K’đươi nâu năc đoo bhrợ ghit đoọng rau dzợ ặt vaih đhị bấc c’moo hay: “muy pươih ch’na, pêê bộ k’đhơợng lêy, ha dợ trách nhiệm năc căh ngai pa chô”.

Tơợ 15 c’moo xay  bhrợ Luật tệêm ngăn ch’na đh’năh, đhr’năng lalua ơy leh bấc rau căh liêm bhrợ apêê cơ quan k’đhơợng lêy lưm k’đhap. Năc cơnh cr’noọ bh’rợ k’đhơợng lêy pang ra, ting c’nặt lâng tân gơn; vaih đhr’năng boọl ch’na đh’năh căh cợ leh zập pr’đươi k’rong bấc rau, bhiệc năl đơn vị k’đhơợng lêy, pa chô trách nhiệm bha lầng dzợ vaih đhr’năng gr’zọ, g’đech.

Cơ chế pác ting c’bhuh ngành hàng bhlưa pêê bộ năc bhrợ ting c’nặt t’nooi âng đơơng “tơợ trang trại tước pươih ch’na”. Leh vaih tơợ rau pr’hân ta nih, đhị pr’họp tước đâu, Quốc hội năc cha mêệt lêy pa liêm zập đăh Luật tệêm ngăn ch’na đh’năh.

Năl rau k’đhap bhlầng âng luật xoọc đươi bhrợ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn xay moon ghit, Dự thảo luật g’luh nâu bêl pa căh năc ơơi pa chô 3 rau bọop t’mooh: Ch’na đh’năh tước têy đhanuôr cha vêy tệêm ngăn căh? Doanh nghiệp ting bhrợ liêm vêy pa xiêr bh’rợ   căh? Bêl dưr vaih rau căh liêm vêy chơơc năl tơơm riah, năl trách nhiệm lâng toọm bhrợ zập đâh hay căh?

Chủ tịch Quốc hội moon ghit, bh’rợ bha lầng căh muy năc pa xoọng pr’đơợ, bha ar đoọng phép căh cợ bh’rợ hành chính, năc đoo xăl t’mêê cr’noọ bh’rợ k’đhơợng lêy tệêm ngăn ch’na đh’năh: tơợ ra pặ bấc ooy chô ooy muy đhị ghit liêm; tơợ tơợp cha mêệt lêy dzang ooy k’đhơợng lêy pa ghit đhị x’rịa; tơợ k’đhơợng lêy bha ar bha tơ dzang ooy k’đhơợng lêy lâng dữ liệu số, chơơc năl tơơm riah lâng trách nhiệm ting t’nooi.

Tu cơnh đêêc, dự thảo luật nắc bhrợ 4 xa nay bha lầng: muy đhị k’đhơợng, muy hệ thống dữ liệu, muy t’nooi k’đhơợng lêy lâng muy trách nhiệm tước x’rịa.

“Muy đhị k’đhơợng” năc đoọng pa lưch đhr’năng “bh’rợ za zưm căh ngai pa ghit”. Ting đêêc, năc bhrợ muy cơ quan pa chô trách nhiệm ra pặ za zưm dal bhlầng, pa căh pr’đơợ kỹ thuật za zưm, ra pặ cha mêệt lêy lâng xay moon rau căh pr’đoọng coh prang k’tiếc k’ruung. Nâu năc pr’đơợ đoọng luật hóa cr’noọ bh’rợ cơ quan chuyên trách za zưm bhlầng âng zập vel đong cơnh TP.HCM Đà Nẵng, Bắc Ninh ơy tơợp bhrợ.

“Muy hệ thống dữ liệu” đoọng số hóa lâng liên thông t’nooi thông tin tơợ trang trại tước pươih ch’na. Hệ thống nâu năc k’rong dữ liệu xay moon pr’đươi, mã định danh cơ sở bhrợ têng kinh doanh, bh’nơơn cha mêệt lêy lâng t’ngay c’xêê pa chô pr’đươi. Bhiệc số hóa đh’rưah, pa bhlầng năc cơnh lâng bh’nơơn chr’noh chr’bêệt t’mêê lâng ch’na đh’năh, pr’đươi chức năng, năc zooi bh’rợ k’đhơợng lêy liêm ta nih, nhâm crêê lâng paghit moon pa rơơt tơợ đâh.

