Đhanuôr lâng pr’zợc chắp nhêr! Bơơn ta moon cơnh Hạ Long ooy cóh lâng k’noọ 100 boỌng gơợp laliêm pr’hay, pazêngd dhị danh thắng Tràng An cóh tỉnh Ninh Bình-zr’lụ k’tiếc âng manứih Việt ty nắc c’cir kép tr’nơợp âng VN bơơn UNESCO moon nắc c’cir bha’lang k’tiếc lâng zâp râu chr’nắp liêm đắh văn hoá. Danh thắng liêm pr’hay. T’ruíh Lướt l’lêy cóh sóng phát thanh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc tước lưm lâng chấc lêy năl đắh pazêng danh thắng Tràng An nâu ấ:

Zr’lụ lướt lêy chi’ớh Tràng An lâng zr’lụ c’cir cố đô Hoa Lư ắt cóh bôl đhêl vôi Hoa Lư. Pazêng đợ bôl đhêl vôi Hoa Lư bơơn xay moon , cha’groong đắh đông nắc k’ruung Chanh, đắh Bắc nắc k’ruung Hoàng Long, đắh Tây Nam nắc k’ruung Bến Đang. Đắh bắc, đông lâng đông nam âng pazêng bôl đhêl nâu nắc đợ clung k’tiếc laliêm, bơơn pluum ga’lọp lâng k’ruung Đáy, k’ruung Vân…

Đợ mơ dal trung bình âng pazêng bôl đhêl vôi Hoa Lư nắc 70-105 mét, xang nặc ting đệ a’năm ting c’lâng Tây Bắc-đông nam. Đhị vel đông chr’hoong Hoa Lư, đhị vêy bấc c’cir lịch sử văn hoá, danh thắng bơơn bấc ngai năl. Đợ bôl đhêl vôi nâu bơơn k’noọ m’pâng pazêng k’tiếc đắh tây âng chr’hoong, pazưm lấh mơ nắc tước ooy zâp chr’val Trường Yên, Ninh Xuân, Ninh Hải lâng bấc lấh mơ nắc chr’val Gia Sinh, chr’hoong Gia Viễn. pazêng đợ bôl đhêl vôi nâu k’dâng 1, 2 ha’riêng bôl. Dading bấc ơl, dading nâu p’têết ta’têêr lâng dading tốh, ơy tơợ ahay váih acoon c’lâng k’tiếc âng apeê buôn lướt cóh k’coong, ơy chô đắh đông nắc lêy dading ting cắh dzợ bấc lâng bhrợ padưr bấc thung Karst, đhanuôr buôn moon nắc Thong, cắh cậ Áng cơnh áng Mương, Thong Bái, thung Lang, thung Tối Trong, thung tối Ngoai, thung zêệ búah, thung đền Trần… ooy zr’lụ dự án nắc ơy lêy cha’mêết lâng đăng lêy bơơn 31 thung. Đhị dzung zâp dading đhêl vôi bấc đhị dzợ bơơn lêy zâp c’léh bh’rịơ âng biển. tu cơnh đâu, zr’lụ dading đhêl vôi Hoa Lư dzợ ta moon nắc Hạ Long ooy cóh.

Cóh zâp bôl dading vôi nâu váih bấc cơnh Karst-đhêl c’toọr mèo, hadợ coh cr’loọng  zâp bôl đhêl vôi nâu vêy bấc boọng gợp. zâp boọng gợp cóh đâu bấc lêy nắc zâp râu boọng gợp ắt ngang, cóh ping lêy độp li hụ.

Zr’lụ lướt lêy chi’ớh Tràng An xoọc đâu cắh ơy vêy xay moon liêm crêê ha mơ boọng gợp, mưy đợ boọng gợp cóh đác nắc ơy ta’đăng lêy cha’mêết 48 boọng, c’bhúh boọng dal nâu cơnh boọng Địa Linh dal 1.500 mét, boọng gợp Sinh Dược 1.300 mét, boọng Mây 1.200 mét… pazêngboọng gợp, dading, thung, a’bóc, acoon tâm… nắc ơy bhrợ padưr 1 Tràng An liêm pr’hay, váih mưy a’đoo a’năm cóh đồng bằng Bắc Bộ cung cơnh zâp zr’lụ k’tiếc âng k’tiếc k’ruung, 1 đhị zr’lụ cruung đác liêm chr’nắp, k’rong pazưm bấc danh lam thắng cảnh liêm pr’hay, 1 đhị lướt lêy chi’ớh laliêm.

