Cà phê Sơn La: Nhủng cành tzuống chamz ngỏ zỉa chổm tháo nhủng húa mải thuất nhỉa kuaz

Ziêm hiáng 1990, tzùng cà phê tuz tò pháo tzuống ziêm Sơn La kếu hiêuz hamz cáp puổn thính miền màn pliát chổm khâuz. Quýa đảng 30 hiáng tzuống ziêm tẩy pung, cà phê hả pến nhủng cành tzuống khziếm, mài công tzấu pun hòng tziệp thzin huaz miền kếu tò Sơn La nhây cành tzuống húa mải thuất nhỉa kuaz.

Tháo ỳ tzản, tziàng xanhz mài pongz 44 thzin ha cà phê, ziêm nải 30 thzin ha đuông pun xiêu kez, xiều xềnh phún tỉnh quýa đảng 55 thzin tấn cà phê ngim. Ziêm xanhz mài 5 nhủng cà phê tuz lénh húa OCOP, ziêm nải mài 1 nhủng tuz lénh húa OCOP 5 sao, tuz mải ziêm nhúa kuaz kếu mái quýa Mỹ, Ốt-trây-lia, Niu-di-lân, chuổng nải anhz tzíp mải quýa coz hây tzảng hangz châu Âu. Ông Đặng Đình Hà, Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Coffe &Tea Việt Nam congz:

“Zia puột cà phê Sơn La kềnh khuz, tuz khez miền mái thamz, ziết bez Hà Nội tồng hangz nhỉa kuaz. Ói tháo zia bua sẽ tò cà phê Arabica Sơn La mải thuất thzàm hây tzảng”.

Ziêm Mường Chanh xía, Hợp tác xã Aratay Coffe kênz tzuống cà phê đặc sản. Pongz 70 ha cà phê ziêm hợp tác xã tuz tzuống hữu cơ, dểng kếu pành on. Lái nải, ziệt hiáng, Aratay Coffe mải cà phê can đơn mái ziêm nhúa kuaz kếu mải quýa Hàn Quốc, Nhật Bản, gang hít tzoz thuất nhàn lổng đảng tzỏn tuz quýa đảng 2 tỷ nhàn. Cú Hà Thị Bình, Hợp tác xã Aratay Coffe pun hiuz;

“Cờ nhỉa tzuống cà phê khuz liều mài thim nhuồn xiêu, zia bua ói tuz lénh chứng chỉ ziêm tóng tzuống cà phê liều múa tỏi tzấu nhản lào đaoz”.

Ziêm Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La hả chuổng quýa đảng 2 thzin huaz tzuống cà phê quangz pongz 3 thzin ha. Coz huaz tzuống tuz búa chaoz tzuống can coz tiêu chuẩn cà phê lùng điaz hangz Rainforest Alliance, 4C. Phúc Sinh đuông tzuóng coz nhủng cà phê Arabica chất lượng hang kếu tzấy pến. Ziêm nải, tzà “Cascara Blue Sơn La” cáo tiêu chuẩn mải quýa EU, Mỹ, Ốt-trây-li-a. Pongz 90% xiều xềnh tuz nhỉa kuaz mái, ziêm nải hây tzảng Mỹ kếu EU bez thzamz hải. Mải ziêm nhúa kuaz kếu chá 1 tzỉu lềnh 1 chan. Ông Vũ Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La congz:

“Pliến tẩy tzuống kếu tzấy pến tồng hangz thương hiệu ziêm pliến tzuống cà phê Sơn La lẩu bez tìu khziếm liều cà phê Sơn La tuz hây tzảng lùng điaz tồng hangz nhúa kuaz mái thamz”.

