Nâu đoo năc xa nay aliêng đoọng xay truih zập liêm cr’noọ cr’niêng âng đhanuôr, đoọng zập chính sách pháp luật vêy ta bhrợ t’vaih năc vêy ting pâh lâng p’rá xa nay âng zập lang đhanuôr coh xã hội

Ting cơnh Nghị quyết số 1891 âng Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội khoá XVI xay moon đớc vêy 500 đại biểu, pazêng vêy 217 đại biểu coh Trung ương (43,4%) lâng 283 đại biểu coh vel đong (56,6%)..

Nghị quyết xay moon: vêy m’bứi bhlâng năc 35% manuyh coh t’nooi bha lâng ứng cử đại biểu Quốc hội năc pân đil; m’bứi bhlâng 18% năc manuyh acoon coh. Lâng HĐND zập cấp, đợ pân đil m’bứi bhlâng công năc 35%, cơ cấu manuyh acoon coh năc crêê cơnh lâng đhr’năng âng zập vel đong. Bh’rợ pác đoọng năc căh muy đươi ooy đợ bấc âng đhanuôr ting n’năc năc dzợ ng’lêy ooy đhr’năng kinh tế - xã hội, đhr’năng zr’lụ miền, đoọng nhâm mâng zập vel đong vêy đại biểu ắt mamông, xay truih ghít rau la lua coh vel đong. T’cooh Nguyễn Lâm Thành, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc âng Quốc hội prá xay ghít:

“Điều 5 Hiến pháp c’moo 2013 xay moon ghít pazêng acoon coh năc zêng ma mơ mr’cơnh, đoàn kết, tr’zooi đh’rưah pa dưr. Ma mơ mr’cơnh ooy chính trị năc bơơn ting pâh bầu cử, ứng cử lâng ting pâh ooy hệ thống chính trị. Đoọng nhâm mâng crêê cơnh xa nay n’năc vêy ta bhrợ coh đhr’năng la lua, bh’rợ cơ cấu apêê p’căh ha zr’lụ miền, acoon coh coh pazêng cơ quan âng đhanuôr bầu năc xa nay bha lâng.”

Việt Nam vêy 54 c’bhuh acoon manuyh, k’tiêc k’bunh vel đong bấc cơnh lâng đhr’năng pa dưr bhlưa pazêng zr’lụ công căh mr’cơnh. Tu cơnh đêêc, ha dang căh nhâm mâng ooy cơ cấu p’căh mặt crêê cơnh coh bầu cử, p’rá âng pazêng zr’lụ đhanuôr căh zazum, dzợ zr’năh k’đhap năc buôn căh vêy bêl xay bhrợ chính sách. Rau la lua coh nhiệm kỳ Quốc hội khoá XV lâng 89 đại biểu năc manuyh acoon coh, pay tươc 17,78% - đợ dal bhlâng tơợ bêl ahay tươc nâu cơy - đoọng lêy xa nay cơ cấu ơy vêy ta bhrợ la lua ta nih. Luật sư Trần Tuấn Anh, Giám đốc Công ty Luật hợp danh Minh Bạch, prá xay, nhâm mâng zập manuyh p’căh mặt ha zr’lụ miền, bh’rợ tr’nêng, giới, acoon coh năc đoọng p’rá xa nay chính sách doọ la lay cơnh:

“Cơnh ahêê n’năl k’tiếc k’ruung hêê năc muy k’tiêc k’ruung vêy bấc cơnh ooy k’tiếc k’bunh, ooy pazêng c’bhuh acoon coh đhi noo, lâng 54 c’bhuh acoon manuyh đh’rưah bhrợ t’vaih khối đại đoàn kết. Tu cơnh đêêc, đoọng pa dưr rau chr’năp âng khối đại đoàn kết n’nâu, cơ quan âng đhanuôr bầu năc zr’lụ p’căh p’rá xa nay âng Đhanuôr, âng pazêng zr’lụ miền, âng pazêng acoon coh tước ooy pazêng cơ quan k’đhơợng xay tơợ Trung ương tươc ooy vel đong, ting chroi đoọng ooy xa nay bh’rợ pa dưr k’tiếc k’ruung.”

Nghị quyết số 1891 âng Uỷ ban Thường vụ Quốc hội xay moon ghít xa nay bha lâng pác đại biểu Quốc hội khoá XVI ting c’lâng bh’rợ nhâm mâng xa nay p’căh mặt hân đhơ cơnh đêêc năc căh choom ma cơnh. Zập tỉnh, thành phố vêy m’bứi bhlâng 4 apêê đại biểu ăt mamông lâng bhrợ bhiệc đhị vel đong; pazêng apêê đại biểu prang k’tiếc k’ruung xay moon đớc năc 500 cha năc. Đợ bấc ghít bhlâng âng zập vel đong vêy ta đươi tơợ đợ bấc âng đhanuôr lâng đhr’năng kinh tế, xã hội.

