Căh dzợ ăt đương g’nưm ooy Nhà nước, đhanuôr ơy năl cơnh lêy cha mêêt xăl t’mêê cr’noọ bh’rợ lâng c’lâng bhrợ cha đoọng dưr zi lâh đha rưt, bhrợ cha k’van đhị vêêl đông đay

Pr’loọng đông t’cooh Võ Văn Hồng coh vêêl Rêê, chr’val Sông Kôn t’mêê bhrợ pa liêm đac tưới đoọng ha zr’lụ bhươn bhưah k’noọ 2ha. Tơợ 50 ực đồng zooi đoọng âng Nhà nước đh’rưah lâng pr’đươi pr’dua nông nghiệp, t’cooh Hồng ơy pa gluh pa xoọng zên đoọng bhrợ pa liêm bhươn, xăl đợ tơơm chr’noh căh liêm choom. Tơợp bhrợ cha tơợ tr’pang têy k’gooh, tươc đâu pr’loọng đông t’cooh ơy bhrợ pa dưr đông xang bhưah liêm lâng bh’rợ bhrợ têng cha pa zưm: choh tơơm cha p’lêê, choh crâng n’loong ga măc, pa zưm lâng b’băn, pa câl tạp hoá đơơng chô bh’nơơn liêm choom, vêy pa chô zên mơ k’ha riêng ực đồng zâp c’moo.

Bh’rợ bhrợ cha liêm choom âng t’cooh Hồng xoọc vêy bơơn bâc đhanuôr Cơ Tu ting lêy bhrợ pa choom, t’bhưah. Căh dzợ mưy ăt bhrợ ha rêê lâng đương g’nưm ooy Nhà nước, bâc ngai ơy tr’xăl cr’noọ bh’rợ, c’lâng bhrợ cha. Chr’năp lâh mơ cơnh t’cooh A Lăng Phương coh vêêl Rêê, hân đhơ 70 c’moo ơy năc cung dzợ k’đơơng a’cọ đăh bh’rợ taanh dzặc ty chr’năp pa zưm lâng b’băn, ch’choh. N’jưah bhrợ, t’cooh n’jưah k’đươi moon, pa choom đhanuôr ting bhrợ đoọng pa dưr pr’ăt tr’mung:

“Acu moon lâng đhanuôr ngai vaih k’tiêc liêm, k’tiêc bhươn đăn k’ruung năc lêy choh 100-200 tơơm prí, zên pa chô căh lâh bâc ha dợ cung choom, doọ vêy choh căh liêm choom, ta luôn vaih p’lêê. Lâh mơ, coh vêêl đông dzợ vêy 91 pr’loọng đhanuôr băn a’xiu. Xang bâc chu k’đươi moon, t’mêê đâu Nhà nước cung vêy zooi đoọng m’ma a’xiu ha 19 pr’loọng. Pr’loọng đông cu cung vêy ta đoọng lâh 1000 p’nong a’xiu trắm cỏ, a’xiu chép, điêu hồng lâng 16 bao ch’na cha ha xiu, mơ 30 ực đồng. Rơơm bh’rợ nâu vêy đơơng chô bh’nơơn liêm choom ha đhanuôr coh da ding k’coong”.

Tơợ zên âng xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung, bâc bh’rợ bhrợ cha cơnh: băn chr’gơơng pay t’ghêy, choh sầu riêng lâng tơơm za nươu (tri crêệ, ba kích...) xoọc pa dưr liêm choom, zooi đoọng đhanuôr pa dưr zên bơơn bhrợ. T’cooh Đỗ Hữu Tùng, Chủ tịch UBND chr’val Sông Kôn moon, cr’chăl nâu a’tôh, vêêl đông năc t’bhlâng t’đui đoọng bhrợ cha, pa choom bh’rợ tr’nêng lâng pa câl đoọng bh’nơơn pr’đươi ha đhanuôr:

“Pa xiêr đha rưt nhâm mâng căh năc mưy pa xiêr đợ mơ pr’loọng đha rưt coh bha ar pa tơ, năc zooi đoọng đhanuôr vaih bhiệc bhrợ, zên pa chô têêm ngăn, đông ăt têêm ngăn lâng t’bhlâng dưr zi lâh. Bhrợ pa dưr vêêl bhươl t’mêê cung căh năc mưy bơơn đợ mơ cr’noọ bh’rợ năc dzợ pa dưr dal pr’ăt tr’mung đhanuôr, zư lêy đợ râu liêm chr’năp âng đhanuôr lâng zư lêy môi trường. Lâng bh’rợ lêy cha mêêt, bhrợ bhrơợng k’rơ, pay đhanuôr bhrợ bha lâng, chr’val Sơn Côn t’bhlâng đươi dua liêm choom zâp đăh zên, zâp chính sách zooi đoọng vêêl đông pa dưr pa xơc nhâm mâng”.

