Ting cơnh zâp râu xay moon, g’luh bầu cử căh mưy bhrợ liêm xang bhiệc lêy pay p’căh măt đoọng ha đhanuôr ooy nhiệm kỳ t’mêê năc dzợ bhrợ pa dưr cr’chăl lươt bhrợ pa liêm thể chế lâng pa dưr pa xơc k’tiêc k’ruung

G’luh bầu cử đại biểu Quốc hội khoá 16 lâng đại biểu HĐND zâp cấp nhiệm kỳ 2026-2031 bhrợ đhị pr’đơợ Việt Nam lươt moot ooy cr’chăl pa dưr pa xơc t’mêê bêl zâp cr’noọ bh’rợ tr’xăl đăh pa dưr pa xơc, liêm choom âng nền kinh tế lâng pa dưr liêm choom đăh k’đhơợng zư k’tiêc k’ruung vêy moon pa gluh ting t’ngay liêm ghit, lâh mơ năc xang Đại hội đại biểu prang k’tiêc k’ruung g’luh 14 âng Đảng Cộng sản Việt Nam. Đhị pr’đơợ nâu, bhiệc kiện toàn zâp cơ quan dân cử ta lêy năc bhr’dzang lươt chr’năp đoọng têêm ngăn zâp quyết sách pa dưr pa xơc vêy xay bhrợ đơơh loon lâng liêm choom.

Xay moon ooy đăh c’lâng pa dưr pa xơc âng cơ quan lập pháp Việt Nam, pr’căn Ramla Khalidi, Trưởng p’căh mặt âng xa nay bh’rợ pa dưr pa xơc Liên hợp quốc đhị Việt Nam moon, Quốc hội Việt Nam đợ c’moo đăn đâu ơy vêy bâc râu tr’xăl liêm choom, lâh mơ năc đăh bhiệc pa dưr dal râu p’căh măt âng cơ quan dân cử. T’cooh cung xay moon liêm dal bhiệc đươi dua zâp pr’đươi pr’dua số ooy cr’chăl lêy bầu cử, chrooi pa xoọng bhrợ t’bhưah đhr’năng lêy pa đăn đươi cr’liêng xa nay lâng pa dưr bhiệc ting pâh bhrợ âng bâc apêê đhanuôr ooy pr’ăt tr’mung chính trị:

“Zâp pr’đươi pr’dua số ting t’ngay vêy đươi dua bâc lâh đoọng zooi ooy cr’chăl bầu cử lâng acu moon nâu đoo năc râu liêm choom bhlâng. Đợ pr’đưoi pr’dua nâu zooi đoọng pa dưr pa liêm đhr’năng lêy năl đợ cr’liêng xa nay, cơnh âng đơơng cr’liêng xa nay lâng bâc p’rá xa nay, zooi đoọng công nghệ xăl đăh bha ar pa tơ vaih p’rá xa nay, cung cơnh công nghệ cảm ứng. Zêng đợ bhiệc nâu chrooi pa xoọng bhrợ pa dưr mưy g’luh bầu cử liêm ghit lâh, ting c’bhuh lêy năl đợ cr’liêng xa nay bâc cơnh, zêng choom ting pâh bhrợ. Lâh mơ, ahêê cung xoọc lêy cha mêêt bhiệc bhrợ liêm buôn lâh mơ đợ bha ar pa tơ hành chính đươi vêy zâp pr’đươi pr’dua đăh số. Nâu đoo lalua nặc mưy pr’đươi liêm chr’năp đoọng zooi ooy cr’chăl k’đhơợng zư lâng lêy bhrợ bầu cử”.

