Đhanuôr lâng pr’zợc chắp nhêr!

Múa Rô-băm bơơn ta lêy nắc râu hình nghệ thuật sân khấu truyền thống tơợ ahay a’hươn âng đhanuôr Khmer. Hân đhơ cơnh đêếc, râu hình nghệ thuật liêm chr’nắp nâu xoọc dzoọng đhị đhr’năng bil pất a’năm. Xoọc đâu tỉnh Sóc Trăng dzợ vêy mưy c’bhúh Rô-băm Ba Sắc Bưng Chông cóh vel Bưng Chông, chr’val Tài Văn, chr’hoong Trần Đề. C’bhúh Rô-băm nâu âng diịc điêl a’moó Lâm Thị Hương lâng anoo Sơn Đel zư lêy lâng ặt đợc tơợ đenh. T’ruíh Văn hoá đhi noo hêê acoon cóh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc lêy năl đắh râu văn hoá múa Rô-băm lâng cr’noọ bh’rợ âng diịc điêl amoó Hương, anoo Đel ấ:

Bêl t’ngay azi lướt, nắc bêl diịc điêl amoó Hương, anoo Đel-trưởng c’bhúh kịch múa Rô-băm Ba sắc Bưng Chông xoọc pachoom múa Rô-băm đoọng ha đợ apêê p’niên cóh vel đông. Ting cơnh amoó Hương moon, mơ 11, 12 c’moo nắc bêl pachoom đoọng ha pêê p’niên liêm choom bhlâng, pậ lấh nắc nắc cung k’đhạp lâng zr’nắh bhlâng. K’rang moon lấh mơ nắc đợ apêê p’niên cóh  vel đông zêng chắp kiêng múa Rô-băm. Ađhi Thạch Thị Chanh Tha, 1 ooy đợ p’niên bơơn diịc điêl amoó Hương pachoom múa xay moon:

Acu kiêng Rô Băm bêl lêy cóh tivi xoọc dzợ k’tứi, acu cung kiêng múa. Tu cơnh đêếc nắc acu zước đắh amế ama lâng p’loon lướt pachoom múa xang zâp bêl học.

Cóh pr’loọng đông k’tứi âng diịc điêl amoó Hương, anoo Đel dông đợc bấc ơl g’loọp mặt, xa’nập xập đoọng múa Rô Băm. Zâp râu pr’đươi xa’nập đoọng múa Rô Băm nắc diịc điêl amoó zư đợc liêm sạch bhlâng. Diịc điêl amoó Hương moon, đợ g’loọp măt, xa’nập xập cóh đông nắc ơy vêy tơợ bấc lang, diịc điêl amoó nắc lang thứ 4 cóh pr’loọng đông dzợ zư đợc. bêl l’lăm ahay, c’bhúh nghệ thuật múa Rô-Băm Ba sắc Bưng Chông vêy tơợ 20-25 cha’nặc. zâp c’moo lướt chi’ớh ooy zâp vel đông, zâp đhị chùa Khmer bơơn bấc đhanuôr kiêng lêy. Tu ting cơnh cr’noọ âng đhanuôr, Rô-băm múa tước ooy nắc âng đơơng liêm pr’hay tước đêếc. amoó Hương đoọng năl:

C’bhúh Rô-băm âng zi lướt zi’lấh 4 lang ơy, tơợ a’bhướp a’dích lang ahay tước adích abhướp, a’căn aconh zi xoọc đâu. Nâu cơy nắc diịc điêl zi cậ. c’bhúh nâu bhrợ padưr đenh ặ. Bêl l’lăm ahay, xang bêl pachoom lâng câl liêm zâp xa’nập pr’múa nắc c’bhúh zi lướt chi’ớh, bấc nặc lướt dzung, cắh váih xe. Đhanuôr lêy nắc đhanuôr thuê k’đươi azi lướt múa, tu Rô băm chi’ớh đhị ooy nắc bhui har đhị đêếc.

Bấc c’moo đăn đâu, lâng bhiệc zâp râu tự k’rang lêy, pachoom, tự chi’ớh, pr’đơợ pr’đươi cắh zâp, zên bhrợ têng chi’ớh cắh váih, đợ xa’nập xập, g’loọp mặt n’nắc cắh dzợ bơơn đươi dua taluôn.