Xa nay bha lâng năc mr’cơnh bhlưa cơ cấu lâng rau liêm choom. Cơ cấu năc êêh rau ng’pác ma mơ bhlưa pazêng zr’lụ miền, năc crêê cơnh lâng đợ bấc âng đhanuôr, trình độ pa dưr lâng đhr’năng la lay âng zập zr’lụ. Rau chr’năp pa bhlâng năc bơơn lêy pay đợ manuyh ta béch, choom xay bhrợ, bấc ngai chắp, lứch loom, p’căh mặt crêê cơnh bhlâng đoọng ha vel đong, acoon coh lâng bh’rợ tr’nêng âng đay.

Xay moon ghít xa nay ta đang moon năc mr’cơnh bhlưa cơ cấu lâng rau liêm choom âng đại biểu, p’căn Nguyễn Quỳnh Liên, Trưởng ban Dân chủ - Pháp luật, Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xay truih:

“Đoọng nhâm mâng xa nay p’căh mặt ha dợ doọ pa xiêr tiêu chuẩn âng đại biểu, bh’rợ lêy pay manuyh pa bhrợ năc ng’bhrợ ta nih đha nâng lâng ma tơợ. Ahêê căh choom đương tước t’ngay bầu cử năc ra văng manuyh pa bhrợ đơơh lâh mơ, tơợ bh’rợ lêy pay, pa choom lâng pa choom p’xoọng đoọng nhâm mâng xa nay p’căh mặt lâng rau liêm choom âng zập cha năc ứng viên. Ba bi cơnh, lâng pazêng cơ cấu cơnh acoon coh, pân đil căh cậ manuyh p’niên, năc vêy cr’noọ xa nay ra văng đơơh bhlâng, pa choom, pa choom p’xoọng lâng đương lêy ta luôn”.

Xa nay n’nâu công vêy đại biểu Vũ Trọng Kim, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, prá xay bêl lêy Quốc hội năc đhị k’rong zazum âng khối đại đoàn kết pazêng acoon manuyh:

“K’tiếc k’ruung vêy 54 c’bhuh acoon manuyh đhi noo, bấc lang Đhanuôr, apêê thí thức lâng pazêng tôn giáo. Bh’rợ đại đoàn kết lâng cr’noọ cr’niêng pazêng đhanuôr xay p’căh coh Quốc hội. Tu cơnh đêêc, bh’rợ chêêc n’năl, lêy pay đợ manuyh ta béch g’lăng, crêê tiêu chuẩn ting pâh ooy Quốc hội đoọng nhâm mâng zập 500 đại biểu năc chr’năp pa bhlâng. Năc coh cơ cấu lâng tiểu chuẩn n’leh rau cr’noọ xa nay n’năc”.

Nhâm mâng cơ cấu p’căh mặt coh bầu cử năc êêh rau bh’rợ t’đui đoọng căh cậ tr’pác ma mơ. Cơ cấu năc c’lâng đoọng nhâm mâng đhr’năng p’căh mặt prang zập n’đăh, ha dợ tiêu chuẩn năc rau xay moon rau ta béch âng đại biểu. Bêl bơr xa nay n’năc crêê cơnh, cơ quan âng đhanuôr bầu năc xay truih crêê cơnh cr’noọ cr’niêng âng Đhanuôr đhị Nghị trường Quốc hội, bhrợ t’vaih pr’đơợ nhâm mâng đoọng ha pazêng xa nay crêê liêm lâng rau pa dưr nhâm mâng âng k’tiếc k’ruung coh cr’chăl t’mêê./.

VÌ SAO PHẢI BẢO ĐẢM CƠ CẤU CÁC THÀNH PHẦN, ĐẠI DIỆN TRONG BẦU CỬ QUỐC HỘI VÀ HĐND?

Trong tiến trình chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, một yêu cầu được đặt ra xuyên suốt là bảo đảm cơ cấu đại diện hợp lý giữa các vùng miền, dân tộc, giới, độ tuổi, ngành nghề, khu vực công tư và lực lượng vũ trang, đồng thời tuyệt đối không hạ thấp tiêu chuẩn đại biểu. Đây là điều kiện then chốt để phản ánh đầy đủ ý chí, nguyện vọng của nhân dân, để mỗi chính sách pháp luật được ban hành đều có sự tham gia và tiếng nói của mọi tầng lớp trong xã hội

Theo Nghị quyết số 1891 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội khóa XVI dự kiến có 500 đại biểu, gồm 217 đại biểu ở Trung ương (43,4%) và 283 đại biểu ở địa phương (56,6%)..

