# Nâu đoo xa’nay tin hi’dưm: Đắh bhiệc pa’dzoọc pa’đenh c’moo đhêy hưu, t’bhứah t’bấc đợ apêê ting por đươi dua bảo hiểm xã hội… nắc đợ cr’liêng xa’nay bơơn bấc đại biểu k’rang tước đhị hội thảo zr’lụ Bắc xay moon đắh Luật bảo hiểm xã hội bhr’lậ âng UB zâp đắh bhiệc xã hội âng quốc hội pazưm lâng Viện FES âng cộng hoà liên bang Đực đhị VN. T’mêê bhrợ têng đhị Hà Nội.

# Ting cơnh dự thảo Luật bảo hiểm xã hội bhr’lậ, tơợ c’moo 2016 nắc a’tếh, pa’dzoọc c’moo đhêy hưu lâng cán bộ, công chức, viên chức, 3 c’moo nắc pa’dzoọc 1 tuổi đoọng tước bêl 62 c’moo lâng pân’jứih, pân’đil, cắh cậ zâp 62 c’moo lâng pân’jứih, 60 c’moo lâng pân’đil, tơợ c’moo 2020 nắc a’tếh nắc bhrợ têng bhiệc pa’dzoọc c’moo đhêy hưu lâng zâp apêê lơơng lâng c’lâng bh’rợ cơnh đêếc. 2, 3 boọp p’rá xay moon, pa’dzoọc bhrợ cơnh đâu nắc liêm glặp lâng pr’đơợ ặt mamung lâng c’moo mamung trung bình dưr dzoọc âng manứih VN. Hân đhơ cơnh đêếc, cung vêy boọp p’rá xay moon xa’nay bh’rợ nâu nắc lêy cha’mêết paliêm gít đoọng liêm glặp lâng zâp ngai manứih ting pr’đơợ, pr’ắt bhrợ bhiệc.

# Dự án Luật bảo hiểm xã hội bhrợ t’bhứah t’bấc apêê đươi dua bảo hiểm xã hội. ting đêếc, manứih pabhrợ vêy hợp đồng pabhrợ tơợ 1 c’xêê nắc a’tếh nắc ting por đươi dua bảo hiểm xã hội pa’ép, bêl ahay quy định nắc tơợ 3 c’xêê nắc a’tếh. hân đhơ cơnh đêếc, bấc đại biểu moon nắc lêy cha’mêết liêm gít bấc đắh bh’rợ.

# Dự thảo Luật bảo hiểm xã hội bhr’lậ g’lúh nâu pa’xoọng bấc quy định t’mêê liêm crêê cơnh quy định pân’jứih pabhrợ vêy k’điêl n’niên k’coon nắc bơơn đhêy bhiệc 5 t’ngay lâng apêê n’niên liêm choom, lâng 7 t’ngay lâng apêê bhrợ bhiệc vêy k’điêl n’niên k’coon ta ruốch, bhr’lậ quy định đắh zooi zúp đoọng 1 chu n’niên k’coon…

# Đhị đông bhrợ bhiệc Bộ quốc phòng, Bộ quốc phòng t’mêê bhrợ têng hội nghị trực tuyến pazưm pr’lứch bh’rợ padưr c’lâng lướt lêy cha’mêết k’noong k’tiếc g’lúh 1 c’moo 2006-2010 lâng xay bhrợ g’lúh 2 âng bh’rợ nâu. Ting cơnh xay moon đhị hội nghị, bh’rợ bhrợ têng padưr c’lâng lêy cha’mêết k’noong k’tiếc ơy bơơn bấc bh’nơơn liêm choom. C’lâng bh’rợ zâp xa’nay bh’rợ zêng bơơn lêy pay liêm gít, glặp lâng pr’đợơ plêệng k’tiếc lâng têêm ngăn cơnh bh’rợ tr’nêng, bhrợ têng liêm crêê bh’rợ lêy cha’mêết zư lêy c’la k’noong k’tiếc âng k’tiếc k’ruung. C’lâng lướt cha’mêết k’noong k’tiếc pazưm lâng truíh toor k’noong k’tiếc, c’lâng đhanuôr ắt mamung ơy bhrợ padưr c’lâng liêm buôn tước zâp chr’val k’noong k’tiếc, chrooi pa’xoọng bhrợ padưr padưr pr’ắt tr’mung lâng pa’xiêr đha’rứt. bhrợ pr’đơợ đoọng ha bộ đội biên phòng lêy cha’mêết truíh c’lâng k’noong k’tiếc, t’bhlâng giao lưu zr’ziêng lâng đhanuôr zâp k’tiếc k’ruung tr’đăn đhị zr’lụ k’noong k’tiếc.