Xoọcd dâu zâp c’moo, c’bhúh nâu chi’ớh 2, 3 chu ooy zâp g’lúh bhiệc bhan cơnh Dâng Y cắh cậ Cầu An… zâp g’lúh chi’ớh, đhanuôr nắc zooi zúp tơợ sân khấu, tước tr’coọ xa’nưl lâng bấc râu lơơng dzợ. Anoo Sơn Đel đoọng năl, zư lêy nghệ thuật Rô băm Khmer nắc cr’noọ cr’niêng âng zâp lang, tô bhúh cóh pr’loọng đông anoo:

Rô băm ơy váih tơợ lang aconh a’bhướp hêê nắc ahêê lêy t’bhlâng zư đợc, đoọng bêl đhanuôr k’đươi lướt múa đoọng nắc azu lướt, hadợ zên bạc cung cắh vêy ha mơ. Chr’nắp lấh mơ nắc đoọng zư đợc zâp râu hình nghệ thuật truyền thống Khmer, hadang cắh vêy ooy chấc lướt chi’ớh nắc azi chi’ớh ooy zâp bhiệc bhan Dâng Y cung choom ậh.

Lâng truyền thống ắt pazưm nghệ thuật Rô băm tơợ đenh ahay, pazêng tô bhúh âng amoó Hương zêng nặc nghệ nhân, nghệ sĩ múa Rô băm tơợ lang nâu tước lang n’tốh. lâng amoó Hương, bêl 13 c’moo nắc amoó ơy moót bhrợ vai bhlâng cóh tuồng. amoó múa liêm lâng vêy bhr’ươl pr’hát pr’hay nắc bơơn bấc đhanuôr chắp kiêng. Amoó bơơn Sở văn hoá thể thao lâng du lịch tỉnh k’đươi lướt pachoom đoọng ha c’bhúh nghệ thuật Khmer tỉnh Sóc Trăng đắh múa Rô băm. C’moo 2007, amoó lâng 3 cha’nặc cóh c’bhúh nâu p’cắh mặt đoọng ha VN lướt pấh chi’ớh Mê công-tâm k’ruung p’têết pazưm zâp nền văn hoá đhị Mỹ.

Lang nâu p’têết lâng lang n’tốh, zâp apêê k’coon âng amoó Hương cung zêng hát pr’hay, múa choom. Xoọc đâu k’coon n’jứih thứ 2 lâng k’coon n’đil thứ 5 âng amoó taluôn nặc manứih bhrợ vai bhlâng cóh tuồng múa Rô băm âng pr’loọng đông. Hadợ k’coon n’đil nắc xoọc bhrợ cóh c’bhúh nghệ thuật Khmer Sóc Trăng. Ađhi Sơn Thị Bôpha, k’coon n’đil âng amoó Hương lâng anoo Đel đoọng năl:

Acu chắp kiêng râu hình nghệ thuật nâu, amế cu nắc trưởng c’bhúh Rô băm, acu kiêng p’têết cớ bh’rợ tr’nêng âng amế, cắh choom đoọng Rô băm bil pất.

Rô băm nắc râu hình nghệ thuật sân khấu kịch múa ty chr’nắp nắc k’đhạp bhlâng chi’ớh. lấh mơ, râu hình nghệ thuật nâu hát doọ dzợ đươi n’jưl, lêy p’têết pazưm lâng múa nắc mưy vêy đợ apêê chắp kiêng bhlâng bh’rợ ânu. Xoọc đâu, hân đhơ Rô băm bil pất ooy pr’ắt tr’mung zâp t’ngay, cắh cậ đợ t’ngay bhiệc bhan âng đhanuôr Khmer, nắc diịc điêl amoó Hương cung dzợ t’bhlâng zư lêy tước xoọc đâu. Tu lâng nhi amoó, kịch múa Rô băm nắc pr’ắt tr’mung, nắc râu r’vai ma bhưi lâng ting ắt lướt ta’pưn đh’rứah lâng anoo amoó tất lang. amoó Hương moon:

Zư lêy paliêm, tu acu chắp kiêng nghệ thuật nâu, adích abhướp, amế ama nắc apêê bhrợ padưr, hadợ ahêê váih nắc ơy ặt váih cóh c’bhúh múa nâu, t’bhlâng zư lêy cắh choom đoọng bil pất. hadang vêy bơơn nhà nước zooi zúp nắc bhrợ padưr c’bhúh múa nâu padưr pa’xớc lấh.

Đợ nghệ nhân t’coóh đhưr cắh dzợ bấc, hadợ lang p’niên đoọng năl gít lâng vêy choom chi’ớh Rô băm nắc cắh vêy bấc xoọc đâu. K’noọ lêy, hadang cắh vêy râu k’rang lêy padưr pa’xớc, zêy paliêm râu hình nghệ thuật liêm chr’nắp, đơơng pr’hoọm văn hoá acoon cóh âng đhanuôr Khmer vêy choom dưr dzoọng đhị đhr’năng bil pất ooy ha y chroo. Tu hadang vêy zâp pr’loọng đông amoó Hương lâng anoo Đel t’bhlâng zư lêy nắc k’đhạp bhlâng chấc xay moon râu pazưm têy âng pazêng đhanuôr./.