Mưy râu liêm chr’năp cung vêy bơơn bâc apêê chuyên gia moon tươc năc râu n’leh vaih ting t’ngay ting bâc âng zâp apêê ứng cử viên p’niên. Pr’căn Cao Hồng Vinh, Ủy viên Hội đồng nhân dân quận Ochota coh Warsaw (Ba Lan), nâu đoo năc râu chr’năp bhrợ pr’đơợ t’mêê đoọng ha bh’rợ âng cơ quan dân cử:

“Azi lêy cha mêêt vêy bâc ứng cử viên p’niên lâng đợ apêê t’mêê g’luh tr’nơợp ting pâh ứng cử. Bhiệc nâu bhrợ râu đương rơơm ooy đợ tr’xăl liêm choom coh bh’rợ âng Quốc hội. Đhị pr’đơợ Việt Nam lươt moot đhộ bhưah cơnh xoọc đâu, bâc ngai rơơm Quốc hội vêy t’bhlâng pa dưr k’rơ lâh mơ bh’rợ lập pháp, pa dưr dal bh’rợ lêy cha mêêt lâng la lua vaih cơ quan p’căh mặt đoọng ha cr’noọ bh’rợ, đương rơơm âng đhanuôr. Lâng zâp đại biểu p’niên choom âng đơơng vêy cơnh liêm choom lâh mơ”.

G’luh bầu cử nâu cung vêy bhrợ đơơh lâh k’dâng bơr c’xêê ting lêy lâng bêl lơơng. Ting cơnh zâp apêê lêy cha mêêt xay moon, bhiệc bầu cử bhrợ xang bêl Đại hội 14 âng Đảng năc đoọng đơơh loon bhrợ liêm xang ooy cr’chăl lêy pa liêm bộ máy k’đhơợng bhrợ bha lâng ooy nhiệm kỳ t’mêê, bhrợ pa dưr liêm ghit đăh c’lâng xa nay âng apêê doanh nghiệp lâng đông k’rong bhrợ coh bha lang k’tiêc. Đhị pr’đơợ nâu, Giáo sư Mễ Lương, Giám đốc Trung tâm lêy cha mêêt Đông Nam Á âng Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh (Trung Quốc) moon, bh’rợ âng Quốc hội khoá 16 vêy pa zưm lâng bhiệc xay bhrợ zâp cr’noọ bh’rợ pa dưr pa xơc ơy năl ghit đhị Đại hội 14 âng Đảng Cộng sản Việt Nam:

“Đại hội 14 âng Đảng Cộng sản Việt Nam căh mưy moon pa gluh đợ cr’noọ bh’rợ đăh pa dưr pt’ăt tr’mung ga măc chr’năp, năc dzợ moon pa gluh đợ râu k’đươi moon đăh k’đhơợng bhrợ bâc bh’rợ âng đại biểu Quốc hội khoá t’mêê, cơnh lập pháp, lêy cha mêêt, k’đươi moon. Râu bha lâng năc âng đơơng têêm ngăn đăh khung pháp lý ha râu pa dưr pa xớc, bhrợ liêm crêê cơnh k’đươi moon đăh pr’ăt tr’mung âng đhanuôr ooy đăh k’đhơợng zư, k’rong pa zưm c’rơ lâng đươi bhrợ đh’rưah, đoọng đh’rưah lêy pa dưr Việt Nam vaih k’tiêc k’ruung xoọc pa dưr pa xơc vêy zên bơơn bhrợ trung bình bâc lâh ooy c’moo 2030 lâng k’tiêc k’ruung pa dưr pa xơc vêy zên bơơn bhrợ bâc bhlâng ooy c’moo 2045”.

Tơợ râu lêy cha mêêt âng apêê coh bha lang k’tiêc, t’cooh Jack Nguyen, Giám đốc k’đhơợng bhrợ Incorp Vietnam rơơm, Việt Nam vêy t’bhlâng pa dưr k’rơ zâp pr’đơợ pa dưr pa xơc t’mêê lêy cha mêêt đhị râu xăl t’mêê liêm choom, k’rong bhrợ hạ tầng lâng pa dưr liêm dal bh’rợ âng bộ máy nhà nước:

