Síp zùn phiuz miênz

Cú Thào Thị Váng Cứ  ziêm Nà Hẩu láng, Tân Hợp xía congz, phính pẹ mìu miền ziết bez mình tzấu nhản cô phai bez mình tháo hái ưz quânz tổng duấn plieoz tzíp dờ hấy liều lénh tzình zùn phiuz miênz hả puz hẩu pun sấy tzẳng tuz òn lọ.

“Bua phính miền hayz nhnáng tồng tzấu lẩy síp zùn phiuz miênz liều xiêuz mảng kềm tào cunz hnoi cunz cào menh lống, cào duổi, khzáo xiêuz vuônz nhuồn vuôm lổng”.

Ỳ nhnáng hả 70 nhnáng, ziêm nải mài 30 nhnáng sipz miênz ziêm coz dủn síp zùn phiuz miênz ziêm kềm, ưz quânz đảng vuaz muẩn ông Sùng A Sềnh  vuổn mayz ziòm liều bển cáo dòi síp miênz.

Ông Sềnh congz, ỳ hnoi bez vảng hnoi, miền màn láng tzông tò kuaz tháo kếnh muẩn zùn phiuz miênz duấn puz hẩu. Muẩn coz tào miênz cunz nayz pliến đao duấn chuổng hẩu lẩy. Coz nhnnág quýa lái mài pliến kềm, tìu suông mayz puồng gai vuôm, cờ mẹ menh lống, che tủng ziêm láng tzông mayz puồng pẻnh vuôn hỏi. Miền màn láng tzông mài nhản mài xiêu kềnh lénh tzình coz tào miênz. Miền màn thôz lénh kếu zùn phiuz miênz, miền cố, miền lún, miền chảng miền xiaz hayz làn tồng chuổng nhniêuz xiêuz vuônz kềm tào, mayz mài hayz làn cói điéng, mayz mài hayz làn puaz kềm tzấu đẩy. Hayz làn pảm tzụ bez puồng miênz nhaoz khzáo puồng láng tzông xiếm plạt. Ông Sềnh congz:

“Hnăng congz mayz mài hayz làn xiêuz mảng kềm tào bez mayz mài nhuồn vuôm. Hnăng congz coz làn miền ziêm tổ xiêuz mảng kềm tzấu tuz hnăng nải bez zia puột laz xì lống”.

Gang hít lỉ síp pả miênz, coz làn láng tziêuz  kềnh thán tìu sỉ xiêuz mảng kềm tào ziêm ziệt nhnáng quýa. Múa tỏi miền màn bầu khzuất tổ xiêuz mảng kềm tào ziêm sèng nhnáng khzáo tzấu lống can vả hênz xiêuz vuônz kềm tào, mayz tzấu haiz nhủng hỏi tháo kềm tào. Coz quy ước nải tuz tồm tzuống tzùn ziêm nayz tỏi quýa vuaz tỏi, cáp puẩn xiêuz vuôz coz pliến kềm menh lống, xiêuz mảng nhuồn vuôm, khzáo tóng ziêm sinh thái pun láng tzông. Gang nải, múa tỏi chuổng nhản dờ hấy ngay ziêm cờ nhỉa lùng, khzáo páo tzình ziều dung, dẻo coz nhủng ờ dẻo còn ziều tzấu pun múa tỏi miền màn ziêm láng tzông cào thim hò nò. Ông Giàng A Thào ziêm Nà Hẩu láng pun hiuz, gang hít síp pả zùn phiuz miênz bez múa tỏi ziêm nayz chể 3 hnoi mayz pháo kềm, mayz tzấu hayz nhủng công pảm tzụ kềm tào.

“Ziêm nayz ưz mài hayz làn pịa kềm cói đéng az. Miền màn ziêm nayz laz xì guyền hnâyz vuổi tuz nhản dờ hấy kềm tào, laz xì mài muz bez xiêuz vuônz tuz kềm tào khzáo mài vuôm tzấu lình blièo, mài vuôm liều tzấu nhản, tzấu nhnàng khzun”.

