Zr’lụ xớơt goóh cóh chr’hoong Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận nắc đhị ặt zâng hi’lêệng tu El Nino ooy lấh 1 c’moo hanua. Đhị râu xay moon El Nino vêy đhr’năng bhrợ đenh tước m’pâng c’moo 2016, đhanuôr cóh đâu xoọc t’bhlâng xăl chóh tơơm chr’nóh đoọng zêl cha’groong lâng tr’xăl plêệng k’tiếc.

Lứch c’xêê 10, đợ g’lúh boo ngân đhị zr’lụ Thuận Nam âng tỉnh Ninh Thuận. đợ đhị clung k’tiếc goóh xơớt, lấh 1 c’moo hanua ta lơi jợ tu cắh zâp đác, xoọc đâu nắc lêy tơợp dưr liêm cớ. đhanuôr t’bhlâng bhrợ têng, bhrợ k’tiếc đoọng chóh pachô cớ. hân noo nâu, cắh dzợ chóh ha’roo, bấc pr’loọng đông nắc ơy chóh bhơi k’tang lâng zâp râu t’nơơm mặ zâng p’răng pứih. anoo Kiều Văn Khánh, cóh vel Văn Lâm 1, chr’val Phước Nam vêy 3 bha’nên ruộng đhị clung Văn Lâm, t’mêê chóh bhrợ k’noọ 2 bha’nên bhơi k’tang Tây đhị toor ruộng, anoo Khánh đoọng năl:

Hadang chóh ha’roo nắc vêy k’dâng 2 c’xêê dzợ cắh váih đác. K’pân cắh váih đác nắc acu xăl chóh bhơi k’tang. Chóh bhơi k’tang nắc doọ lấh bil bal bấc ha đay.

Xoọc đâu, hân đhơ đác đắh plêệng lâng đác tơợ bha’nậ chr’hooi đác ơy zâp đoọng chóh bhrợ ha’roo, nắc đhị râu xay moon El Nino vêy đhr’năng bhrợ đenh tước c’moo 2016, đhanuôr cóh zr’lụ Ninh Thuận nâu xoọc xăl chóh tơơm chr’nóh lalay. Chính quyền cấp cơ sở nắc ơy xay moon đấh loon tước đhanuôr bhrợ têng, lấh mơ nắc c’lâng xăl bhrợ tơơm chr’nóh cóh vel đông. T’coóh Đạt Chung Vui, cán bộ k’đhơợng bhrợ nông nghiệp chr’val Phước Nam, chr’hoong Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận đoọng năl:

Chr’val lướt tước đhị zâp pr’loọng đông đhanuôr đoọng k’đươi moon, t’bhlâng tước tơợp c’xêê 11 nắc lêy bhrợ têng lứch đợ đhị k’tiếc váih zâp đác. Dzợ ha mơ cắh zâp đác nắc xăl chóh bhơi k’tang lâng a’bhoo đoọng ha bhiệc b’băn.

K’tiếc chóh ha’roo cắh zâp đác đươi dua, t’coóh Từ Công Chu cóh vel Văn Lâm 3, chr’val Phước Nam, chr’hoong Thuận Nam t’mêê bơơn vel bhươl zooi zúp 4 ký cr’liêng m’ma bhơi k’tang đoọng chóh padưr. Hân noo l’lăm, pr’loọng đông t’coóh Chu nắc chóh 1 bha’nên k’tang đoọng buôn b’băn, xoọc đâu vêy zooi zúp đoọng m’ma nắc t’coóh chóh t’bhứah tước 2 bha’nên. T’coóh Chu bhui har moon:

Nhà nước zooi zúp m’ma, vêy váih nắc acu bhrợ t’bhứah k’tiếc chóh. Vêy m’ma nắc acu chóh pa’xoọng cớ doọ râu chấc k’rang.

Hân noo ha’ọt ha’pruốt đấh c’moo đâu, zr’lụ k’tiếc cắh liêm crêê Thuận Nam vêy 1.800ha k’tiếc t’moót đươi bhrợ. A’bóc Tân Giang xoọc đâu k’rong đợc mơ 12 ực mét khối đác, cắh bơơn mơ dung tích bhrợ têng. K’noọ tước đâu, boo cắh váih bấc, tu cơnh đâu, đác k’rong đợc bhrợ têng ha’roo cóh zr’lụ k’tiếc cắh liêm crêê Thuận Nam. Tu cơnh đâu, xăl chóh tơơm chr’nóh nắc c’lâng bh’rợ t’đui đoọng bha’lâng. T’coóh Trần Quốc Hoàn, trưởng phòng nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl chr’hoong Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận đoọng năl:

Chr’hoong cung xoọc t’bhlâng k’đươi moon zâp chr’val, k’đươi moon đhanuôr xăl chóh đợ đhị k’tiếc ha’roo dodộng chóh bhrợ zâp tơơm chr’nóh doọ lấh đươi dua bấc đác cơnh a’bhoo, a’tuông, bhơi k’tang…

Zr’lụ k’tiếc cắh liêm crêê Thuận Nam xay bhrợ hân noo ha’ọt ha’pruốt đấh ooy c’xêê 11 nâu. Ting cơnh c’lâng bh’rợ, 1.000 ooy pazêng 1.800ha k’tiếc ha’roo nắc bơơn xăl chóh zâp râu tơơm chr’nóh vêy đhr’năng mặ zâng p’răng xơớt, k’míah đác. Tơợ zên zêl cha’groong p’răng xơớt, chr’hoong Thuận Nam t’bhlâng zooi zúp m’ma a’bhoo lai lâng bhơi k’tang đoọng ha đhanuôr xăl chóh. Lâng đợ râu xay bhrợ, zr’lụ cắh liêm crêê nâu rơơm kiêng nắc pa’xiêr bil hư đắh bhrợ têng nông nghiệp đhị râu dưr váih cắh liêm crêê âng El Nino./.