# Đhị tp.Buôn Ma Thuột, UBND tỉnh Đắc Lắc pazưm lâng UB chính quyền tỉnh Mondulkiri, k’tiếc k’ruung Campuchia bhrợ têng hội nghị sơ kết đhr’năng pazưm âng 2 tỉnh ooy cr’chăl hanua lâng ký gr’hoót bhiệc bhrợ pazưm ooy cr’chăl nâu a’tốh. tước đâu, tỉnh Đắc Lắc lâng tỉnh Mondulkiri, k’tiếc k’ruung Campuchia ơy ký gr’hoót 11 bha ar pa’tơ xay moon đh’rứah lâng zâp cr’liêng xa’nay pazưm bhrợ padưr cửa khẩu, đoọng ha bhiệc padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung, bhrợ pr’đơợ đoọng ha zâp doanh nghiệp âng tỉnh Đắc Lắc k’rong bhrợ padưr bấc đắh bh’rợ cơnh ha’rêê đhuốch, xây dựng, thuỷ điện, du lịch, bhrợ padưr hạ tầng k’noong k’tiếc.

Ooy 14 c’moo hanua, tỉnh Đắc Lắc ơy zooi zúp tỉnh Mondulkiri đợ zên k’dâng 25 tỷ đồng đoọng xay bhrợ zâp xa’nay bh’rợ padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung. Công ty cao su Đắc Lắc bhrợ têng dự án padưr pa’xớc t’nơơm cao su đhị Mondulkiri chr’nắp 10 đôla Mỹ, bhrợ đoọng bhiệc bhrợ ha lấh 160 apêê pabhrợ, lâng zên tơợ 3-6 ực đồng 1 c’xêê. 2 tỉnh Đắc Lắc lâng Mondulkiri ơy t’đang k’đươi zâp doanh nghiệp k’rong bhrợ padưr bấc đông máy thuỷ điện, pazưm bhrợ padưr zâp đhị lướt lêy chi’ớh cóh k’ruung Sê-rê-pôk.

# Bộ tài chính t’mêê moon pa’glúh số liệu liêm gít đợ mơ zên u’xưa âng quỹ têêm ngăn zên pa’câl đhị zâp doanh nghiệp pa’căl xăng dầu đầu mối. ting đêếc, dáp tước lứch c’moo 2013, pazêng đợ mơ u’xưa âng quỹ têêm ngăn zên pa’câl xăng dầu đhị zâp doanh nghiệp dzợ k’noọ 170 tỷ đồng. cung ting số liệu t’mêê moon pa’glúh, 10 ooy 17 doanh nghiệp vêy đợ mơ zên u’xưa quỹ dương. Ooy đâu đợ doanh nghiệp vêy thị phần bấc cơnh Tập đoàn xăng dầu VN Petrolimex vêy đợ mơ zên xưa bấc bhlâng nắc 304 tỷ đồng, tổng công ty xăng dầu Quân đội xoọc xưa lấh 137 tỷ đồng, công ty dầu khí thành phố HCM nắc 52 tỷ đồng.

# C’moo 2013, âng đơơng pa’câl a’moót cóh k’tiếc k’ruung lơơng âng prang k’tiếc k’ruung k’noọ đợc nắc bơơn 134 r’bhâu tấn lâng đợ mơ zên âng đơơng pa’câl nắc bơơn 899 ực đôla Mũ, dưr dzoọc 15% đắh liêm chr’nắp lâng dưr dzoọc lấh 13% đắh bhiệc âng đơơng pa’câl lâng c’moo 2012. Âng đơơng pa’câl a’moót ooy k’tiếc k’ruung lơơng âng VN xoỌc dzoọng bha’lâng đắh pr’đươi lâng âng đơơng cóh bha’lang k’tiếc, liêm chr’nắp đắh bhiệc âng đơơng pa’câl, têêm ngăn zên cóh thị trường. ting cơnh hiệp hội a’moót VN moon, xoọc đâu vêy k’dâng 95% pr’đươi a’moót bhrợ têng cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung đoọng âng đơơng pa’câl tước lấh 80 k’tiếc k’ruung, dzợ 5% nắc đươi dua cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung. VN vêy k’dâng 15 doanh nghiệp bhrợ têng a’moót dzoọng bha’lâng cóh bha’lang k’tiếc, bơơn lấh 50% thị phần âng đơơng pa’câl. Xoọc đâu Hoa Kỳ nắc đhị âng đơơng pa’câl a’moót bha’lâng âng VN, lâng mơ âng đơơng pa’câl bơơn dal bhlâng. Xang nặc nắc thị trường Đức, UAE…