Xang bêl pa zưm, chr’val Sông Vàng năl ghit bhiệc bhrợ đoọng bh’rợ tr’nêng lâng pa xiêr đha rưt nhâm mâng năc đoo bh’rợ bha lâng. Tơợ zên âng xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung, chr’val ơy t’bhlâng zooi đoọng tơơm chr’noh, bh’năn băn, pr’đươi pr’dua bhrợ cha; lâng pa dưr k’rơ bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng lâng tr’xăl khoa học kỹ thuật ha đhanuôr. Đươi vêy cơnh đêêc, đợ mơ pr’loọng đha rưt bâc đăh âng chr’val xoọc dzợ 8,55%. Hân đhơ cơnh đêêc, tu bâc pr’loọng ta bhưch k’tiêc bhrợ cha, căh zâp manưih pa bhrợ lâng c’năl bh’rợ bhrợ cha căh liêm choom năc đhr’năng chô đha rưt cớ dzợ bâc. Đọong t’bhlâng trưah bhlêh đợ zr’năh k’đhạp, t’cooh Lê Văn Tư, Chủ tịch UBND chr’val Sông Vàng đoọng năl, vêêl đông xoọc pa dưr đơơh bh’rợ pay đoọng zên lâh 20 tỷ đồng âng c’moo đâu lâng zên pa chô tơợ cr’chăl c’moo 2021-2025:

“Chr’val pa zưm xay bhrợ zâp bh’rợ k’rong bhrợ công pa zưm lâng cr’noọ pa xiêr đha rưt nhâm mâng; ha dợ zên sự nghiệp pa zưm lêy cha mêêt cớ zâp bh’rợ bhrợ cha, zâp n’juông p’têêt pa zưm đoọng pa dưr bhrợ têng. K’noọ tươc đâu pa zưm pa dưr thu nhập ting cha năc manưih. Xọoc zên pa chô mưy cha năc coh vêêl đông mơ 50 ực đồng đhị mưy c’moo; cr’chăl nâu a’tôh ting tinh thần NQ đại hội Đảng bộ cung cơnh NQ 5 năc t’bhlâng pa dưr mơ 60 ực đồng đhị mưy cha nặc ooy mưy c’moo. Đọong bhrợ liêm choom bhiệc nâu, azi p’têêt pa zưm zâp đăh zên prặ k’rong pa dưr, ooy đâu pa zưm lâng xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung đăh bhrợ đoọng bhiệc bhrợ liêm nhâm”.

Cr’chăl hanua, zâp xa nay bh’rợ, chính sách pa xiêr đha rưt vêy bơơn thành phố Đà Nẵng xay bhrợ liêm ma mơ lâng đơơng chô bh’nơơn liêm choom. Bhiệc bhrợ đoọng zâp cr’noọ bh’rợ chr’năp đăh đông ăt, y tế, giáo dục, đh’rưah lâng k’rong bhrợ hạ tầng, zooi đoọng zên vặ t’đui đoọng lâng pa choom bh’rợ tr’nêng ơy bhrợ đoọng ha đhanuôr, lâh mơ năc đhi âp chr’val, vêêl bhươl zr’năh k’đhạp.

Đươi vêy cơnh đêêc, cr’chăl c’moo 2022-2025, đợ mơ pr’loọng đha rưt bâc đăh âng thành phố ơy xiêr bâc tơợ 6,1%  dzợ k’noọ 2,6%. Pa dưr bh’nơơn bh’rợ nâu, Đà Nẵng t’bhlâng zư lêy đợ mơ pa xiêr đha rưt tơợ 0,4 tươc 0,5% zâp c’moo; ha dợ coh zr’lụ đhanuôr acoon coh xiêr m’bứi bhlâng 3% đhị mưy c’moo. Cr’noọ bh’rợ tươc lưch c’moo 2030, đợ mơ pr’loọng đha rưt bâc đăh thành phố dzợ 2,66%; ooy đâu, zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong t’bhlâng pa xiêr dưp mơ 14%./.

NÂNG CAO ĐỜI SỐNG NGƯỜI DÂN MIỀN NÚI TỪ CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA

Nhờ nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia, diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi TP. Đà Nẵng ngày càng khởi sắc. Thay vì ỷ lại vào Nhà nước, bà con nay đã chủ động đổi mới tư duy và cách làm để vươn lên thoát nghèo, làm giàu trên chính quê hương mình

Gia đình ông Võ Văn Hồng ở thôn Rêê, xã Sông Kôn vừa nâng cấp hệ thống tưới tiêu cho khu vườn rộng gần 2ha. Từ 50 triệu đồng hỗ trợ của Nhà nước cùng vật tư nông nghiệp, ông Hồng đã mạnh dạn bỏ thêm vốn để cải tạo vườn tạp, thay thế các loại cây kém hiệu quả. Khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng, đến nay gia đình ông đã xây dựng được cơ ngơi khang trang với mô hình kinh tế tổng hợp: trồng cây ăn quả, rừng gỗ lớn, kết hợp chăn nuôi và kinh doanh tạp hóa, mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Mô hình làm kinh tế hiệu quả của ông Hồng đang được nhiều bà con Cơ Tu tích cực học hỏi, nhân rộng. Thay vì quẩn quanh với nương rẫy và trông chờ vào Nhà nước, nhiều người đã đổi mới tư duy, cách làm. Tiêu biểu như già A Lăng Phương ở thôn Rêê, dù đã 70 tuổi nhưng vẫn tiên phong kết hợp nghề đan lát truyền thống với trồng trọt, chăn nuôi. Vừa làm, già vừa tích cực vận động, hướng dẫn bà con làm theo để cải thiện cuộc sống, vươn lên thoát nghèo bền vững:

