Bơơn rau k’rang âng Đảng, Nhà nước, pazêng c’moo đâu, pr’ặt tr’mông âng đhanuôr ca noong k’tiếc nâu ơy ha dưr ghit lêy, pr’ặt tr’mông âng đhanuôr Cơ Tu coh đâu r’dợ ha dưr; c’lâng p’rang vối chô bhưah bhai, liêm buôn đoọng tr’câl tr’bhlêy; pr’ặt tr’mông tệêm ngăn. Vêy bơơn bh’nơơn nâu, lâh mơ rau zooi âng Nhà nước nắc lêy chăp tước c’rơ đoàn kết, pa zay z’lâh k’đhap âng hệ thống chính trị, coh đêêc vêy c’rơ chr’năp âng apêê t’cooh bhươl, ma nưih bấc ngai chăp đhị vel đong.

T’cooh bhươl Bling Tươm, nắc ơy 79 c’moo lang ha dợ a đoo dzợ t’béch, g’lăng cơnh lalăm, đươi cơnh đêêc nắc đhanuôr lêy ađoo đui cơnh r’vai âng vel Atếêp. Coh g’luh hr’lang k’tiếc moọt x’rịa c’xêê 11 c’moo hay năc ơy g’lâp, p’loong 11 đong ặt âng đhanuôr coh vel, coh đêêc vêy đong âng t’cooh Tươm.Năc tơợ bêl tu bhiệc dưr vaih, chính quyền vel đong ơy vêy xa nay pa đhấc pa tơơi đhanuôr tước ặt đhị đhăm t’mêê, xoọc tơợp bấc ngai cung k’rang. Ha dợ bơơn t’cooh Tươm xay moon pa ghit, năc đhanuôr zêng ting xơợng; vêy đoo pr’loọng đâh ting đoọng k’tiếc, bhươn tược đoọng bhrợ c’lâng moọt ooy zr’lụ ặt t’mêê.

T’cooh Tươm ta luôn pa hay coh loom đay, năc a đay ơy đhanuôr chăp đươi, ting xơợng nắc a đay lêy bhrợ lalăm zập đoo xa nay bh’rợ. pazêng c’moo hay, bêl dzợ c’rơ, t’cooh Tươm nắc muy coh pazêng đhanuôr bhrợ cha choom bhlầng đhị vel đong. T’cooh vêy 3 héc ta quế, keo lâng bấc tơơm chr’noh lơơng cơnh pih, ổi, prí, chưa… tơơm pay bhlầng năc cơnh tơơm prao, h’rôông… lâng zr’lụ băn k’roọc, a tứch a đha bấc k’ha riêng p’nong. T'cooh Bling Tươm moon, ặt ma mông, pa bhrợ ta têng đhị zr’lụ ca noong k’tiếc Việt Lào tơợ k’zệt c’moo đâu nắc lâh mơ lơơng, t’cooh năl ghit zập zr’lụ k’tiếc coh đâu. Tu cơnh đêêc, bêl Bộ đội Biên phòng k’đươi đhanuôr Cơ Tu ting pâh zư lêy ca noong k’tiếc, t’cooh đâh ting pâh. Ting cơnh t’cooh, zr’lụ ca noong k’tiếc tệêm ngăn nắc đhanuôr vêy tệêm loom pa bhrợ ta têng, pa dưr pr’ặt tr’mông:“K’tiếc ahêê ặt nâu năc k’tiếc đăn lâng Lào, tu cơnh đêêc nắc Biên phòng lâng đhanuôr ta luôn lướt cha mêệt lêy. Ahêê ặt coh ca noong k’tiếc nắc bôl da ding dal căh năl ghit cơnh a rọp a bhuy cơnh ooy. Tu cơnh đêêc, ahêê căh choom lu lơ. Zập c’xêê, apêê Biên phòng, Công an, ta luôn xiêr tước vel đoọng xay moon đhanuôr năl đhr’năng ca noong k’tiếc. Coh zập g’luh họp vel nắc azi cung ting xay moon đoọng đhanuôr Cơ Tu hêê xơợng, năl ting zư lêy ca noong k’tiếc, oọ đoọng apêê huông lết moọt, ha dang bơơn lêy năc đâh xay lâng Biên phòng lâng apêê chức năng. Lâh mơ dzợ nắc a zi cung xay moon lâng đhanuôr hêê năc pa zay bhrợ têng cha ha dợ oọ bhrợ cha coh k’tiếc âng apêê đăh tôh”.

