Đhanuôr lâng pr’zợc chắp da dêr!

        Bêl xay moon tước bhiệc zư lêy phố ty Hà Nội, a hêê nắc cắh muy lêypa cắh râu dzợ n’léh nắc ahêê lêy tợơ tợơp pazêng chr’nắp tinh thần âng pr’ắt tr’mông, cơnh ắt mamông lâng râu chr’nắp văn hoá âng đhanuôr cóh KẺ Chợ 36 phố phường. Đhị râu tr’xăl liêm t’mêê âng đô thị, râu cắh liêm âng kinh tế thị trường lang nâu kêi, nắc ơy tước lêy k’noọ tước Hà Nội cơnh c’lâng lalay. Nắc đoo ếêh râu Hà Nội pậ ga mắc, dal lấh lâng zập đong bấc tầng, râu chr’nắp lấh mơ nắc Hà Nội vêy pr’ắt tr’nớt, têêm ngăn, vêy chr’nắp văn hoá đhậu bhứah, pa bhlầng nắc cóh pr’ắt tr’nớt lâng cơnh ắt tớt âng zập ch’nắc ma nuýh. Zư phố ty tợơ râu chr’nắp văn hoá đhậu bhứah, nắc râu lêy k’rang tước bấc pa bhlầng cóh xoọc đâu. Bh’ar x’rắ âng PV Phương Thuý. Đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xâng.

        # T’ngay Chủ nhật, pr’loọng đong a moó Hoàng Thị Minh Phương pay tour du lịch đhiêr phố ty lâng zr’lụ đhêy dzung nắc đhr’nong đong c’cir 87 Mã Mây. Cóh đâu, zập ngai xoọc ra văng đoọng ha bh’rợ pa dưr cớ pr’ắt tr’mung âng muy pr’loọng đong z’zăng ca van đhị Hà Nội cóh thế kỉ 20. Pr’loọng đong a moó Hoàng Thị Minh Phương moot ooy đong n’loong lâng bấc râu pr’đươi sa năm cóh đong zêng âng pa dưr pr’dzoọng ty đươnh, l’thai, vêy ang p’răng, lalay lâng đhị bấc ơl ma nuýh cóh đô thị xoọc đâu:

        Acu lêy pazêng pr’đươi bêl a hay a cu lâng a mế a ma ơy đươi dua, nâu kêi nắc zêng pr’hắt pr’hiêl bhlầng. Acu k’noọ, ha dang kiêng zư lêy phố ty nắc zư lêy tợơp tợơp pr’ắt tr’nớt âng ma nuýh lang a hay. Nâu đoo nắc pr’ắt tr’mông âng lang zăng ca van, đhơ cơnh đếêc nắc zập ngai cung kiêng moot ooy tr’mung tr’méh âng pazêng đhanuôr lơơng, cắh cợ nắc z’zăng ca van lấh đoọng pa chắp cớ tr’mung tr’méh, pr’ắt tr’nớt a hay.

        Cơnh bhrợ têng nâu nắc zúp đoọng ha ma nuýh lêy năl gít lấh mơ muy đắh tr’mung tr’méhh âng ma nuýh Hà Nội cr’chăl 70, 80 c’moo cắh cợ 100 c’moo chô ooy lalăm  a hay. Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính ma nuýh ting pấh xay moon cr’noọ bh’rợ nâu moon: râu pa zay âng tước ma nuýh lêy nắc hình ảnh lalua ta níh bhlầng đhị đhr’nong đong c’ir 87 Mã Mây, dzợ vêy râu cắh ơy zập zêng lâng nắc lêy pa xoọng t’dợ đoọng tr’mung tr’méh nâu dzợ ắt đh’rứah lâng r’mung tr’méh ơy vêy cơnh lang  a hay. Đhơ cơnh đếêc nắc nâu đoo cung râu pa zay đoọng bhrợ váih râu c’năl liêm chr’nắp âng văn hoá, bhrợ đoọng ha c’cir đô thị Hà Nội váih laliêm pr’hay lấh mơ:

        Pân lơơng tước Hà Nội cắh muy tước lâng muy acoon c’lâng phố a năm, nắc dzợ moot ooy tr’mung tr’méh ơy vêy dâng k’ha riêng c’moo a hay, ha dợ xoọc đâu dzợ vêy c’léh zập cơnh lâng ahêê bơơn lêy năl, pa tếêt pa dưr. Râu đếêc nắc cung chroi k’rong đoọng ha bhiệc bhrợ váih râu lalay, râu pr’hay lâng râu lalua ta níh đoọng ha bhiệc pa dưr thành phố Hà Nội cóh râu pa tếêt pa dưr, pa tếêt lâng tơơm ría. Pr’dưr pr’dzoọng a hay nắc bơơn pa cắh đhị đây, đhị laliêm pr’hay, zập c’rơ đoọng xay moon, zập pr’đợơ đoọng tin đươi lâng pa cắh.

