Đoọng bhrợ pa ghit c’lâng bh’rợ nâu, chính quyền đhị chr’val Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng t’mêê bhrợ “Phiên chợ vel bhươl Hòa Vang”, t’vaih pr’đơợ lalua tanih đoọng zooi đhanuôr bơơn pa căh pa câl bh’nơơn bh’rợ, pa têệt lâng thị trường k’rong câl

G’luh chợ ta bhrợ đhị chr’val Hòa Vang bơơn ta bhrợ ooy chợ Túy Loan zập ha dưm thứ 7 tuần tr’nơợp zập c’xêê. Zr’lụ coh đâu đơơng chr’năp pr’ặt tr’mông âng đhanuôr vel bhươl. Tước ooy phiên chợ, t’mooi buôn chơơc câl zập bh’nơơn bh’rợ bơơn bhrợ tơợ crâng ca coong cơnh: đác g’dớ, a băng, prớ Ariêu, rơ veh pêêh pay tơợ crâng căh cợ zớ buôh; đh’rưah bơơn ting chơơc năl, pa choom bhrợ bh’rợ thủ công, lêy nghệ thuật lâng zập ch’na a yêm ta zêệ  bhrợ coh đâu.

Đơơng pr’đươi chr’năp lalay âng vel Phú Túc, t’cooh Lê Văn Nghĩa – 72 c’moo, ma nưih Cơ Tu bhui har bhlầng. T’cooh moon, lalăm a hay bh’nơơn bh’rợ âng đhanuôr bơơn bhrợ k’đhap đoọng pa câl, ha dợ nâu kêi năc đươi vêy phiên chợ lâng zập đăh pa câl hàng trực tuyến đh’rưah, bh’nơơn bơơn pa câl bấc đăh lâh, zooi đhanuôr Cơ Tu tệêm loom  bhrợ têng lâng pa căh bh’nơơn pr’đươi âng vel đong.

“Cơnh lâng bh’nơơn bh’rợ âng đhanuôr Cơ Tu năc nâu cung bêl chr’năp đoọng pa căh pa câl, ha dang muy pa câl coh vel bhươl năc căh lâh ngai năl tước. Nâu kêi vêy phiên chợ cơnh đâu, đhanuôr vel đong lơơng, thành phố lơơng lâng bấc ngai coh prang k’tiếc k’ruung hêê vêy ting năl tước. Apêê bơơn năl tước vel Phú Túc xoọc vêy zư pa dưr chr’năp văn hóa ma nưih Cơ Tu, lâh mơ taanh a din năc buôh bơơn pa căh ta luôn”.

Căh muy ting pa căh mặt âng đhanuôr Hòa Vang, phiên chợ năc dzợ đhị tr’đương đoọng pa câl bh’nơơn chr’noh âng đhanuôr Cơ Tu tơợ zập zr’lụ da ding ca coong đăn đêêc cơnh Sông Vàng, Đông Giang căh cợ Hùng Sơn. Pazêng bh’nơơn chr’noh tr’haanh cơnh chè Ra zeh, a tuông tăm loom t’viêng, a vị cuốt lâng bấc rau za nươu âng vel đong zên vêy coh đâu.

Bơơn Hội Pân đil chr’val pr’tệêt pa dưr, amoó A Vô Tron (ặt vel La Bớ, chr’val Đông Giang) ơy đương tước bh’nơơn chr’noh âng đhanuôr choh bhrợ lâng pêêh bơơn tơợ crâng cơnh a băng, tu goc, prớ Ariêu xiêr pa câl. Lêy pazêng zong pr’đươi đơơng pa câl vêy bấc apêê pâh câl, amoó A Vô Tron bhui har:

“T’mooi đặ xuôi apêê kiêng câl zập bh’nơơn âng zi coh da ding choh bhrợ, bơơn pêêh, tu doọ vaih za nươu zư lêy. Đhanuôr choh coh ha rêê, bôl chăng lướt chô k’đhap k’ra. Azi xiêr phiên chợ nâu pa câl cung căh vêy pa chô ha mơ, ha dợ năc đoo bh’nơơn bh’rợ âng đhanuôr bhrợ bơơn, đơơng ooy phiên chợ nâu đoọng pa căh apêê năl tước, đoọng bấc ngai năl tước bh’nơơn bh’rợ âng đhanuôr Cơ Tu. Tơợ đêêc, pa câl bâc năc vêy bơơn tr’bứi zên k’rang pr’ặt tr’mông, vêy pr’đơợ k’rang ca coon”.