# Xang 4 c’moo bhrợ têng, bhiệc moon k’đươi Manứih VN t’đui đoọng đươi dua pr’đươi VN ơy bhrợ padưr k’rơ ooy đắh c’năl bh’rợ âng manứih đươi dua, ooy đâu, ơy vêy 71% manứih đươi dua tin đươi ooy pr’đươi Việt liêm choom lâng pr’đươi Việt ơy bơơn mơ 80-90% cóh hệ thống siêu thị, đhị pa’câl pr’đươi têêm ngăn zên… hân đhơ cơnh đêếc, p’cắh mặt bộ công thương cung moon k’đươi nhà nước zooi zúp padưr pa’xớc hệ thống ângd dơơng ting xa’nay bh’rợ padưr thị trường cóh k’tiếc k’ruung đoọng bhrợ têng liêm choom lấh mơ bhiệc zêl cha’groong pr’đươi ch’chơơr, cắh liêm choom, têêm ngăn ch’na đh’nắh lâng zư lêy thương hiệu bh’nơơn âng doanh nghiệp, vel bhươl.

# Hi’dưm nua, UBND tỉnh Quảng Bình, Trung tâm khoa học lâng padưr pa’xớc xã hội âng hiệp hội phân bón VN pazưm bhrợ têng hội chợ ha’pruốt 2014. Ting por pấh hội chợ vêy 330 n’lung pr’đươi âng lấh 250 doanh nghiệp cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng cóh ngoai tỉnh xay moon đợ bh’nơơn pr’đươi nâu đhị bấc đắh bh’rợ tr’nêng lalay cơnh, cơnh bhrợ n’loong, mộc mỹ nghệ, điện tử, ơ’íh, pr’chăm, da giày, pr’đươi pô lâng t’nơơm cha’năm… hội chợ ha’pruốt 2014 đoọng bhrợ têng cơnh cr’noọ lướt lêy chi’ớh lâng bhrợ pr’đơợ đoọng ha đhanuôr câl đươi pr’đươi hơnh déh tết, moon k’đươi manứih Việt t’đui đoọng đươi dua pr’đươi Việt. lâng nắc g’lúh đoọng zâp đắh doanh nghiệp xay moon đắh kinh nghiệm, chấc lêy g’lúh k’rong bhrợ, t’bhứah thị trường, padưr pa’xớc bh’rợ tr’nêng pa’câl.

# Tết c’moo đâu, tỉnh Trà Vinh vêy 6 doanh nghiệp ting por âng đơơng pr’đươi têêm ngăn zên pa’câl. Zâp doanh nghiệp nâu bơơn UBND tỉnh zooi zúp zên doọ pay lãi mơ lấh 33 tỷ đồng ooy 4 c’xêê l’lăm tết, bêl tết lâng xang tết.

Ting đêếc, zâp pr’đươi chr’nắp đoọng đươi bêl tết nắc bơơn đợc p’cắh pa’câl 130 đhị chợ đầu mối, zâp thị trấn lâng đhị thành phố Trà Vinh. Hadợ đhị zâp chợ chr’val, zâp trung tâm bấc đhanuôr ắt nắc pa’câl lưu động lâng zâp pr’đươi cơnh cha’nêếh, đường, sữa, trà, bánh, mứt, đác ngam… pr’đươi âng đơơng pa’câl đhị đâu nắc zêng bơơn xay moon liêm gít zên pa’câl, lâng zên pa’câl ma mơ lâng bêl k’rong zư đợc lâng têêm ngăn, liêm zâp. T’coóh Nhueyẽn Văn Bảnh, phó GĐ sở công thương Trà Vinh đoọng năl:

Azi ra’văng tước xang tết ngueyen đán, zên k’rong pachô nắc tước 30/4, tu cơnh đâu đhr’năng pa’xiêr zên, cắh dzợ váih bấc pr’đươi pa’câl xang tết nắc doọ dưr váih.

# Ơy vêy 46 doanh nghiệp zước moon zooi zúp lấh 430 ực đồng đoọng tp.Hội An, tỉnh Quảng Nam bhrợ têng bhiệc penh pháp hoa hi’dưm giao thừa tết nguyên đán Giáp Ngọ. ting đêếc, tp.Hội An nắc bhrợ têng bhiệc penh 2 cây pháo hoa đương hơnh déh giao thừa 2 đhị nắc Bhươn tượng An Hội lâng p’loọng biển Cửa Đại. tơợ zên zooi zúp n’lơơng nắc đoọng ooy zâp vel đông đoọng k’rang tết ha pêê đha’rứt. UBND tp.Hội An cung pazao ooy trung tâm văn hoá thể thao lâng zâp ngành, đơn vị, vel đông bhrợ têng bấc bh’rợ văn hoá pr’hát xa’nưl hơnh déh ha’pruốt Giáp Ngọ.

