Tus còp ƀòn Ako Dhông, bi Freya, năc lòt nhơl tus bơh lơgar Mỹ pà gĭt, ù tiah tơlir niam, nhơm trồ tiah ram mhŭ bal mờ bơta rềp mềr bơh làng bol ƀòn lơgar mờ bơhiàn niam chài ù tiah dê niam ngan là ală bơta lời wơl gơ kờñ is ồn ngan gơwèt mờ bi:“Bol añ geh wă rò jơh nùs ngan, chờ hờp ngan tŭ geh tus tàm do, geh dờp lèng bơta ram mhŭ. Tàm do, gơ lơh bè geh bơta bơtòm tơrgùm mờ sa chờ jờp hìu bơnhă rlau là mờ gơ̆p bơyô mờ cau krơi dê”.

Tàm gùl tiah drà Buôn Ma Thuột, ƀòn Ako Dhông geh sền là ƀòn lơgar pas gơs lam lài càr Dăk Lăk dê, mơya bơta lơh gơs bơhiàn niam chài mờ pràn kis kơ̆ wền bơh ƀòn dê ngan là broă kung gam gàr geh ală bơta kwơ niam chài ờs mờng bơh yau niam ngan bơh kòn cau Rơđê dê. Ală gùng bơkào geh sơng ka sền gàr niam, tơlir niam, ală sèng hìu jòng kung gam kơ̆ ngan jat niam nhai; săp ntas mồng, săp nstas cing kung gam mpoong dờng tàm ală dơ̆ lơh chờ, ngai chờ dờng màng bơh ƀòn lơgar, bơh Dà lơgar dê mờ pah dơ̆ wă rò năc kwơ. Bơh dùl ƀòn lơgar kòn cau Rơđê bơhiàn yau ờs mờng, Ako Dhông neh gơ gơs broă lơh lòt nhơl mpồl bơtiàn pơn rơ ngan bơh càr Dăk Lăk dê- tiah niam chài geh tàm rài kis pah ngai bơh ƀòn lơgar dê. Kra ƀòn ồng Y Nuel Niê pà gĭt, broă ai bơhiàn niam chài is kòn cau Rơđê lơh bơnàng jă neh dong ƀòn lơgar brồ guh pas gơs, ring lơngai mờ gơboh gơbài:“Tàm ƀòn, pah nhai ndrờm geh broă lơh đơs crih tam ya ờ sa priă drơng năc lòt nhơl in. Ală phan bơna, is ồn là phan sa mờ gùng đơs crih tam ya, pal tam gơl nàng gơ kờñ rlau tai”.

Bal mờ ƀòn Ako Dhông, uă ƀòn lơgar ndai bơh càr Dăk Lăk kung gam rơwah gùng lòt bơtàu tơnguh jat tàm tơngume ai niam chài lơh tờm. Tàm ƀòn Chuah, sàh Krông Ana, sùm gŏ ală rơndeh kông nông pơndiang ală mpồl năc bơh lơgar ndai lòt jat gùng ù pơr hê bơh ƀòn tus tàm mìr. Kòn cau Rơđê tàm do sền hơ̆ là ală “rơndeh ờ geh rơkàng kòn cau Rơđê dê”- dùl bă chờ hờp mơya bềng bơta pin dờn. Ƀòn lơgar ờ “ràng tơlik”, mờ wă rò năc mờ rài kis pah ngai bơh he dê.

Bi H’Đor Ênuôl, làng bol ơm tàm ƀòn Chuah, gam tàñ ồi kòn cau kềng gah kơlik hìu rơng, kung gam mă kòn jat bơklau lòt tàm mìr, kung gam trŭ gơm ală dơ̆ sào sa piang mờ nha bùm blàng- blơn bơtang mờng kwèng mờ wă năc lòt nhơl tus sền gĭt dùl bă geh is, sơrmah sơrmài. Ngan là “rài kis geh ngan” hơ̆ lơh bi mờ làng bol tàm ƀòn sơlơ pơn yờ să, chờ hờp tài bơh niam chài bơh he dê ờ gơtìp lời wơl bơh ngkời bơta bơtàu tơnguh dê:“Wă rò năc lơgar ndai den añ gŏ ƀuơn ngan, kis ngan, lơh ngan nàng năc lòt nhơl in sền gĭt bơta geh ngan tàm rài kis niam chài mờ lơh broă sa bơh he dê. Añ gơ lơh gŏ chờ hờp tŭ geh kis mờ lơh broă bè hơ̆”.