“Lâng nhiệm kỳ k’noọ tươc, tơợ c’moo 2026-2031 acu rơơm kiêng vêy lêy pêê râu t’đui đoọng liêm ghit. Tr’nơợp năc pa dưr pa xơc lêy cha mêêt ooy râu xăl t’mêê liêm choom. Râu bơr năc đăh cơ sở hạ tầng lâng râu pêê năc pa dưr liêm choom bh’rợ âng chính phủ. Bhiệc lêy bhrợ pa dưr pa liêm zâp đơn vị hành chính cấp tỉnh năc mưy bhr’dzang pa dưr liêm chr’năp. Xang nặc lêy t’bhlâng bhrợ pa liêm c’lâng lêy bhrợ âng bộ máy nhà nước. zâp đông k’rong bhrợ rơơm kiêng râu têêm ngăn, ha dợ apêê cung kiêng bhrợ đơơh hân lâng liêm ghit đhị zâp quyết định lâng chính sách. Tu cơnh đêêc, ahêê lêy têêm ngăn zâp zêng đợ râu bhiệc n’năc”.

Ha dợ ooy đâu, t’cooh Rizvie Salih, Phó Chủ tịch Quốc hội Seri Lanka xay moon bh’rợ bầu cử đhị Việt Nam vêy xay bhrợ liêm ghit, lâng râu pa zưm bhrợ nhâm mâng âng zâp cơ quan crêê tươc. Ting cơnh t’cooh, g’luh bầu cử căh nặc mưy quyết định râu liêm choom âng cơ quan lập pháp nhiệm kỳ t’mêê năc dzợ bhrợ pr’đơợ đoọng t’bhlâng bhrợ pa dưr đợ bh’nơơn pa dưr pa xơc âng Việt Nam ơy bơơn ooy đợ thập kỷ hanua./.

NHỮNG ĐIỂM NHẤN CỦA NGÀY BẦU CỬ QUA GÓC NHÌN CỦA GIỚI CHUYÊN GIA QUỐC TẾ

Nhiều học giả và chuyên gia quốc tế đã ghi nhận và đánh giá tích cực Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 của Việt Nam, coi đây là sự kiện chính trị quan trọng với nhiều điểm nhấn đáng chú ý. Theo các đánh giá, cuộc bầu cử không chỉ hoàn tất việc lựa chọn đại diện của cử tri cho nhiệm kỳ mới mà còn mở ra giai đoạn tiếp theo trong tiến trình cải cách thể chế và phát triển đất nước

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026- 2031 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào thời kỳ phát triển mới khi các mục tiêu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, hiện đại hóa nền kinh tế và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia được đặt ra ngày càng rõ nét, đặc biệt sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong bối cảnh đó, việc kiện toàn các cơ quan dân cử được xem là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm các quyết sách phát triển được triển khai kịp thời và hiệu quả.

Đánh giá về xu hướng phát triển của cơ quan lập pháp Việt Nam, bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam cho rằng, Quốc hội Việt Nam những năm gần đây đã có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt trong việc nâng cao tính đại diện của cơ quan dân cử. Bà đồng thời đánh giá cao việc ứng dụng các công cụ số trong quá trình tổ chức bầu cử, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận thông tin và thúc đẩy sự tham gia của nhiều nhóm cử tri vào đời sống chính trị:

“Các công cụ số ngày càng được sử dụng nhiều hơn để hỗ trợ quá trình bầu cử và tôi cho rằng đây là một dấu hiệu tích cực. Những công cụ này giúp cải thiện khả năng tiếp cận thông tin, chẳng hạn như cung cấp thông tin bằng nhiều ngôn ngữ, hỗ trợ công nghệ chuyển văn bản thành giọng nói (text-to-speech), cũng như công nghệ cảm ứng. Tất cả những điều này góp phần thúc đẩy một cuộc bầu cử mang tính bao trùm hơn, nơi các nhóm khác nhau với những khả năng tiếp cận thông tin khác nhau đều có thể tham gia. Ngoài ra, chúng ta cũng đang chứng kiến việc đơn giản hóa một số thủ tục hành chính nhờ các công cụ số. Đây thực sự là một phương tiện hữu ích để hỗ trợ quá trình quản lý và tổ chức bầu cử”. 