Mayz khúng mài công tzấu pun hòng thzin huaz miền, cà phê anhz pến xanhz nhây nhủng cành tzuống khziếm mải thuất nhỉa kuaz. Hiáng 2025, Sơn La nhây cà phê ngim tuz quýa đảng 37 thzin tấn, mải thuất nhỉa kuaz tuz ói tháo 28 thzin tấn, tuz quýa đảng 112 tzỉu đôla. Xanhz đuông tzùn thương hiệu cà phê Arabica Sơn La, chuổng nải mải húa quýa coz nền tảng số pun khez miền ziêm nhúa kếu nhỉa kuaz. Ông Trần Xuân Việt, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại kếu ziều diảo Sơn La xanhz pun hiuz:

“Trung tâm sẽ thính xỉ pun Uỷ ban miền màn xanhz liều tzùn mải cà phê, tuz coz làn chuyên gia, miền cunz xiêuz, miền tzấu khoa học kếu coz doanh nghiệp duốn cà phê khuýn cáp vả liều thzấy liệp kếu phát hiáng cà phê Sơn La tuz cào thamz, mải cào tuz nhàn”.

Quýa đảng 30 hiáng đảng, cà phê tuz tò tháo tzuống ziêm Sơn La kếu sành ấy chamz ngỏ zỉa chổm. Ỳ hoi, coz nom cà phê ngim Arabica đuông tuz tzấy pến húa mải tuz nhàn tzìn thamz, hòng bỉa tuz mải quýa coz hây tzảng hô ziêm lùng điaz. Hít cà phê mải tuz chá, miền tzuống tzỏn tuz nhàn tzìn, doanh nghiệp tồng mài khzáng tzấu nhản, Sơn La mài thim ziệt nhủng cành tzuống khziếm, cáp puổn phát hiáng hiàng thzun tziều tình./.

Thanh Thuỷ VOVTB – Biên dịch

Liều phính pẹ mìu miền nhây vuồn uz chuổng phát héng tẩy hang

Phính pẹ mìu miền nhây phàn tị bez Di sản vuồn uz phi vật thể kuaz cha. Lổng liều plôm kếu lả, phàn tị nít kếu múa tỏi miền màn nhây sấy tzẳng, tuz phính pẹ mìu miền lổng khzăm ziêm coz hnoi vủi khzáo sấy tzẳng.

Nghệ nhiền zói Thào Cáng Súa, 67 nhnáng, ziêm Mù Cang Chải bez tấy 20 làn miền ziêm tẩy tào hài tzấu phàn tị. Mayz tan tzấu phàn tị, hòng tuần ông Súa anhz tháo coz họ tòng tộ, láng tzông liều tzùn thông chaoz plôm, lả phàn tị khzáo tzùn chaoz tzấu phàn ỵi pun ziểm miền lún.

“Zia puột ỳ tzản coz quàn plômz phàn tị còn ziều mayz tzuôngz hnăng zia bua đảng nayz, ưz quânz zia hái laz xì guyền hnâyz vuổi khzàm làn miền lún cấu tháo xiêuz vuônz vuồn uz”.

Quýa coz làn nghệ nhiền nhây lớp tzùn gziáo  plôm phàn tị anhz tzíp tuz tzangz tziênz. Ziêm khzàm láng, coz câu lạc bộ phính pẹ mìu miền nhây phàn tị tuz liệp tzèng, tháo tzunz khzàm làn khzình nin lác ói nhủng nghệ thuật nayz. Ziêm Xéo Dì Hồ, Lao Chải xía, Sùng A Vàng kếu coz làn miền ziêm láng chiền hộ  plôm phàn tị.

“Hnăng congz liệp tzèng câu lạc bộ liều bez mayz hayz tào hộ phàn tị. Khzình nin mayz mài miền gziáo bez gang nayz sẽ puồng mất lái nải zia bua hả liệp tzèng câu lạc bộ liều xiêuz vuônz vuồn uz”.

Mayz tan phàn tị, phính pẹ mìu miền nhây công tzấu còn ziều tồng tuz tzùn khzáo tẩu thim khzáng tzấu nhản pun múa tỏi miền màn.