 Lâng chr’năp âng đay, t’cooh Tươm ơy vaih nắc poong pa têệt nhâm mâng, zooi c’bhuh Công an năl đâh zập đhr’năng coh vel, ha dang vêy rau dưr vaih năc cung đâh bhlêh lơi. Thiếu tá Nguyễn Hữu Khánh, Phó Trưởng Công an xã Avương đoọng năl, đoọng zư pr’ặt tr’mông tệêm ngăn, nhâm mâng nắc lêy z’nươr tơợ đhanuôr. Pa bhlầng nắc apêê t’cooh bhươl, ma nưih bấc ngai chăp cơnh t’cooh Tươm:“Cơnh lâng t’cooh Tươm đhị vel Atêếp, a đoo pa dưr c’rơ chr’năp âng ma nưih t’cooh vel, ma nưih bấc ngai chăp đhị vel đong. Ađoo ta luôn pa too moon đhanuôr năc ting xơợng bhrợ cơnh c’lâng xa nay âng nhà nước; pa too moon acoon cha châu oọ ting t’păng lâng rau căh liêm coh xã hội. T’cooh pa choom đhanuôr cơnh bhrợ cha. Tước nâu kêi, đợ ngai vêy t'cooh zooi năc zêng ơy z’lâh đha rựt, chroi k’rong ooy bh’rợ pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr đhị chr’val”.

T’cooh Tươm choom xay, choom bhrợ, đươi cơnh đêêc nắc bơơn cán bộ, đhanuôr ting xơợng, chăp đươi. Pr’loọng n’đoo coh vel tr’vay tr’lin, căh cơh tr’zệêng k’tiếc k’bunh nắc t’cooh Tươm tước prá xay, bhlêh lơi. Anoo Bling Tiên ặt vel Atếêp đoọng năl, coh zập bh’rợ âng vel đong, tơợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê, zư lêy crâng, zư lêy ca noong k’tiếc pa tước xay moon đhanuôr xăl tơơm chr’noh, bh’năn băn, t’cooh Tươm zêng nắc ma nưih lêy bhrợ tr’nơợp: “Ava Bling Tươm n’đhơ êêh rau đảng viên ha dợ ava x’mir bhrợ zập rau, a đoo lưch loom lâng đhanuôr coh vel.  Nâukeie, ava n’đhơ ơy t’cooh ha dợ a đoo cung pa zay ting pâh bhrợ zập bh’rợ âng vel, ta luôn tước lưm ta mooh đhanuôr, k’dua đhanuôr pa zay bhrợ têng cha, ting xơợng cơnh c’lâng xa nay âng Đảng, Nhà nước. N’đhơ ađoo dzợ muy đăh têy năc cung pa zay bhrợ zập bh’rợ âng vel, cơnh tal, xaach c’lâng, pa liêm c’lâng n’coo đác a va zêng ting bhrợ”.