Tun cóh crâng dading a’bhưi t’váih lơi, zr’lụ du lịch liêm pr’hay cóh Tràng An vêy bấc n’loong n’cuông, bhơi r’véh liêm chr’nắp. xang bêl lêy cha’mêết tr’nơợp nắc lêy 577 tơơm n’loong n’cuông, ooy đâu vêy 10 râu crêê ắt ooy bha’ar bhrông âng VN lêy zư đợc paliêm. Lấh mơ, đợ t’nơơm zanươu cóh đâu cung bấc chr’nắp nắc ơy vêy 311 râu tơơm zanươu choom đươi bhrợ, đợ n’loong cha’năm vêy 76 râu âng 31 tô bhúh… zâp râu t’nơơm chr’nắp pr’hắt cơnh prao, kiềng kiềng, đinh, sến… cắh vêy bấc lâng ắt đhị k’đhạp lướt tước, xoọc đâu đhị dading đhêl vôi nắc đợ tơơm n’loong cắh vêy lấh chr’nắp đắh kinh tế. a’chim a’đhắh cóh zr’lụ Tràng An nâu cung dzợ bấc, pazêng 30 râu a’chim a’đhắh, 40 râu a’chông a’xiu, chr’nắp lấh mơ nắc coọp tuôr ra’gặt bơơn ta lêy nắc râu a’đhắh chr’nắp bhlâng lêy zư paliêm.

A’chim a’đhắh ooy cóh cắh ơy xay moon liêm zâp, hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu đhanuôr vel đông lâng vêy bêl lâng ta’mooi lướt lêy chi’ớh cung dzợ lưm lêy đợ t’nooi bhọt, xong chăng, chr’gơơng, ta’ri, k’dông, bhi’hêy, ta’bhơm, a’tọc, xong bhrông, k’xanh, zâp râu a’chim cơnh cha’rao, a’tạ, lấh mơ nắc triing ga’roọc-1 râu a’chim chr’nắp pr’hắt ắt mamung ting t’nooi. Lêy cha’mêết zâp g’lúh lướt lêy âng zâp đắh bh’rợ chuyên môn lalay cơnh zâp chuyên gia vêy bấc râu xay moon lalay cơnh, hân đhơ cơnh đêếc nắc vêy mưy cơnh đươi moon đh’rứah nắc zr’lụ lướt lêy chi’ớh sinh thái Tràng An xoọc ặt váih n’lơớp đợ râu chr’nắp liêm âng du lịch nhân văn pậ chr’nắp bơơn ta k’cắh lâng xoọc ooy cr’chăl lêy bhrợ paliêm đợ boọng gợp nâu. Bấc pr’đươi, c’léh bh’rợ âng apêê lang ahay tơợ 5.000-30.000 c’moo cóh boọng gợp Bói, boọng Trống. đợ dading boọng Chợ lâng dading đhêl ông Hay, Thung Bình.

Ooy cr’chăl bhrợ padưr k’tiếc k’ruung lâng zư k’tiếc k’ruung bấc râu zr’nắh zr’dô, hân đhơ cơnh đêếc pabhlâng pậ chr’nắp âng acoon cóh hêê, bhrợ padưr lịch sử âng zr’lụ k’tiếc nâu bơơn xay moon liêm tr’ang đợ c’léh bh’rợ đợc lơi cơnh lang apêê bhua Hùng vêy đhị bhuốih Quý Minh Đại Vương-đền Trần, bhuốih Cao Sơn Đại Vương-dading chùa Bái Đính, lang Đinh, Lê, Lý-thế kỷ 10, hệ thống dading đhêl, crâng n’loong, k’ruung a’bóc,… lấh mơ nắc 2 chu zêl cha’groong a’rập Nguyên nắc bêl ahay ơy váih đhị thủ đô tr’zêl tr’penh âng bhua, vương đông Trần. nắc đhị bhuốih bhrợ cờ tr’nơợp đoọng ha g’lúh zêl cha’groong quân Thanh lịch sử tr’nơợp lêệng c’chêết Gián Khẩu âng bhua Quang Trung-Nguyễn Huệ-ha’pruột Kỷ Dậu 1789, dading chùa Bái Đính. Xoọc bêl tr’zêl tr’penh lâng a’rập Pháp lâng zêl Mỹ đợ boọng gợp lâng k’ruung a’bóc cóh đâu nắc boọ váih bấc c’léh bh’rợ, váih 1 râu tự hào âng đhuôr Tràng An k’tiếc Việt. xoọc đâu, t’mêê xay moon cóh zr’lụ vêy 12 c’cir lịch sử văn hoá, ooy đâu vêy 1 c’cir lịch sử cấp k’tiếc k’ruung nắc dading chùa Bái Đính, 1 bhiệc bhan zr’lụ-bhiệc bhan chùa Bái Đính zâp c’moo bhrợ têng t’ngay 6/1.