# UBND tỉnh Kon Tum đoọng năl, tơợ zên ngân sách nhà nước lâng zooi zúp âng zâp tổ chức, cha’nặc manứih, c’moo 2013 tỉnh zooi zúp taluôn đoọng ha lấh 10.300 apêê bảo trợ xã hội, cher đoọng hun pr’hêl, zooi zúp apêê ha ul cha, cha’cêết ra’ngoóh đoọng ha k’zệt r’bhâu g’lúh pr’loọng đông lâng pazêng zên lấh 30 tỷ đồng, đh’rứah lâng k’noọ 1.300 tấn cha’nêếh âng chính phủ. Quỹ tu manứih đha’rứt âng tỉnh nắc ơy zúp đoọng k’ha riêng pr’loọng đông vêy đông ắt liêm nhâm. Lâng bhiệc k’rang lêy đoọng ha zâp apêê chính sách g’lúh tết nguyên đán Giáp Ngọ 2014 k’noọ tước đâu,tỉnh Kon Tum nắc ơy k’đươi bhrợ bh’rợ Tết tu manứih đha’rứt lâng apêê chất độc da cam, moon k’đươi zâp chr’hoong, thành phố cóh tỉnh lêy cha’mêết gít, oó đoọng pr’loọng đông đoo ha ul cha, xâng cha’cêết ooy đợ t’ngay tết.

# Hi’dưm nua, hội sinh viên tp.Đà Nẵng bhrợ têng bhiệc hơnh déh sinh viên 5 râu liêm choom ta’lưm hơnh déh 64 c’moo t’ngay truyền thống học sinh-sinh viên VN 1950-2014 lâng pazao đoọng ve stàu, xe đoọng ha sinh viên đha’rứt chô ooy đông cha tết. c’moo học hanua, tp.Đà Nẵng ơy vêy k’noọ 290 sinh viên bơơn ch’ner sinh viên 5 râu liêm choom, ooy đâu 9 sinh viên bơơn ch’ner cấp TW. TW Hội sinh viên VN cung pazao đoọng ch’ner Sap tháng Giêng c’moo học 2013-2014 đoọng ha 13 sinh viên tp.Đà Nẵng bơơn bh’nơơn liêm dal ooy bhiệc học tập lâng bh’rợ sinh viên. G’lúh nâu, hội sinh viên Đà Nẵng ơy moon k’đươi pazao đoọng 1.000 vé tàu, xe đoọng ha sinh viên zâp trường đại học, cao đẳng cóh Đà Nẵng lưm tr’mung zr’nắh k’đhạp chô ooy đông cha tết.

# Tơợ c’moo 2006 tước đâu, hội apêê crêê chất độc da cam/đioxin tp.Cần Thơ ơy zước bơơn zâp đắh zên lấh 18 tỷ đồng đoọng k’rang lêy đoọng ha zâp apêê crêê chất độc da cam/đioxin. Lâng zên nâu, hội nắc ơy bhrợ padưr lâng bhr’lậ k’noọ 300 đông da’dô k’er, lưm ta’moóh lâng cher đoọng hun pr’hêl ha lấh 25.000 hun, zooi zúp k’noọ 600 hun pr’hêl học bổng đoọng ha pêê crêê chất độc da cam lâng pr’loọng đông apêê dưr zi lấh zr’nắh k’đhạp, t’bhlâng học, pazao đoọng k’noọ 300 xe lăn, khám lâng đoọng zanươu k’goóh, ruốch da’dưl đoọng ha k’noọ 4000 apêê k’ay. Xộc đâu tp.Cần Thơ vêy lấh 4.200 apêê crêê chất độc da cam lưm tr’mung zr’nắh k’đhạp.

# Sở giáo dục tỉnh Kiên Giang đoọng năl, prang tỉnh xoọc đâu vêy 5 trường phố thông dân tộc nội trú, 1 trường trung cấp bh’rợ tr’nêng acoon cóh nội trú lâng 23 trường phố thông váih pachoom chữ acoon cóh. Ooy c’moo hanua, tỉnh ơy k’rang lêy k’rong bhrợ pr’đơợ pr’đươi pachoom học, padưr dal bhiệc p’too pachoom. Đợ mơ học sinh acoon cóh crêê moót nguyện vọng 1 ooy zâp trường cao đẳng, đại học cung zăng bấc. hân đhơ cơnh đêếc, bh’rợ p’too pachoom đhị zâp trường acoon cóh nopọi trú cung dzợ lưm bấc zr’nắh k’đhạp. bhiệc x’rặ bhrợ xa’nay bh’rợ p’too pachoom, lâng tài liệu lêy cha’mêết lâng p’rá acoon cóh cắh ơy liêm ma mơ lâng dzợ bấc cắh liêm choom, đợ mơ học sinh acoon cóh lơi học cung bấc, giáo viên pachoom p’rá acoon váih chứng chỉ, cắh váih bằng chuyên môn pachoom p’rá acoon cóh liêm crêê cơnh quy định nắc cắh bơơnd dươi chế độ zooi zúp đoọng ting cơnh nghị định 82 âng chính phủ./.