Tỏ Lý Thị Ninh, 36 nhnáng, ziêm Chế Cu Nha láng, Mù Cang Chải xía, bez ziệt làn nghệ nhiền lún gziáo pủi vuồn uz. Ziêm hít phái, tỏ tuz làn cú khzáo làn mả tzùn gziáo chaoz  penh là mà súi, đát đia, nhủm gàm, vả muồi dinh khzáo khzống khzống.

Chổm nhnáng 2009, Tổ hợp tác đát tồm đia Chế Cu Nha, lồ Mù Cang Chải guyển tuz liệp tzèng kếu sành ấy  phàn phát héng công tzấu còn ziều, chuổng nải tẩu thim công tzấu, nhuồn xiêu pun  nhiểu miền tẩy pung. Nải hít,  tỏ Ninh khzố tuz 19 nhnáng ưz quânz hả tuz tín nhiệm tzấu tổ trưởng vuổi  tỏ ló tuz chaoz vả muồi dinh pháo tồm đia kềnh duổi. Tháo ỳ tzản, tổ hợp tác pến tóng liều coz làn nhiểu miền  lác công tzấu còn ziều khzáo phát héng phụ sú  hây tzẳng.

“Sành ấy bez phàn tzấu công tzấu còn ziều. Coz nhủng húa bez zia hả thiết tzấy tzùn pun tỏ día lỉu zia anh thính mải húa. Coz làn tỏ día mayz kènh mài hayz làn mình tộ thiết tzấy, càn hộ, càn lùn dồm tào, ví, coz nhủng khăn đíu ziêm tzình khzáo khăn tỉm tìa; Khé miền ói bez tỏ día tzấu. Hòng há tzông pènh tồng mải tuz quýa đảng hòng pez tzỉu. Đảng nayz tỏ día puồng khâuz, ỳ hít tzấu tồm đia bez tỏ día mayz nảng khâuz”.

Ziêm miền màn nhây pủa, di sản mayz tan tuz tzangz tziênz bez anhz pến nhủng húa nít kếu sấy tzẳng khzáo tzấu nhản. Ziêm Mù Cang Chải khzáo coz xía cờ hên, tấy paz họ tòng tồng tò phàn tị, nghệ thuật vả pèng pháo tồm đia tzùn gziáo pun họ sanh.

Can nghành Vuồn uz Lào Cai sanhz, tò di sản  pịa sấy tzẳng lào đaoz, tìu khziếm hải tzính bez  tồm tzuống tzụ chà đảng xiêuz vuônz phính miền nhây coz tìu duổi vuồn uz. Cú Vũ Thị Mai Oanh, Phó giám đốc sở Văn hoá, Thể thao khzáo Du lịch Lào Cai sanhz pun hiuz:

“Tìu khziếm liều xiêuz vuônz, phát héng coz di sản vuồn uz phi vật thể tzính bez tìu múa tỏi phính pẹ mìu miền kềnh guyền hnâyz vuổi phính miền nhây di sản. Sanhz tháo tzunz búa múa tỏi miền màn phàn phát héng coz pịa coz di sản vuồn uz phi vật thể kuaz cha”.

Tháo nayz hít, Mù Cang Chải đuông hòng bỉa lám pịa thóng blièo tzụa thóng duổi hải ziêm lình tạp thây. Tháo kếu pliến tẩy nayz, khé ziều mảng mayz tan tuz mảng tẩy pung duổi, bez anhz puồng nghệ nhiền, muống phàn tị, tuz mảng tzấu coz nhủng công tzấu còn ziều khzáo tzùn phính pẹ mìu miền nhây vuồn uz tuz tzangz tziênz ziêm sấy tzẳng tồm tzuống.

Hít miền màn guyền hnâyz vuổi di sản, miền lún anhz tzíp xiêuz vuônz  còn ziều tuz tziu thim coz nom khzáng liều tzấu nhản, vuồn uz mayz tan tuz xiêuz vuônz, bez anhz tzíp phát héng ziêm tẩy hang./.