Tàm uă ƀòn lơgar bơh càr Dăk Lăk dê, bulah rài kis neh tam gơl, hìu bơnhă mờ mpồl bơtiàn kung gam là bơta tờm bơh bơta chờ hờp. Bèp bơto kòn in dròng cing ờ mìng là nàng gàr wơl broă lơm mờ là nàng gàr wơl dang che  tàm klăc bal đah ală rơnàng dê. Ồng Y Duyệt Niê, ơm tàm ƀòn Phơng, sàh Ea Tul, đơs là, bơta kwơ màng là broă hìu bơnhă mờ ƀòn lơgar tàm pơrdờn is bal ală bơta kwơ tờm bơh niam chài jơi bơtiàn dê: “Hìu bơnhă sùm tam pà bal bơta chờ hờp, bơta gơboh gơbài mờ oh kòn. Tŭ geh tŭ tơngai ru, añ bơto kòn in dròng cing lơngô, cing gle, nàng ală sau in wă mờ sền dờng màng bơta kwơ bơhiàn ờs mờng bơh yau kòn cau Rơđê dê”.

Tŭ niam chài gơ gơs bơnàng jă bơh rài kis, jơnau yal “tờm ƀang kra gơ bŭt ƀang pa” geh bơyai lơh dùl bă geh is. Tàm uă ƀòn lơgar càr Dăk Lăk, rơnàng kơnòm să gam tàm pơrdờn phan lời wơl bơh bèp ồng dê mờ bơta pin dờn mờ bơta pơn yờ să. Oh Y Krông Hin Niê, ơm tàm ƀòn Tơng Jú, sơnah ƀòn Ea Kao, càr Dăk Lăk gam jat bơsram ơdŭ dròng cing, pà gĭt:“Bol oh geh bơsram tai jơnau cing pa mờ jơh bal mờ ală jơnau tam ya. Oh kơ̆p kờñ là ală jơnau cing, ală gùng tam ya do geh lơh gơrề uă tiah rlau tai mờ uă cau gĭt rlau tai”.

Ngan ngồn bơh ală ƀòn lơgar pà gŏ, dilah mìng ntoăt jat gơguh lơh sa mờ ờ tơl bơta tờm niam chài, bơta bơtàu tơnguh rơ̆p gơ gơs ờ pràn. Sơlơ̆u wơl, tŭ niam chài geh ơn tàm tiah anih tờm, lơh sa gơ gơs phan ngui dong kờl rài kis nùs nhơm. Lòt nhơl mpồl bơtiàn, prap gàr cing mồng, sền gàr broă lơh ờs mờng bơh yau ờ mìng lơh geh broă lơh sa lơm nờ gam lơh geh bơta tam klăc mpồl bơtiàn mờ ròng siam bơta gơboh gơbài kơnhăp kơ̆. Hơ̆ kung là gùng lòt mờ sàh Hoà Phú, càr Dăk Lăk dê gam rơwah ai tơngai bơtàu tơnguh pa in. Ồng Đỗ Xuân Hiếu, Phó Củ tịc Anih duh broă Làng bol sàh Hoà Phú, pà gĭt:“Sàh Hoà Phú geh 6 ƀòn làng bol kòn cau Rơđê ơm kis, kung gam prap gàr geh uă bơta kwơ niam chài ờs mờng bơh yau niam ngan. Do ờ mìng là jơtài phan bơna niam chài kwơ màng lơm mờ gam là bơta pràn kwơ màng nàng bơtàu tơnguh lòt nhơl mpồl bơtiàn mờ sền gàr ù tiah niam chài kòn cau Rơđê dê tàm tơngai mut gơrờm bal”.

Tàm ală ƀòn lơgar kòn cau Rơđê càr Dăk Lăk tŭ do, bơta chờ hờp ờ mìng geh đo was mờ priă lơh geh halà wil tơl phan bơna lơm mờ là mờ bơta pơn yờ să tŭ săp ntas mồng, săp ntas cing kung gam mpoong dờng, tŭ niam chài geh kis, geh tàm pơr dờn mờ geh lơh pa pah ngai. Tàm tiah brê bơnơm dờng ơning ơnàng, ală ƀòn lơgar hơ̆ gam ngềt ngơ̆t lơh nền dùl bơta ƀuơn ngan mơya kơnhăp kơ̆: bơtàu tơnguh rơ̆p geh jrô ơnàng làm uă mờ tờm ngan tŭ geh tề lam tài bơh niam chài mờ bơta chờ hờp bơh cau dê ngan là bơta đo was bơta kwơ bơh bơta bơtàu tơnguh.