VÙNG TAM HẠN NINH THUẠN CHUYỂN ĐỎI CƠ CÁU CÂY TRỒNG ỨNG PHÓ VỚI El NINO

    Vùng tâm hạn huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề bởi hiện tượng El Nino trong hơn 1 năm qua. Trước dự báo hiện tượng El Nino có khả năng kéo dài đến giữa năm 2016, nông dân ở đây đang tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng để ứng phó với biển đổi khí hậu.  

  Cuối tháng 10, những trận mưa lớn liên tiếp đổ xuống vùng tâm hạn Thuận Nam của tỉnh Ninh Thuận. Những cánh đồng khô khốc, hơn 1 năm qua đã bỏ hoang do thiếu nước, nay có dấu hiệu hồi sinh. Nông dân tất bật cày ải, làm đất để canh tác trở lại. Vụ này, thay vì trồng lúa, nhiều nông dân đã quyết định trồng cỏ và các loại cây chịu hạn. Anh Kiều Văn Khánh nông dân thôn Văn Lâm 1, xã Phước Nam có 3 sào ruộng nằm trên cánh đồng Văn Lâm. Vừa cấy xong gần 2 sào cỏ Tây trên chân ruộng lấp xấp nước, anh Khánh cho biết:  Nếu mà trồng lúa thì nó khoảng 2 tháng nữa không có nước. Sợ thiếu nước nên mình chuyển qua trồng cỏ. Trồng cỏ, nó đỡ thiệt hại cho mình hơn.)

Hiện nay, mặc dù nguồn nước trời và nước từ hệ thống thủy lợi đã đủ để xuống giống lúa; nhưng trước dự báo hiện tượng El Nino có khả năng kéo dài đến giữa năm 2016, nông dân ở vùng hạn Ninh Thuận đang chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu cây trồng. Chính quyền cấp cơ sở cũng đã thông tin kịp thời đến người dân kế hoạch sản xuất, nhất là chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của địa phương. “Xã đến từng hộ dân để vận động, quyết tâm đến đầu tháng 11 phải sản xuất hết toàn bộ diện tích chủ động được nước. Còn những khu vực không chủ động được nước, thì sẽ chuyển qua trồng cỏ và bắp để phục vụ cho chăn nuôi.” Ông Đạt Chung Vui, cán bộ phụ trách nông nghiệp xã Phước Nam, huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận nói.

Đất trồng lúa không chủ động được nguồn nước tưới, ông Từ Công Chu, ở thôn Văn Lâm 3, xã Phước Nam, huyện Thuận Nam vừa được địa phương hỗ trợ 4 ký hạt giống cỏ để chuyển đổi cây trồng. Vụ trước gia đình ông Chu đã trồng 1 sào cỏ chăn nuôi, nay được hỗ trợ hạt giống, ông tiếp tục mở rộng thêm diện tích trồng cỏ lên 2 sào. Ông Chu phấn khởi “Nhà nước hỗ trợ giống, có nữa thì mình mở rộng diện tích ra. Có giống, mình trồng lại thêm. Trồng cỏ thì không lo hạn hán gì hết.”

Trong vụ Đông Xuân sớm năm nay, vùng tâm hạn Thuận Nam có 1.800 héc-ta đất đưa vào sản xuất. Hồ Tân Giang hiện chỉ mới dự trữ được khoảng 12 triệu m³nước, chưa đạt dung tích thiết kế. Tới đây, mưa không còn nhiều, do vậy nguồn nước dự trữ có khả năng đến đầu năm 2016 không đảm bảo cung cấp cho hoạt động sản xuất lúa của vùng tâm hạn Thuận Nam. Thế nên, chuyển đổi cơ cấu cây trồng là biện pháp ưu tiên hàng đầu. Ông Trần Quốc Hoàn, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận cho biết: “Huyện cũng đang quyết liệt vận động, chỉ đạo các xã vận động bà con nhân dân chuyển đổi mạnh diện tích đất lúa sang làm các cây màu ít sử dụng nước như: bắp, đậu, cỏ…”

Vùng tâm hạn Thuận Nam triển khai vụ Đông Xuân sớm trong tháng 11 này. Theo kế hoạch, 1.000 trong số 1.800 héc-ta đất lúa sẽ được chuyển qua trồng các loại cây có khả năng chịu hạn, tiết kiệm nước. Từ nguồn kinh phí chống hạn, huyện Thuận Nam tiếp tục hỗ trợ giống bắp lai và cỏ cho nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Với những gì đang triển khai, vùng tâm hạn này của Ninh Thuận hy vọng giảm thiểu thiệt hại về sản xuất nông nghiệp trước tác động tiêu cực của hiện tượng El Nino./.