Đinh Tuấn VOVTB - Thu dịch

Tzangz chiênz pẹ mìu miền nhây tzòng tzuz

Pẹ mìu miền nhây tzòng tzuz bez ziệt tìu ziềm lắm máy quảng tuz. Hít cồng pâu tzộ miền xiaz ton anhz thống thống, lùn chùn lùn lui  pun chà tình miền, tồm tzuống, ziết bez pịa coz nom vủi, dờ hấy hoi.

Ziêm Tà Là Cáo láng, Sính Phình xía, Điện Biên xanhz, nghẹ nhiền Giàng Thị Mẩy kếu tỏ día ziêm láng vuổn líu hiêuz tzangz chiênz tìu công thống thống, lùn tzòng tzuz. Quýa tìu thìa đổ, bez muá tỏi panh pến xuiz đát đia,  vá muồi dinh, nhủm gzàm, gang nải pến tồm đia thzống thống. Ziêm nải, vá muồi dinh tzụ bez làn miền mày pùa tào zói, naiz tìu tuz tzùn quýa thàm tỏi miền.

“Mái đia pẹ duốn bez vá muồi dinh. Vá tziéng tò mình nhủm gzàm, tò mình tzang pun muồi dinh đái líu, tò mình plui gai, gang hải bez thzống chùn xính duổi. Tuz cú, ma bua pun thống puônz bua ây can, zia anhz tzùn pun tỏ día ziêm láng”.

Ói tzấu tuz ziểm tzòng tzuz, miền xiaz ton pẹ mìu miền tzụ tzấu thzàm bỉa: thzống thzống, cháp đia kếu thzống piàng piêuz. Puổn thamz coz bỉa vuổn tuz tzấu can lồ hoi nhây chaoz. Máy lùn khúng lổng hít cáp đia gang hít thống tziéng.

Cú Giàng Thị Tàng,  ziêm Na Sang xía, hả thàm nháng vá muồi dinh. Coz nhủng piàng piêuz timz pháo tồm đia tuz cú hộ ziêm hít xê phái.

 “Vá muồi dinh bez mày ziêm lồ hoi tày. Coz nhủng piàng piêuz naiz bez vả can bua nhây nhiếu, bez tuz cú, tuz ma búa hít xê phái. Vá lào bez bua càn quến”.

Vá muồi dinh, plui tồm đia, huấn tồm đia bez tzụ hiuz bez xính hài tzấu tuz hỏ. Hangz plúi tồm đia pờ lạt chom duaz, bez muồi dinh hài zụ thuất; hít tò mình huấn bez goz thuất, tzấu tồm đia ạ mảng.

“Hít plui bez mayz tuz plui ziêm tóng pờ lạ zuaz, bez tzấu muồi dinh puồng zụ. Gang hít plui bua tò đia mình vuồn búa, hít muồi dinh chom bez goz thuất bez hỉn coz nhủng pièng piêuz bua vá”.

Mayz tan coz làn tỏ día coz chà tình, tồm tzuống puz chiênz, phính pẹ mìu miền nhây tzòng tzuz đuông mài thim ziệt nom khzáng liều phát hiáng – nải bez tzấu ziều diảo.

Ziêm Lồng láng, Quài Tở xía, hít tẩy pung phát hiáng ziều diảo, nhiếu miền ziêm láng càn thzống thim lui hấu mải pun khez miền. Tỏ Lầu Thị Khua, ziêm Lồng láng, Quài Tở xía, Điện Biên xanhz pun hiuz:

“Ỳ tzản Lồng láng đuông tzấu ziều diảo bez tỏ día tồng thzống thzàm nhủng lui hấu mải pun khez ziều diảo thinhz tuz, naiz tìu công anhz tzỏn tuz nhàn tzìn”.

Phính pẹ mìu miền nhây tzòng tzuz  bez ziệt tìu ziềm lắm tuz tzùn naiz tỏi quýa vuaz tỏi, máy háy tzản quảng tuz./.

Vũ Lợi VOVTB - Nghiệp dịch