Àng drim gờñ, nùs nhơm lơh broă lơh sa neh ur ar gal ngan cau tàm ală sươn hìu krơh, hìu glòm gơ dă jòng tàm tiah biăp Đơn Dương, càr Lâm Đồng. Biăp geh pik, lơh niam dồ êt, ơn tàm kơldung jăt sră dan blơi phan; bơkàu geh jun rơhời tus ală tiah lơh gơlik tơrgùm bal. Ồng Khắc Bình, làng bol sàh D’ran, chờ hờp pà gĭt, tam gơl tàm tiah biăp do tus bal mờ broă lơh bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa:

 “Làng bol bơtàu tơngguh lơh sa kung geh đau ngan sơl. Kơnờm geh bơta sền gròi, dong kờl bơh Dà lơgar dê den tàng lơh sa geh bơta bơtàu tơngguh rlau mờ ală tŭ ndai. Lơh gơlik bè blơn sut blơn trong, ală phan biăp, mrĕ ngke…ală bơta chi tam do lơh gơlik jăt gùng dà broă lơh sa sươn sre măy mŏk pa. Tŭ do sơnđờm geh tai broă lơh tam bơkàu. Rài kis tŭ do bơtàu tơngguh rlau mờ lài, rài kis làng bol neh tam gơl loh làng ngan”.

Bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa tàm tiah biăp Đơn Dương geh 4 sàh: Đơn Dương, Ka Đô, Quảng Lập mờ D’ran, càr Lâm Đồng dê, gơ jăt bal kơ̆ mờ gùng dà lơh gơlik ngăc ngar. Tus lồi nam 2025, biăp mờ bơkàu măy mŏk pa geh tus pơgăp 95% bă ù tam phan; priă lơh broă sa sươn sre kờp bal geh rlau 220 tơlak đong dùl lồ dùl nam. Ală sàh do ndrờm neh lơh geh tơl broă jàu ƀòn lơgar pa gơguh uă, lơh krơh lài.

Jăt gùng dà bơtàu tơnguh bal, ală ƀòn jơi bơtiàn dồ êt nă cau ơm kis bơh jŏ tàm ƀòn kung tam gơl mhar ngan sơl. Ồng K’Bril, Lam bồ thôn Kambute, sàh Đơn Dương pà gĭt, bơta tam gơl ờ mìng tàm rơndăp tăp sèng lơh sa mờ gam tơnggŏ tàm tŭ tơngai tam phan mờ bơta kis làng bol dê: “Tŭ do, làng bol neh ngui rơndeh lơ òr dờng nàng tam phan, bơcri priă blơi ală ding tuh dà ngăc ngar, bơta chài tam phan neh ngai sơlơ gơguh uă. Bơh hơ̆, tam gơl niam bè đah broă lơh broă sa kung bè priă lơh geh, rài kis den kơ̆ kơl jăp sơlơ ngai sơlơ gơlòt guh. Thôn Kambute tŭ do là hìu 2 cờñ, 3 cờñ, khà hìu làng bol lòt rơndeh ô tô uă ngan. Bơh hơ̆, muh măt thôn dê đơs is, tàm sàh đơs bal tam gơl là uă ngan, tam gơl pah ngai”.

Tàm bơta rơndăp tăp sèng mpồl lơh broă sră pơ àr gơnoar ătbồ mờ lơh broă gơnoar ătbồ ƀòn lơgar bàr kâp, broă kờp sền nền wơl, lơh geh wơl jơnau kờñ bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa, geh ală sàh tiah Đơn Dương gĭt nền là kơnòl broă tờm kwơmàng. Jăt ồng Trương Quang Kiên, Phó Củ tịc Anih duh broă Làng bol sàh D’ran, ƀòn lơgar pa geh gơ jăt bal mờ lam lơh jăt Jơnau lơh nền tàm pơrjum 57 bè lơh pràn ngui jak chài măy mŏk, tam gơl pa – bơceh lơh mờ tam gơl sồ: “Jơnau lơh nền tàm pơrjum bơh Pơrjum dờng Đảng ƀộ sàh D’ran dê tơngai lơh kơnòl broă bơh nam 2025- 2030 neh pơlam gùng loh ngan. Tàm hơ̆, is ồn là bơ̆t bơtàu ală broă lơh tơrlòng lài nàng bơtàu tơngguh, ngui măy mŏk tàm lơh broă sa sươn sre, tơnggơs ală Mpồl lơh broă bal, jơnum lơh broă bal, lơh ală phan bơna OCOP, bơh hơ̆ hòi tơrgùm ală mpồl lơh sa kă bro bơcri priă lơh hìu măy lơh gơlik phan lơh geh bơh sươn sre, tơngguh uă priă lơh geh ai làng bol in”.

Ai gơ wèt mờ sàh Đơn Dương pa – geh tơmŭt bal bơh ƀòn drà dềt Thạnh Mỹ, sàh Dà Ròn mờ sàh Tu Tra lài do – gơnoar ătbồ ƀòn lơgar neh gĭt nền loh gùng lòt ai tŭ tơngai pơn jăt tai in. Jăt ồng Trần Hùng Dũng, Củ tịc Anih duh broă Làng bol sàh Đơn Dương, càr Lâm Đồng, pà gĭt: “Tơnơ̆ tŭ geh mpồl broă jàu bè bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa tơngai bơh nam 2026- 2030 den sàh geh broă rơndăp lơh loh làng nàng pơn jăt tai tơngguh uă priă lơh geh, bơtàu tơngguh rài kis, ù tiah ƀòn lơgar tiah ơm kis, gàr sùm mờ tơngguh uă bơta niam phan bơna bơ̆t bơtàu, lơh sa, rài kis...Lơh bè lơi geh jơnau kờñ là bơ̆t bơtàu sàh ƀòn lơgar pa pa ngan”.

Bơh tiah broă lơh sa sươn sre Đơn Dương, càr Lâm Đồng pà gŏ, broă lơh bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa gam mŭt tus tŭ tơngai “tơngguh bơta niam”, wèt tus ƀòn lơgar pa ngan, ngăc ngar, lơh gơlik gơ jăt bal mờ drà tăc blơi mờ ală anih lơh gơlik phan. Ală tam gơl niam ngan hơ̆ ờ mìng lơh tam gơl muh măt ƀòn lơgar, tơngguh uă rài kis làng bol, mờ gam pơgồp bơnah lơh geh ngan ngồn ală jơnau kờñ bơtàu tơngguh kơnhăp jŏ mờ Đảng neh gĭt nền.