“Mình nói với bà con ai có đất đẹp, đất vườn ven sông, suối nên trồng 100-200 cây chuối thu nhập không cao nhưng cũng được, không mất mùa, thường xuyên có trái. Ngoài ra, trên địa bàn còn có 91 hộ nuôi cá nước ngọt. Sau nhiều lần tôi đề nghị, vừa rồi Nhà nước cũng hỗ trợ cá giống cho 19 hộ. Gia đình tôi cũng nhận được hơn 1000 con cá trắm cỏ, cá chép, điêu hồng và 16 bao thức ăn cho cá, kinh phí khoảng 30 triệu đồng. Hy vọng mô hình này sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cho bà con miền núi”.

Từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia, nhiều mô hình kinh tế nông nghiệp như: nuôi hươu lấy nhung, trồng sầu riêng và cây dược liệu (nấm lim xanh, ba kích...) đang phát huy hiệu quả, giúp người dân nâng cao thu nhập. Ông Đỗ Hữu Tùng, Chủ tịch UBND xã Sông Kôn cho biết, thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục ưu tiên hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề và liên kết tiêu thụ nông sản cho bà con:

“Giảm nghèo bền vững không chỉ là giảm số hộ nghèo trên giấy tờ, mà là giúp người dân có việc làm, thu nhập ổn định, nhà ở an toàn và khả năng tự vươn lên. Xây dựng nông thôn mới cũng không chỉ là đạt tiêu chí mà phải nâng cao thực chất đời sống nhân dân, giữ gìn bản sắc và bảo vệ môi trường. Với tinh thần chủ động, quyết liệt, lấy người dân làm trung tâm, xã Sơn Côn quyết tâm sử dụng hiệu quả từng nguồn vốn, từng chính sách hỗ trợ để địa phương phát triển bền vững”.

Sau sáp nhập, xã Sông Vàng xác định việc tạo sinh kế và giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ trọng tâm. Từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia, xã đã tích cực hỗ trợ cây, con giống, vật tư sản xuất; đồng thời đẩy mạnh đào tạo nghề và chuyển giao khoa học kỹ thuật cho bà con. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo chuẩn đa chiều của xã hiện chỉ còn 8,55%. Tuy nhiên, do nhiều hộ vẫn thiếu đất sản xuất, thiếu nhân lực và kiến thức làm ăn nên nguy cơ tái nghèo còn khá cao. Để tiếp tục tháo gỡ khó khăn, ông Lê Văn Tư, Chủ tịch UBND xã Sông Vàng cho biết, địa phương đang đẩy nhanh giải ngân hơn 20 tỷ đồng nguồn vốn phân bổ của năm nay và vốn chuyển nguồn từ giai đoạn 2021-2025:

“Xã tập trung triển khai các hạng mục đầu tư công gắn với tiêu chí giảm nghèo bền vững; còn vốn sự nghiệp tập trung rà soát lại các mô hình sinh kế, các chuỗi liên kết để thúc đẩy sản xuất. Sắp tới tiếp tục tập trung nâng cao thu nhập bình quân đầu người. Hiện thu nhập bình quân đầu người trên địa bàn là 50 triệu đồng/ người/năm; thời gian tới theo tinh thần NQ ĐH Đảng bộ cũng như NQ5 thì phấn đấu nâng lên 60 triệu đồng/người/năm. Để làm được điều này, chúng tôi sẽ lồng ghép các nguồn lực đầu tư phát triển, trong đó có lồng ghép chương trình MTQG về tạo sinh kế mang tính bền vững”

Thời gian qua, các chương trình, chính sách giảm nghèo được thành phố Đà Nẵng triển khai đồng bộ và mang lại hiệu quả thiết thực. Việc giải quyết các nhu cầu thiết yếu về nhà ở, y tế, giáo dục, cùng với đầu tư hạ tầng, hỗ trợ vay vốn ưu đãi và đào tạo nghề đã tạo sinh kế bền vững cho người dân, đặc biệt là ở các xã, thôn khó khăn.

Nhờ đó, giai đoạn 2022 - 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của thành phố đã giảm mạnh từ hơn 6,1% xuống còn gần 2,6%. Phát huy kết quả này, Đà Nẵng phấn đấu duy trì mức giảm nghèo từ 0,4 - 0,5% mỗi năm; riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm ít nhất 3%/năm. Mục tiêu đến cuối năm 2030, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều toàn thành phố chỉ còn 2,66%; trong đó, khu vực đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi quyết tâm kéo giảm xuống dưới mức 14%./.