Coz láng Bản Tát, Nà Hẩu, Ba Khuy Tân Hợp xía ziêm pliến tẩy  xiêuz mảng kềm tào Nà Hẩu kếu quangz quýa đảng 5.640 ha, ziêm nải kềm đặc dụng quýa đảng 4.500 ha. Paz lìn 3 láng mài 600 huaz múa tỏi phính pẹ mìu miền, kếu pongz 2.800 làn miền. Ziết bez sấy tzẳng  vuổn mài khzàm tìu khâuz ưz quânz múa tỏi phính pẹ mìu miền ziêm nayz lẩu chuổng nhniêuz xiêuz mảng kềm tào kếu coz ziềm lảm ziêm nayz tỏi quýa vuaz tỏi. Kềm Nà Hẩu bez pliến cố mài ziêm khàm nhnáng, kềm mayz kènh puồng cói vải, ziêm nải mài khzàm nhủng đéng cuối. Ziêm cờ hên coz tìu chào tầu pịa láng, hayz đao tồng tồng puột coz trùng tồm đéng hô 2-3 làn làm miền khzam khzính lỉu.

Nhnáng 2006, tóng  xiêuz mảng kềm tào Nà Hẩu tuz liệp tzèng. Múa tỏi tzèng lào ziêm nayz ưz quanz coz pliến kềm vuổn tuz xiêuz mảng lống. Múa tỏi miền màn tzùn khzuất hương hương quy ước, thán, plạt đỏ đàng zêm tìu công xiêuz mảng kềm tào, cáp puẩn tò Nà Hẩu pến tẩy pung zói ziêm Lào Cai sanhz vuổn  mài tháo 90% kềm tào.

Múa tỏi miền màn nhây nhniêuz hnăm, kềm tào mayz tan tạp ếnh coz nhủng bez laz xì mài muz tói kếu láng tzông. Tân Hợp xía lẩu síp zùn phiuz miênz hòng nháng, mayz tam xiêuz vuônz phính miền nhây vuồn uz, bez anhz cáp puẩn pầu hang nhniều tzòi  pun tồm tzuống múa tỏi miền màn xiêuz mảng kềm tào khzáo phát héng lống vuônz. Can ông Vũ Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Ủy ban miền màn Tân Hợp xía, tìu công xiêuz mảng kềm tào, xiêuz mảng tóng ziêm kếu  ếnh ziếu kếu lùng tzẳng coiz thiuz đuông pến tzuống tziều tình nhây sỉ tào chuổng,  coz tìu duổi ziêm lẩy síp zùn phiuz miênz đuông laz xì mài muz.

“Phính pẹ mìu miền ziêm Nà Hẩu nhây lẩy síp zùn phiuz miênz bez di sản vuồn uz phi vật thể kuaz cha, tzính vuổi hnăng nải bez tìu sỉ xiêuz vuônz, phát héng coz tìu duổi vuồn uz ziêm lẩy síp zùn phiuz miênz bez nom vủi laz xì khziếm. Thông quýa  nayz nom vủi kếu coz ký lénh hương ước, quy ước ziêm láng tẩy bez  tuz múa tỏi cunz hnoi cunz cào pầu hang  nhniều tzòi xiêuz mảng kềm tào”.

Tzèng ziêm phát kềm tào, tuz kềm xiêuz mảng, ziêm tzèng hổ tháo múa tỏi phính pẹ mìu miền  mài khzáng phát héng nhnàng khzun hít Tân Hợp xía  mài húng phát héng ziều mảng sinh thái kếu kềm tào, ziều mảng tồm tzuống kếu tzấu  coz tìu duổi vuồn uz, ziêm nải pầu hang nhuồn xiêu pun múa tỏi miền màn, cáp puẩn khzấy liệp tẩy pung cunz hnoi cunz cào phát héng lống vuônz.