Chr’val ca noong k’tiếc Avương xoọc vêy 29 t’cooh bhươl, ma nưih bấc ngai chăp. Apêê nâu nắc poong pa têệt bhlưa Chính quyền lâng đhanuôr. Đươi vêy t’cooh bhươl, bấc rau chính sách, pháp luật âng Đảng, Nhà nước ơy bơơn đhanuôr xơợng năl ghit lâh mơ. Pazêng g’luh họp vel lâng ting pâh âng t’cooh bhươl nắc ơy zooi đhanuor năl lâh mơ ooy c’lâng xa nay, chính sách, pa bhlầng nắc rau crêê tước zư lêy crâng, ca noong k’tiếc lâng cha groong rau căh liêm coh pr’ặt tr’mông:“Chr’val Avương nắc chr’val ca noong k’tiếc, zr’lụ chr’năp bhlầng ooy an ninh – quốc phòng. Lâng chr’năp nắc p’loọng tơợp đoọng lướt chô, tr’câl tr’bhlêy, pa têệt lâng chr’val ca noong k’tiếc Tây Giang lâng Hùng Sơn, Avương nắc vêy pr’đơợ liêm buôn đoọng pa dưr kinh tế pa têệt lâng zư lêy ca noong k’tiếc truih c’lâng Hồ Chí Minh tước A Lưới. Azi nắc đh’rưah pa dưr c’rơ đoàn kết, zư lêy tệêm ngăn ca noong k’tiếc, đoọng đhanuôr tệêm loom pa bhrợ ta têng. Chr’val Avương nắc r’dợ vaih za đêr nhâm mâng pa bhlầng coh bh’rợ zư lêy, zr’ziêng lâng tệêm ngăn câ noong k’tiếc”./.

GIÀ LÀNG CƠ TU NÊU GƯƠNG SÁNG Ở VÙNG CAO BIÊN GIỚI ĐÀ NẴNG

Xã A Vương, thành phố Đà Nẵng có chung đường biên giới với nước bạn Lào. Những năm gần đây, diện mạo vùng cao biên giới này có nhiều đổi thay rõ rêt, đời sống đồng bào Cơ Tu nơi đây từng bước được cải thiện; việc đi lại, giao thương của bà con ngày càng dễ dàng; tình hình anh ninh trật tự, an toàn xã hội được đảm bảo. Đáng quan tâm là vai trò tích cực của các già làng, người uy tín tại địa phương.

Già làng Bling Tươm năm nay đã 79 tuổi nhưng vẫn còn nhanh nhẹn, minh mẫn. Cuối tháng 12 năm ngoái, trận sạt lở núi đã cuốn trôi 11 căn nhà, trong đó có nhà của già. Khi chính quyền vận động bà con di dời đến nơi ở mới, ban đầu nhiều người còn lo lắng. Nhưng nhờ già Tươm đứng ra phân tích, vận động, bà con đều đồng thuận làm theo. Có hộ còn sẵn sàng hiến đất, nhường vườn để mở đường vào khu tái định cư.

Già Tươm luôn nghĩ, đã được bà con tin thì mình phải làm gương, nói đi đôi với làm. Trước đây, khi còn khỏe, già là người lao động sản xuất giỏi, có hàng hecta quế, keo, cây ăn quả, cây gỗ lớn, cùng đàn bò và gia cầm hàng trăm con. Sống lâu năm ở vùng biên giới Việt – Lào, già hiểu rõ từng tấc đất quê mình. Vì vậy, khi Bộ đội Biên phòng vận động bà con Cơ Tu tham gia bảo vệ biên giới, già hưởng ứng ngay. Già nói, biên giới có yên thì bà con mới yên tâm làm ăn, phát triển cuộc sống.“Đất mình sống là ngay biên giới với Lào cho nên mình thường xuyên cùng biên phòng, dân quân tự vệ đi tuần tra. Mình ở sát biên giới có nhiều thứ không lường trước được, không được chủ quan, lơ là. Do đó, chúng tôi thường xuyên tuần tra, giám sát. Hàng tháng, Biên phòng, Công an phối hợp xuống thôn tuyên truyền cho bà con nắm rõ tình hình an ninh biên giới. Trong các cuộc họp thôn, chúng tôi là già làng đã cùng Đồn Biên phòng, Công an tuyên truyền, vận động bà con Cơ Tu giữ vững an ninh biên giới, chống kẻ xâm phạm, phát hiện kẻ lại qua đường biên giới nhanh chóng báo cho Biên phòng và lực lượng chức năng. Ngoài ra, chúng tôi luôn vận động bà con không sản xuất trên đất bên kia”.

