơn pr’đươi ha vêêl bhươl, lâng p’têêt pa zưm lâng zâp vêêl bhươl lơơng đoọng bhrợ pa dưr n’juông bh’nơơn pr’đươi đoọng ha manưih đươi dua”.

Tơợ đợ bh’nơơn pr’đươi bool lêy coh crâng k’coong, zâp đảng viên manưih Ca Dong xoọc chrooi pa xoọng bhrợ c’lâng bhrợ cha t’mêê coh Sơn Tây Thượng, tỉnh Quảng Ngãi./.

ĐẢNG VIÊN NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ LÀM KINH TẾ GIỎI Ở QUẢNG NGÃI

Tại tỉnh Quảng Ngãi, nhiều đảng viên người Ca Dong đi đầu trong phát triển kinh tế, xây dựng hợp tác xã, tìm đầu ra cho nông sản và hướng dẫn bà con thay đổi cách sản xuất. Từ nguồn vốn và các dự án của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã hình thành các hợp tác xã đầu tư chế biến, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và từng bước hình thành vùng nguyên liệu tại chỗ.  

Chị Đinh Thị Trang (25 tuổi), ở thôn Nước Vuông, xã Sơn Tây Thượng từng làm nông tại gia đình. Từ khi vào làm việc tại Hợp tác xã Sản xuất Nông Lâm nghiệp và Thương mại Dịch vụ Sơn Bua (Hợp tác xã Sơn Bua), xã Sơn Tây Thượng, tỉnh Quảng Ngãi, chị bắt đầu học cách vận hành máy móc, làm quen với quy trình sơ chế, chế biến nông sản. Vào làm việc tại HTX, chị Trang vừa có nguồn thu nhập ổn định, vừa có cơ hội học nghề, nâng cao kỹ năng làm việc:“Em tới đây mục đích để đi làm, học việc, học hỏi những gì mà em chưa biết, để làm ra các sản phẩm tốt hơn”.

Hướng đi của Hợp tác xã Sơn Bua là tổ chức sản xuất, chế biến nông sản tại chỗ, tạo việc làm cho người dân và từng bước xây dựng vùng nguyên liệu ổn định tại vùng miền núi.

Người khởi xướng thành lập HTX này là chị Lê Thị Ánh (45 tuổi), người Ca Dong, ở xã Sơn Tây Thượng. 14 năm công tác trong cơ quan Nhà nước, chị Lê Thị Ánh nhận thấy quê hương có nhiều sản vật nhưng người dân vẫn chủ yếu sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc vào thương lái, đầu ra thiếu ổn định. Năm 2020, chị Ánh quyết định nghỉ công việc Nhà nước, về quê thành lập Hợp tác xã Sản xuất Nông Lâm nghiệp và Thương mại Dịch vụ Sơn Bua với mong muốn đưa nông sản địa phương ra thị trường hàng hóa. Sau thời gian bị gián đoạn bởi dịch Covid-19, cuối năm 2023 và đầu năm 2024, hợp tác xã hoàn thiện nhà xưởng rộng khoảng 650 mét vuông, đầu tư máy móc phục vụ chế biến.

Từ nguồn vốn của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, HTX Sơn Bua được hỗ trợ mua máy móc chế biến, trang thiết bị sản xuất.

Chị Lê Thị Ánh cho biết, lúc đầu, Hợp tác xã sản xuất các sản phẩm từ cây chuối như: chuối sấy dẻo, rượu chuối, mật chuối; sau đó mở rộng sang búp ổi rừng, măng vót, cau và một số loại dược liệu. Đến nay, hợp tác xã có 7 sản phẩm OCOP:“Bây giờ, triển khai cho người dân thì phải mở nhà xưởng này ra. Mở nhà xưởng thì phải thu mua, bà con mới dám trồng, dám làm. Chứ khi mình nói mà mình không có thực tế thì chắc chắn người ta sẽ không dám. Muôn đời người ta sẽ không có định hướng và không thay đổi được nhận thức về canh tác”.

Các thành viên Hợp tác xã Sơn Bua trực tiếp đến từng khu vườn, hướng dẫn người dân chăm sóc, thu hái, sơ chế nông sản, thu mua nguyên liệu. Đảng viên Lê Văn Hiền (37 tuổi), người Ca Dong, từng có nhiều năm công tác trong Quân đội. Năm 2025, sau khi nghỉ công tác, anh trở về quê, tham gia vào hợp tác xã phát triển kinh tế địa phương. Anh vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm đã tích lũy để giúp bà con nâng cao hiệu quả sản xuất. Anh Lê Văn Hiền cho biết, trước đây, một buồng chuối bán cho thương lái chỉ được khoảng 20.000 - 30.000, bây giờ được hợp tác xã mua với giá gấp 3 lần:“Khi đã xác định về đây làm thì mình luôn trong tư thế và suy nghĩ phải tiên phong, đi đầu, làm sao để bà con có thể học hỏi những gì mình đã làm được. Đối với các sản phẩm nông sản địa phương, làm sao để đạt được tiêu chuẩn thì mình phải có sự nghiên cứu, đầu tư và theo dõi các bước bà con đã thực hiện như thế nào”.

Tại Hợp tác xã Sơn Bua, khoảng một nửa số thành viên là đảng viên. Họ cùng bàn bạc phương án sản xuất, tìm kiếm thị trường, phát triển vùng nguyên liệu và vận động người dân tham gia. Muốn hợp tác xã phát triển, trước hết người dân phải có thu nhập ổn định; muốn có nguồn nguyên liệu lâu dài, phải bảo đảm đầu ra và lợi ích cho người trồng.

Ông Nguyễn Xuân Thọ, Trưởng phòng Kinh tế xã Sơn Tây Thượng, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, những mô hình hợp tác xã tổ chức liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Một số hợp tác xã có những đảng viên gương mẫu, tiên phong sản xuất đã góp phần thay đổi nếp nghĩ, cách làm cho bà con:“Hiện nay, trên địa bàn cũng có nhiều hợp tác xã. Mỗi hợp tác xã có một mô hình kinh tế riêng. Riêng Hợp tác xã Sơn Bua có mô hình chuỗi liên kết giá trị, với các sản phẩm như trà ổi, chuối rừng, măng vót và nhiều sản phẩm khác. Sau này, khi kết hợp với các hợp tác xã trên địa bàn, chúng tôi sẽ tạo ra nhiều sản phẩm cho địa phương, đồng thời liên kết với các địa phương khác để hình thành chuỗi sản phẩm phục vụ người tiêu dùng”.

Từ những sản vật quen thuộc của núi rừng, các đảng viên người Ca Dong đang góp phần mở ra hướng làm kinh tế mới ở Sơn Tây Thượng, tỉnh Quảng Ngãi./.