Cung mr’cơnh cr’noọ năc kiêng vêy đhị pa câl tệêm ngăn đoọng ha bh’nơơn chr’noh chr’bêệt âng đhanuôr Cơ Tu đhị zập chr’val da ding ca coong Hùng Sơn, La Êê vêy đơơng tước phiên chợ bấc bh’nơơn bh’rợ âng đhanuôr đay.

Căh muy năc đhị đoọng tr’câl tr’bhlêy, phiên chợ vel bhươl Hòa Vang dzợ lalua năc muy t’ngay bhiệc bhan văn hóa bhui har, r’rộ r’răm. T’mooi tước đâu dzợ bơơn lêy tân tung da dặ, ch’ơh ch’lêê lâng ting pa choom bhrợ bấc bh’rợ ty đanh. Anoo Nguyễn Văn Hùng – muy cha năc đhanuuôr ặt đhị trung tâm thành phố Đà Nẵng xay moon:

“Pazêng bh’nơơn âng đhanuôr đơơng pa câl năc vêy bấc đơn vị năl tước, pa câl đâh bhlầng. Vêy bấc pr’đươi căh zập đoọng pa câl”.

Căh muy đhị tr’câl tr’bhlêy cơnh c’xu, Phiên chợ vel bhươl Hòa Vang dzợ t’hươc tước pa dưr muy zr’lụ tr’câl tr’bhlêy đanh mâng, t’vaih t’nooi chr’năp đanh mâng đoọng ha bh’nơơn bh’rợ âng đhanuôr da ding ca coong. Lâh mơ dzợ,vel đong rơơm Hòa Vang năc đhị pr’têệt kinh tế bhlưa trung tâm đô thị lâng zr’lụ đăh Tây thành phố.

Muy chr’năp liêm choom bhlầng âng phiên chợ nắc đoo pr’đơợ “doọ vaih nhựa – doọ hóa chất”, t’pâh đươi dua pazêng pr’đươi liêm choom lâng pr’ặt tr’mông, tơợ đêêc năc c;an bhưah xa nay bhrợ têng tệêm ngăn lâng đươi dua pr’đươi bh’nơơn dal.

Xay moon ghit lâh mơ ooy chr’năp bh’rợ nâu, pr’căn Đinh Thị Thúy Hương - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân chr’val Hòa Vang đọong năl:

“Tơợ phiên chợ nâu, lâh mơ pa câl pr’đươi cơnh ty đanh, pa câl hàng trực tiếp năc cung tơợ đâu đươi zập đăh pa câl hàng đoọng pa căh lâng chuyển đổi số coh thương mại điện tử. Ghit năc phiên chợ vêy bhrợ livestream pa câl hàng lâng tơợ xa nay âng phiên chợ vêy bấc ma nưih câl đăh mạng. Xoọc đâu, a zi năc coh đhr’năng bhrợ t’vaih 1 đăh pa câl hàng lalay đoọng ha phiên chợ cung cơnh bh’nơơn pr’đươi za zưm âng chr’val Hòa Vang lâng apêê chr’val đăn đêêc”.