Bằng uy tín và tiếng nói có trọng lượng, già Tươm trở thành cầu nối quan trọng, giúp Công an xã kịp thời nắm tình hình, giải quyết sớm các vụ việc ngay từ cơ sở. Thiếu tá Nguyễn Hữu Khánh, Phó Trưởng Công an xã Avương cho biết, muốn giữ vững an ninh trật tự và bảo vệ biên giới quốc gia thì phải dựa vào nhân dân, nhất là những già làng, người có uy tín như già Tươm. “Đối với già làng Tươm tại thôn Atêếp, già phát huy tốt vai trò của một người già làng, người có uy tín tại địa phương. Già luôn vận động bà con thực hiện theo chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của nhà nước; dặn dò con cái không tham gia vào các tệ nạn xã hội. Già tận tình hướng dẫn bà con cách làm ăn. Đến nay, những hộ ông hướng dẫn, giúp đỡ cũng đã thoát nghèo, góp phần phát triển kinh tế chung của xã nhà”.

Già Tươm nói được, làm được nên được cán bộ tin tưởng, bà con thì kính trọng, nghe theo. Mỗi khi trong thôn có mâu thuẫn, tranh chấp hay cãi vã, bà con đều tìm đến già để nhờ phân xử. Anh Bling Tiên, người dân thôn Atêếp cho biết, trong mọi phong trào của địa phương, từ xây dựng nông thôn mới, bảo vệ rừng, giữ gìn an ninh biên giới đến chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, già Tươm luôn là người đi đầu. “Bác Bling Tươm tuy không phải là đảng viên nhưng bác rất gươg mẫu, hết lòng vì bà con trong thôn. Bác làm cán bộ thôn đã mười mấy năm nay, bà con trong thôn ai cũng quý trọng bác. Nay bác tuy có tuổi nhưng vẫn nhiệt huyết với công việc của thôn, thường xuyên thăm hỏi, vận động bà con trong thôn chăm chỉ làm ăn, nghe theo đường lối của Đảng, Nhà nước. Mặc dù bác có 1 tay nhưng bất cứ hoạt động nào của thôn, bác đều tham gia, như phát quang đường nông thôn, hay thông ống dẫn nước bác đều có mặt”.

Xã vùng cao biên giới A Vương hiện có 29 già làng, người uy tín. Đây là lực lượng nòng cốt, làm cầu nối giữa chính quyền và nhân dân. Nhờ có các già làng, nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước được bà con hiểu rõ và làm theo. Trong các buổi họp thôn, tiếng nói của già làng giúp đồng bào nắm chắc hơn những quy định về bảo vệ rừng, giữ gìn biên giới và phòng, chống các tệ nạn xã hội. (Thêm ai nói): “Xã Avương là xã biên giới có vị trí đặc biệt quan trọng về an ninh – quốc phòng. Với vai trò là cửa ngõ giao thương, tiếp giáp với hai xã biên giới Tây Giang và Hùng Sơn, xã Avương có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế gắn với nhiệm vụ giữ vững an ninh, quốc phòng dọc tuyến biên giới từ đường Hồ Chí Minh đến A Lưới. Chúng tôi tin tưởng rằng, nhân dân và chính quyền địa phương sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, cùng nhau giữ vững an ninh, quốc phòng, yên tâm lao động sản xuất và phát triển kinh tế bền vững. Xã Avương sẽ từng bước trở thành pháo đài vững chắc trong sự nghiệp giữ gìn hòa bình, hữu nghị và an ninh biên giới”./.