Nghị quyết quy định: ít nhất 35% người trong danh sách chính thức ứng cử đại biểu Quốc hội là phụ nữ; ít nhất 18% là người dân tộc thiểu số. Với HĐND các cấp, tỷ lệ phụ nữ tối thiểu cũng là 35%, cơ cấu dân tộc phù hợp đặc điểm từng địa phương. Việc phân bổ không chỉ dựa trên quy mô dân số mà còn tính đến đặc điểm kinh tế – xã hội, điều kiện vùng miền, nhằm bảo đảm mỗi địa phương có đại biểu cư trú, phản ánh sát thực tiễn cơ sở. Ông Nguyễn Lâm Thành, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội khẳng định:

“Điều 5 Hiến pháp năm 2013 quy định các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, giúp nhau cùng phát triển. Bình đẳng về chính trị là quyền tham gia bầu cử, ứng cử và tham gia vào hệ thống chính trị. Để bảo đảm nguyên tắc đó được thực thi trên thực tế, việc cơ cấu đại diện vùng miền, dân tộc trong các cơ quan dân cử là yêu cầu bắt buộc.”

Việt Nam có 54 dân tộc, địa hình đa dạng và điều kiện phát triển giữa các vùng còn chênh lệch. Vì vậy, nếu không bảo đảm cơ cấu đại diện hợp lý trong bầu cử, tiếng nói của những khu vực dân cư thưa thớt, còn khó khăn rất dễ bị thiếu vắng trong quá trình hoạch định chính sách. Thực tế nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV với 89 đại biểu là người dân tộc thiểu số, chiếm 17,78% – mức cao nhất từ trước đến nay – cho thấy chủ trương cơ cấu đã được thực hiện một cách thực chất. Luật sư Trần Tuấn Anh, Giám đốc Công ty Luật hợp danh Minh Bạch, cho rằng bảo đảm đại diện vùng miền, ngành nghề, giới, dân tộc là để tiếng nói chính sách không bị lệch:

“Chúng ta biết rằng đất nước chúng ta là một đất nước rất đa dạng về địa hình, về các dân tộc anh em, với 54 dân tộc cùng tạo nên khối đại đoàn kết. Chính vì vậy, để phát huy giá trị của khối đại đoàn kết này, cơ quan dân biểu là nơi đại diện cho tiếng nói của Nhân dân, của các vùng miền, của các dân tộc được chuyển tải đến các cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương, góp phần vào quá trình xây dựng đất nước.”

Nghị quyết số 1891 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định nguyên tắc phân bổ đại biểu Quốc hội khóa XVI theo hướng bảo đảm tính đại diện nhưng không cào bằng. Mỗi tỉnh, thành phố có ít nhất 4 đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương; tổng số đại biểu cả nước dự kiến là 500. Số lượng cụ thể của từng địa phương được tính toán trên cơ sở dân số và đặc điểm kinh tế, xã hội.

Vấn đề đặt ra là phải hài hòa giữa cơ cấu và chất lượng. Cơ cấu không có nghĩa là chia đều giữa các vùng miền, mà phải phù hợp với quy mô dân số, trình độ phát triển và đặc thù từng khu vực. Quan trọng nhất là lựa chọn được những người ưu tú, có năng lực, uy tín, tâm huyết và trách nhiệm, đại diện xứng đáng cho địa phương, dân tộc và ngành nghề của mình.

Nhấn mạnh yêu cầu kết hợp hài hòa giữa cơ cấu và chất lượng đại biểu, bà Nguyễn Quỳnh Liên, Trưởng ban Dân chủ – Pháp luật, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng:

“Để đảm bảo tính đại diện mà không hạ thấp tiêu chuẩn của đại biểu, công tác lựa chọn nhân sự phải được thực hiện nghiêm túc và có lộ trình. Chúng ta không chỉ chờ đến ngày bầu cử mà cần chuẩn bị nhân sự từ sớm, từ khâu lựa chọn, đào tạo và bồi dưỡng để đảm bảo tính đại diện và chất lượng của ứng viên. Chẳng hạn, đối với các cơ cấu như dân tộc thiểu số, nữ giới hay người trẻ, phải có kế hoạch chuẩn bị nguồn từ sớm, đào tạo, bồi dưỡng và theo dõi thường xuyên”.

Quan điểm này cũng được đại biểu Vũ Trọng Kim, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, chia sẻ khi nhìn nhận Quốc hội là hình ảnh tập trung của khối đại đoàn kết toàn dân tộc:

“Đất nước có 54 dân tộc anh em, nhiều tầng lớp Nhân dân, đội ngũ trí thức và các tôn giáo. Hình ảnh đại đoàn kết và ý chí toàn dân thể hiện ở Quốc hội. Vì vậy, việc tìm hiểu, lựa chọn những người có khả năng, đủ tiêu chuẩn tham gia Quốc hội để bảo đảm đủ 500 đại biểu là rất quan trọng. Ngay trong cơ cấu và tiêu chuẩn phải phản ánh được tinh thần đó”.

Bảo đảm cơ cấu đại diện trong bầu cử không phải là sự ưu ái hay chia đều cơ học. Cơ cấu là định hướng để bảo đảm tính đại diện rộng khắp, còn tiêu chuẩn là thước đo chất lượng đại biểu. Khi hai yếu tố này hài hòa, cơ quan dân cử sẽ phản ánh đúng ý chí, nguyện vọng của Nhân dân tại Nghị trường Quốc hội, tạo nền tảng vững chắc cho những quyết sách đúng đắn và sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới./.