Đhr’năng lalua đoọng lêy, bhiệc zooi đhanuôr bhrợ têng căh muy lalua pa dưr bh’nơơn chr’noh bêl vêy đhị pa câl đanh mâng. Tu cơnh đêêc, chr’val Hòa Vang đh’rưah lâng apêê vel đong đăh Tây thành phố Đà Nẵng xoọc xăl cơnh bhrợ: xăl tơợ zooi la leh, ting pr’loọng đong dzang ooy pa dưr t’nooi pa têệt pa zư bhrợ ghit bhlưa đhanuôr, hợp tác xã lâng apêê doanh nghiệp. Đh’rưah, năc đhanuôr cung bơơn pa têệt c’rơ đoọng pa liêm pr’đơợ pr’đươi, bhrợ tem chơơc năl tơơm riah, pa dưr chr’năp tr’haanh lâng pa câl chr’noh ooy sàn thương mại điện tử.

Choom lêy ghit, bhiệc pa dưr cr’noọ bh’rợ liêm sạch, kinh tế tr’ving g’nưm tơợ pazêng pr’đơợ ơy vêy âng vel đong, pa têệt lâng zư lêy pr’ặt tr’mông liêm choom lâng zư pa dưr chr’năp văn hóa xoọc năc c’lâng lêy bhrợ nhâm crêê, t’vaih c’lâng ha y ha dưr đanh mâng đoọng ha zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong./.

PHIÊN CHỢ KẾT NỐI NÔNG SẢN ĐỊA PHƯƠNG, TẠO ĐẦU RA CHO SẢN VẬT MIỀN NÚI ĐÀ NẴNG

Việc biến những lợi thế sẵn có từ thiên nhiên và văn hóa bản địa thành nguồn thu nhập thực tế là mục tiêu trọng tâm để phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Nhằm cụ thể hóa định hướng này, chính quyền tại xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng vừa tổ chức "Phiên chợ quê Hòa Vang", tạo ra một nhịp cầu thiết thực để giúp bà con trực tiếp giới thiệu sản phẩm và kết nối với thị trường tiêu thụ

Phiên chợ quê Hòa Vang được tổ chức ngay tại chợ Túy Loan vào tối thứ Bảy tuần đầu tiên của mỗi tháng. Không gian ở đây mộc mạc, đậm chất quê. Đến với phiên chợ, du khách có thể dễ dàng tìm mua các sản vật núi rừng như: mật ong, măng, ớt Ariêu, rau rừng hay rượu cần; đồng thời được trực tiếp trải nghiệm nghề thủ công, thưởng thức nghệ thuật và các món ăn truyền thống chế biến tại chỗ.

Mang theo những sản phẩm đặc trưng của thôn Phú Túc đến gian hàng, ông Lê Văn Nghĩa – 72 tuổi, người dân tộc Cơ Tu không giấu được niềm vui. Ông phấn khởi chia sẻ, trước đây nông sản bà con làm ra rất khó tiêu thụ, nhưng giờ đây, nhờ có phiên chợ và các kênh bán hàng trực tuyến đi kèm, đầu ra đã rộng mở hơn, giúp đồng bào Cơ Tu yên tâm sản xuất và tự tin quảng bá sản phẩm quê hương.

“Đối với sản phẩm của đồng bào Cơ Tu thì đây cũng là dịp càng quý vì nếu mình chỉ quanh quẩn trong nhà thì sản phẩm của mình không ai biết. Nay nhờ chợ phiên đây, bà con trong địa phương rồi ngoài địa phương, ngoài thành phố kể cả nước ngoài nữa. Như vậy họ sẽ biết được thôn Phú Túc hiện nay đang bảo tồn bản sắc đồng bào Cơ Tu ngoài dệt thổ cẩm ra thì rượu cần được quảng bá thường xuyên nhất”

Không chỉ có sự góp mặt của người dân Hòa Vang, phiên chợ còn là điểm hẹn tiêu thụ sản vật cho bà con Cơ Tu từ các vùng cao lân cận như Sông Vàng, Đông Giang hay Hùng Sơn. Những đặc sản nức tiếng như chè dây, đậu đen xanh lòng, bánh sừng trâu cùng nhiều loại dược liệu bản địa đều có mặt tại đây.