        Phố ty Hà Nội âng chr’nắp đắh mặt không gian, kiến trúc lâng cr’noọ bh’rợ phố thị ( tr’câl tr’bhlêy, vel bh’rợ tr’nêng) cóh cấu trúc kinh thành Thăng Long ty a hay. Tu cơnh đếêc nắc zư lêy cấu trúc phố ty nắc bhiệc lêy bhrợ, đh’rứah lâng đếêc nắc lêy bhrợ cơnh t’mêê. Muy cóh pazêng c’lâng zư lêy nắc bhrợ têng lâng bhrợ mamông cớ pazêng chr’nắp phi vật chất cơnh pr’ắt tr’nớt, văn hoá, j’niêng cr’bưn. Nắc zư lêy c’cir phố ty cơnh muy cr’van, đh’rứah cơnh muy c’lâng mamông, pr’ắt tr’nớt thị thành âng Hà Nội ty a hay. Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm-Phó Chủ tịch Hội quy hoạch lâng pa dưr đô thị Hà Nội moon:

        Cóh cấu trúc âng zr’lụ phố ty, chr’nắp âng đoo nắc đhị apêê cấu trúc âng muy xã hội, đhanuôr Việt Nam truyền thống. zập bh’rợ vêy muy đong bhuốih lalay, vêy muy tổ  bh’rợ lalay. Đhanuôr ắt mamông tr’đăn ga gría lâng tổ bh’rợ cắh cợ đong bhuốih tô gố âng đay. Nắc râu chr’nắp lalay âng đhanuôr lang a hay, nắc tước nâu kêi cóh phố ty dzợ vêy.

        Tu cơnh đếêc, ting cơnh Kiến Trúc sư Hoàng Đạo Kính nắc bhiệc zư lêy phố cổ Hà Nội nắc zư lêy, pa liêm râu tr’xăl cóh muy cr’noọ bha lầng nắc zư đớc không gian đô thị, kiến trúc đô thị, xang đếêc nắc zư lêy lâng pa liêm pazêng bhiệc bhrợ têng văn hoá, kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng cơnh đình, chùa đhị phố ty:

        Cắh muy zư đớc không gian đô thị truyền thống, pazêng c’léh kiến trúc nghệ thuật, cr’noọ bh’rợ tôn giáo tín ngưỡng âng ahêê dzợ pa zay pa liêm bhr’lậ đhị bhiệc zư lêy ting cơnh c’lâng đhậu bhứah pazêng không gian mamông- phền mềm âng chr’nắp c’cir. Nắc đoo bhiệc bhrợ đoọng ha c’cir phố ty Hà Nội váih chr’nắp liêm đoọng ha bhiệc pa tếêt pa dưr, bhrợ váih hình ảnh âng chr’nắp tr’zeng âng Hà Nôi ha y chroo, đh’rứah t’pấh râu k’rang lêy đoọng ma nuýh k’tiếc k’ruung lơơng tước lâng phố cổ Hà Nội cơnh muy kiến trúc c’cir pr’hát pr’hiêl.

        Ahêê bil lalấh bấc c’xêê c’moo cóh bhiệc pa zay bhrợ têng cơnh liêm t’mêê bảo tàng, c’cir hoá phố cổ Hà Nội. đhơ cơnh đếêc, ơy tước bêl năl râu đếêc k’đháp bhrợ têng lâng râu ha dưr âng nền kinh tế hàng hoá lâng bhiệc kiêng bhrợ cha âng bấc đhanuôr phố ty. Tu cơnh đếêc, ahêê nắc choom zư lêy phố ty Hà Nội cóh râu k’đhợơng bhr pa gít apêê chr’nắp ma mông, không gian ma mông, pazêng râu chr’nắp văn hoá phi vật thể đh’rứah lâng bhiệc pay pa liêm lâng pa dưr./.