Kềm tào xiêuz mảng làn miền quýa không khi, vuôm, tzòi nhuồn khzáo tẩy pung duổi. Ziêm pliến kềm Nà hẩu, múa tỏi miền màn nhây sấy tzẳng cunz hnoi cunz cào tuz tzèng hồng phuz, chom pêuz./.

                             Đinh Tuấn VOVTB - Thu dịch

Vủi Bun Vốc Nặm – Lào miền nhây vuồn uz ziêm Lai Châu

Lùng đom diêuz, Coóc Noọc láng hả mài miền congz vả diéo diéo, múa tỏi tzuz ziêm xin coz ziểm lui hấu duổi hải chuổng phàn tị, dố bui chuổng diẻo vủi. Tìu khziếm bez ziềm lám khấu vuôm, chiều 1 hiáng tìu tìu xiểu, cành tzuống xiều xềnh thamz. Tỏ Nguyễn Thị Thi – khez miền ziêm thủ đô Hà Nội kềnh guyền hâyz pun hiuz:

“Dủn đảng hải tuz tháo nayz nom vủi, zia puột vủi kềnh mài muz. Múa tỏi tzòng tzuz kềnh duổi, ziềm lám khấu vuôm... tẩu pến khoaiz pháng duốn vuồn uz. Phính Lào miền nhây vuồn uz bez mài thamz, lái nải zia ói phàn tháo nayz 1 dủn”.

Ziêm vủi anhz tzấu thzàm tìu xỉ mài muz hangz sái tzoz biéo, tzâuz cờ nayz nhản, tzoi còn... Coz nhủng ờ diẻo ưu tuz thzàm làn miền mảng. Ziết bez tóng tzâuz phính miền Lào nhây coz nhủng cờ nayz nhản còn ziều hangz biéo tziz, hàng tzang, thong xui... cào ưu tuz khez tháo nhản sấy. Coz nom tóng payz húa OCOP, tzà tồng cáp puổn tzùn Bản Bo càn congz, Lai Châu xanhz chuổng congz nhây pháng tháo khez miền. Tỏ Hoàng Thị Ban – 1 làn miền tẩy pung pun hiuz:

“Zia bua kềnh guyền hâyz tuz tháo vủi. Ói chính quyền tẩy pung kếu pliào kuaz tài gang hiáng anhz khoi vủi pun miền màn diẻo. Ỳ hiáng diẻo kềnh guyền hâyz”.

Can coz làn miền cố, Bun Vốc Nặm mayz khúng bez vủi. Miền cố Vàng Văn Ban pun hiuz:

“Vủi Bun Vốc Nặm liều chiều bliủng hỏ, diéo phái, chiều pun múa tỏi hayz tào tồng lống hênz, bièo thuz puôngz lám, úi hayz nhủng tuz nải nhủng. Nayz bez phính miền Lào nhây ziềm lám lào tỏi nayz tuz ông te tzùn tài pun tòn chuôiz, phùn phaz”.

Ỳ hiáng, vủi cào thim mài muz hít tẩy pung tzọp, khoi thuất húng phát hiáng xiang. Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Chủ tịch Uỷ ban miền màn Bản Bo xía, Trưởng Ban tổ chức vủi Bun Vốc Nặm hiáng 2026 pun hiuz:

“Vủi Bun Vốc Nặm ziêm Bản Bo xía bez phính miền Lào nhây vuồn uz. Tháo ỳ tzản zia bua hả khoi vủi tuz 5 hiáng. Ziêm Đại hội Đảng bộ xía dủn tài ziết, nhiệm kỳ 2025 – 2030, zia bua phún tỉnh tzangz chiênz vủi bez xỉ tào khziếm liều tzangz chiênz phính Lào miền nhây vuồn uz kếu phát hiáng ziều diảo”.

Vủi Bun Vốc Nặm tuz tzấu liều thán múa tỏi Lào miền ziêm Lai Châu nhây vuồn uz, tồng hangz khoi thuất húng liều phát hiáng hiàng thzun, thính múa tỏi phính miền tzộ ziêm tẩy hang tzỏn tuz nhàn tzìn./.

Khắc Kiên VOVTB – Biên dịch