“Muy t’nooi k’đhơợng lêy” năc paliêm bhiệc pác ting c’nặt bh’rợ choh băn, zư lêy, bhrợ têng lâng ra pặ âng đơơng. Xăl tu cha mêệt lêy bấc ooy, hệ thống năc dzang ooy cha mêệt lêy ting clang  căh pr’đoọng, đh’rưah nắc bhrợ t’nooi chr’năp cha mêệt lêy bh’nơơn tr’cơnh.

Rau chr’năp ha dưr bơơn Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn xay moon ghit nắc “muy trách nhiệm tước x’rịa”. Năc đoo trách nhiệm âng ma nưih bh’cộ cơ quan, tổ chức, vel đong ha dang đơc vaih zập tu bhiệc căh tệêm ngăn ch’na đh’năh ngân đhị vel đong k’đhơợng lêy; năc trách nhiệm pháp lý tước x’rịa âng c’la kinh doanh bêl đơơng pr’đươi gluh ooy thị trường. Cơnh toom bhrợ zập bhrơợng k’rơ, pa zay bhrợ hình sự cơnh lâng zập bh’rợ ton đươi dua hóa chất căh đọong đươi, pr’đươi độc bhrợ căh liêm tước a chắc a rang, c’rơ tr’mông âng ma nưih đươi dua.

Chủ tịch Quốc hội cung pa ghit moon, căh choom pay rau tệêm ngăn ch’na đh’năh năc đọong pa chô cơ chế “zước-đoọng”, ha dợ cung pay rau pa liêm cơnh bhrợ đoọng pa xiêr pr’đơợ tệêm ngăn. Zập chính sách crêê tước trực tiếp đhị bhrợ têng lâng c’rơ âng ma nưih đươi zêng năc lêy tơợ pr’đơợ lâng bằng chứng khoa học nhâm mâng.

Pazêng xa nay k’đươi moon bhrơợng k’rơ tơợ ma nưih bh’cộ Quốc hội đoọng lêy, bhiệc pa liêm Luật tệêm ngăn ch’na đh’năh g’luh nâu năc căh muy bhlêh lơi pazêng đhị k’đêệng ooy thể chế, lâh mơ dzợ năc đoo k’đươi zư lêy quyền ma mông, quyền bơơn đươi dua ch’na sạch yêm âng đhanuôr./.

SỬA ĐỔI LUẬT AN TOÀN THỰC PHẨM: MỘT ĐẦU MỐI, MỘT TRÁCH NHIỆM ĐẾN CÙNG

Phát biểu tại Phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) vào chiều 24/9, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: Xương sống của luật sửa đổi lần này là “một đầu mối, một hệ thống dữ liệu, một chuỗi quản lý và một trách nhiệm đến cùng”. Yêu cầu này nhằm giải quyết triệt để nghịch lý tồn tại suốt nhiều năm qua: “một mâm cơm, ba bộ cùng quản, nhưng trách nhiệm lại không thuộc về ai”.

Sau 15 năm thi hành Luật An toàn thực phẩm, thực tiễn đã bộc lộ không ít bất cập khiến các cơ quan quản lý loay hoay, lúng túng. Điển hình là mô hình quản lý phân tán, cắt khúc và chồng chéo; dẫn đến khi xảy ra sự cố ngộ độc thực phẩm hoặc xuất hiện các sản phẩm hỗn hợp đa thành phần, việc xác định đơn vị chủ trì, chịu trách nhiệm chính vẫn còn tình trạng đùn đẩy, né tránh.

Cơ chế phân chia theo nhóm ngành hàng giữa ba bộ vô hình chung đã cắt khúc chuỗi cung ứng “từ trang trại đến bàn ăn”. Xuất phát từ đòi hỏi bức thiết của thực tiễn, tại Kỳ họp tới đây, Quốc hội sẽ tiến hành xem xét sửa đổi toàn diện Luật An toàn thực phẩm.