Một điểm nhấn khác được nhiều chuyên gia nhắc tới là sự xuất hiện ngày càng nhiều của các ứng cử viên trẻ. Bà Cao Hồng Vinh, Ủy viên Hội đồng nhân dân quận Ochota thuộc Warsaw (Ba Lan), đây là yếu tố có thể mang lại động lực mới cho hoạt động của cơ quan dân cử:

“Chúng tôi quan sát thấy có rất nhiều ứng cử viên trẻ và những gương mặt mới lần đầu tiên tham gia ứng cử. Điều này tạo ra kỳ vọng về những thay đổi tích cực trong hoạt động của Quốc hội. Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng như hiện nay, nhiều người mong rằng Quốc hội sẽ tiếp tục phát huy mạnh mẽ hơn vai trò lập pháp, nâng cao chất lượng giám sát và thực sự trở thành cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri. Đồng thời, các đại biểu trẻ có thể mang tới những góc nhìn năng động và hiện đại hơn”.

Cuộc bầu cử lần này cũng được tổ chức sớm hơn khoảng hai tháng so với thông lệ. Theo các nhà phân tích, việc bầu cử diễn ra ngay sau Đại hội XIV của Đảng giúp nhanh chóng hoàn tất quá trình kiện toàn bộ máy lãnh đạo cho nhiệm kỳ mới, tạo sự rõ ràng về định hướng chính sách ngay từ đầu chu kỳ phát triển 2026–2031, đồng thời củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế. Trong bối cảnh này, Giáo sư Mễ Lương, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh (Trung Quốc) cho rằng nhiệm vụ của Quốc hội khóa XVI sẽ gắn liền với việc triển khai các mục tiêu phát triển đã được xác định tại Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam:

“Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ đề ra những mục tiêu kinh tế - xã hội lớn lao, mà còn đặt ra những yêu cầu về việc đảm nhiệm nhiều vai trò của đại biểu Quốc hội khóa mới, như lập pháp, giám sát, phụng sự và vận động. Cốt lõi là đem lại sự đảm bảo về khung pháp lý cho sự phát triển, đáp ứng nhu cầu sinh kế của người dân thông qua quản trị, tập hợp sức mạnh bằng đồng thuận, để cùng thúc đẩy tầm nhìn lớn của Việt Nam trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045”.

Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế, ông Jack Nguyen, Giám đốc điều hành Incorp Vietnam kỳ vọng, Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, đầu tư hạ tầng và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước.

“Đối với nhiệm kỳ sắp tới, từ năm 2026 đến 2031, tôi hy vọng và mong đợi sẽ thấy ba ưu tiên rõ ràng. Thứ nhất là tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo. Thứ hai là cơ sở hạ tầng và thứ ba là nâng cao hiệu quả hoạt động của chính phủ. Việc tái cấu trúc các đơn vị hành chính cấp tỉnh là một bước khởi đầu rất quan trọng. Bước tiếp theo là tiếp tục cải thiện cách thức vận hành của bộ máy nhà nước. Các nhà đầu tư mong muốn sự ổn định, nhưng đồng thời họ cũng cần tốc độ và sự rõ ràng trong các quyết định và chính sách. Vì vậy, chúng ta cần phải đảm bảo được tất cả những điều đó”. 

Trong khi đó, ông Rizvie Salih, Phó Chủ tịch Quốc hội Sri Lanka đánh giá công tác tổ chức bầu cử tại Việt Nam được triển khai bài bản, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan. Theo ông, cuộc bầu cử không chỉ quyết định thành phần của cơ quan lập pháp nhiệm kỳ mới mà còn tạo nền tảng để tiếp tục củng cố những thành tựu phát triển mà Việt Nam đã đạt được trong những thập kỷ qua./.