Được Hội Phụ nữ xã chắp mối, chị A Vô Tron (ở thôn La Bớ, xã Đông Giang) đã mang những nông sản do chính tay bà con trồng và hái lượm như măng, rau dớn, ớt Ariêu xuống núi. Nhìn những gùi hàng được du khách đón nhận nhiệt tình, chị A Vô Tron phấn khởi chia sẻ:

“Khách hàng ở dưới xuôi họ ưa thích các loại mặt hàng dân mình làm ra, bởi vì không có thuốc hoá chất. Bà con họ trồng trên nương rẫy, địa hình phức tạp, đi lại khó khăn. Chúng tôi đem bán ở phiên chợ cũng không lời bao nhiêu nhưng vì đây là những sản phẩm của bà con làm ra, đem xuống phiên chợ để giới thiệu, quảng bá vừa có lợi cho mình bà con vừa quảng bá sản phẩm của đồng bào Cơ Tu. Qua đó cũng kiếm ít đồng để trang trải trong cuộc sống, có điều kiện mua sữa cho con”.

Cùng chung mong muốn tìm đầu ra ổn định cho nông sản, bà con Cơ Tu ở các xã miền núi như Hùng Sơn, La Êê cũng mang nhiều đặc sản địa phương xuống chợ.

Không chỉ dừng lại ở không gian mua bán, Phiên chợ quê Hòa Vang còn thực sự là một ngày hội văn hóa rộn ràng. Du khách đến đây được hòa mình vào điệu múa Tân tung da dá truyền thống, thưởng thức các tiết mục nghệ thuật, tham gia trò chơi dân gian và trực tiếp trải nghiệm các nghề thủ công. Anh Nguyễn Văn Hùng - một người dân ở trung tâm thành phố Đà Nẵng cảm nhận:

“Nói chung sản phẩm của bà con nông dân chúng ta rau bán mà được nhiều đơn vị biết đến, tiêu thụ rất mạnh, rất tốt. Đặc biệt là các sản phẩm của các mô hình kinh tế không có đủ để bán”.

Không chỉ là nơi mua bán đơn thuần, Phiên chợ quê Hòa Vang còn hướng tới việc xây dựng một không gian giao thương bền vững, tạo chuỗi giá trị lâu dài cho nông sản miền núi. Xa hơn nữa, địa phương kỳ vọng Hòa Vang sẽ trở thành cửa ngõ kết nối kinh tế giữa trung tâm đô thị với khu vực phía Tây thành phố.

Một điểm cộng rất lớn của phiên chợ là tiêu chí “không nhựa - không hóa chất”, khuyến khích sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường, từ đó lan tỏa thông điệp sản xuất an toàn và tiêu dùng xanh.

Chia sẻ rõ hơn về định hướng ý nghĩa này, bà Đinh Thị Thúy Hương - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hòa Vang cho biết:

“Qua phiên chợi ngoài việc bán hàng truyền thống, bán hàng trực tiếp thì cũng qua đó ứng dụng nhiều kênh bán hàng để quảng bá và chuyển đổi số trong thương mại điện tử. Cụ thể trong phiên chợ sẽ có những phiên livetream bán hàng và qua thông tin của phiên chợ có nhiều người tiêu dùng đăng ký mua hàng qua mạng. Hiện tại chúng tôi đang trong quá trình thiết lập 1 kênh bán hàng riêng cho phiên chợ cũng như sản phẩm chung của xã Hòa Vang và các xã bạn lân cận”

Thực tế cho thấy, việc hỗ trợ bà con sản xuất chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi nông sản có đầu ra bền vững. Chính vì vậy, xã Hòa Vang cùng các địa phương phía Tây thành phố Đà Nẵng đang thay đổi cách làm: chuyển từ hỗ trợ nhỏ lẻ, hộ gia đình sang xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và các doanh nghiệp.Đồng thời, bà con cũng được tiếp sức để chuẩn hóa sản phẩm, làm tem truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử.

Có thể thấy, việc phát triển mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn dựa trên chính những tài nguyên bản địa, gắn liền với bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa đang là hướng đi đúng đắn, mở ra tương lai phát triển bền vững cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi./.