Nhận diện điểm nghẽn lớn nhất của luật hiện hành, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, Dự thảo luật lần này khi ban hành phải trả lời 3 câu hỏi: Thực phẩm đến tay người dân có an toàn hơn không? Doanh nghiệp tuân thủ tốt có giảm bớt thủ tục hơn không? Khi xảy ra sự cố có truy được nguồn gốc, xác định được trách nhiệm và xử lý đủ nhanh hay không?

Chủ tịch Quốc hội khẳng định, vấn đề cốt lõi không phải là cài cắm thêm điều kiện, giấy phép hay thủ tục hành chính, mà là đổi mới căn bản mô hình quản trị an toàn thực phẩm: từ phân tán sang một đầu mối rõ ràng; từ tiền kiểm hình thức sang thực chất trong quản lý và hậu kiểm; từ quản lý hồ sơ giấy tờ sang quản trị bằng dữ liệu số, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm theo chuỗi.

Vì thế, dự thảo luật phải xác lập 4 trụ cột: một đầu mối, một hệ thống dữ liệu, một chuỗi quản lý và một trách nhiệm đến cùng.

"Một đầu mối" là để chấm dứt dứt điểm tình trạng “cha chung không ai khóc”. Theo đó, cần xác lập một cơ quan chịu trách nhiệm điều phối chung cao nhất, ban hành chuẩn kỹ thuật thống nhất, điều phối giám sát và công bố rủi ro trên toàn quốc. Đây cũng là cơ sở để luật hóa mô hình cơ quan chuyên trách thống nhất mà các địa phương như TP.HCM, Đà Nẵng, Bắc Ninh đã thí điểm.

"Một hệ thống dữ liệu" nhằm số hóa và liên thông chuỗi thông tin từ trang trại đến bàn ăn. Hệ thống này sẽ tích hợp dữ liệu công bố sản phẩm, mã định danh cơ sở sản xuất kinh doanh, kết quả thanh tra, kiểm nghiệm và lịch sử thu hồi sản phẩm. Việc số hóa đồng bộ, đặc biệt đối với hàng nông sản tươi sống và thực phẩm chức năng, sẽ giúp công tác quản lý minh bạch, chính xác và chủ động cảnh báo sớm.

"Một chuỗi quản lý" sẽ khắc phục triệt để sự chia cắt giữa các khâu nuôi trồng, bảo quản, chế biến và lưu thông phân phối. Thay vì kiểm tra dàn trải, hệ thống sẽ chuyển sang kiểm soát theo phân tầng rủi ro, đồng thời thiết lập chuỗi tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng đồng nhất.

Điểm nhấn mang tính đột phá được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ là "một trách nhiệm đến cùng". Đó là trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, địa phương nếu để xảy ra các vụ việc mất an toàn thực phẩm nghiêm trọng trên địa bàn phụ trách; là trách nhiệm pháp lý đến cùng của chủ thể kinh doanh khi đưa sản phẩm ra thị trường. Chế tài xử phạt phải đủ sức răn đe, kiên quyết xử lý hình sự đối với các hành vi cố tình sử dụng hóa chất cấm, nguyên liệu độc hại gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe của người tiêu dùng.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý rõ, tuyệt đối không lấy an toàn thực phẩm làm lý do để phục hồi cơ chế "xin - cho", nhưng cũng không lấy cải cách thủ tục làm lý do để hạ chuẩn an toàn. Mọi chính sách can thiệp trực tiếp vào sản phẩm và sức khỏe người dân đều phải dựa trên cơ sở và bằng chứng khoa học vững chắc.

Những thông điệp chỉ đạo quyết liệt từ người đứng đầu Quốc hội cho thấy, việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm lần này không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, mà sâu xa hơn là mệnh lệnh bảo vệ quyền sống, quyền được sử dụng thực phẩm sạch của nhân dân./.