Tàm Anih tờm Drơng broă sră pơ àr gơnoar atbồ dà lơgar sàh Tây Sơn, càr Gia Lai, anih dờp sră nggal ù tiah sùm gal rlau mờ ală anih lơh sră pơ àr ndai. Làng bol tus lơh tơl bơta sră pơ àr: dan sră dờp, tăc ù tiah, dờp atbồ ngan ngồn, lơh di wơl jơnau tơngĭt... Tàm anih dờp sră nggal tơn, kwang bàng ngui bồ tơngoh jak kòn bơnus lơh gơlik (AI) nàng kờp sền sră pơ àr, tàm pơn drờm jơnau cih, gĭt gŏ ală tơngume gam ờ tơl lài mờ tŭ dờp sră nggal. Tŭ sră nggal jun rê tàm Cơldŭ lơh broă lơh sa, công chức lơh broă ù tiah pơn jat tai ngui AI nàng sền, tơrgùm wơl sră nggal, jòi gĭt jat tàm adat boh lam mờ sền sơwì broă lơh bơsong.

Bơh 3 nhai do, AI ù tiah dùl tŭ bal geh ngui tàm uă cơldŭ lơh broă, uă broă lơh tàm sàh Tây Sơn dê, bơh broă dờp sră nggal, bơsong broă lơh ờs mờng tus broă kờp sền sră pơ àr. Kơnờm bơh hơ̆, bulah pah nhai dờp pơgăp dùl rơbô sră pơ àr gơnoar atbồ, uă ngan geh gơrềng tus ù tiah, mơya càr ờ geh sră nggal lơi lơyài mờ jơnau pơrgon. Ồng Võ Ngọc Thương, chuyên viên gròi sền sră nggal, Anih tờm Drơng broă sră pơ àr gơnoar atbồ dà lơgar sàh Tây Sơn pà gĭt:

"Bơh tŭ lam lơh, tơl cơdŭ lơh broă, mpồl geh gơrềng neh rcang lài AI tờm nàng lơh broă geh cồng nha ngan rlau jơh. AI geh cồng nha ngan, dong càr lơh broă uă ngan, dong kwang bàng dờp sră nggal tơn lơyah tŭ tơngai kơlôi sơnơng. Tŭ sền sơwì sră nggal, AI gam gĭt gŏ ală tơngume kờñ pal bơtơl. Gơwèt mờ kwang bàng gròi sền sră pơ àr gơnoar atbồ, dilah ală sră nggal đah cơldŭ lơh broă ờs mờng ai jơnau yal ơm halà ờ gŏ bơsong, rơ̆p kơnờm AI lơh, sền sơwì wơl. Bơta do tơnguh uă cồng nha bơsong broă lơh”.

Nàng geh phan ngui bồ tơngoh jak kòn bơnus lơh gơlik gam geh kwang bàng sàh Tây Sơn mờ ală tiah ngui tàm càr Gia Lai ngui bè tŭ do, bơh bồ nam 2026, ală kwang bàng Anih tờm Drơng broă sră pơ àr gơnoar atbồ dà lơgar mờ Cơldŭ lơh broă Dan lơh sră ù tiah càr Gia Lai neh kơlôi sơnơng bal mờ lơh geh. Mpồl neh ngui gĭt nđờ rơhiang sră nggal mờng lơh broă bè broă lơh lơh broă, jơnau cih geh gơrềng tus gah ù tiah bal mờ uă sră nggal geh ngan geh rơwah nàng “pơlam tàp” bồ tơngoh jak kòn bơnus lơh gơlik.

Ồng Đặng Hữu Bình, Kwang atbồ Cơldŭ lơh broă Dan lơh sră ù tiah càr Gia Lai pà gĭt, phan ngui do tŭ do neh di pal mờ bơsong broă lơh geh ngan:

 “AI ù tiah tơrgùm bơsong 2 broă dờng: Dùl là sền sơwì bơnah sră nggal di tơl halà ờ hềt tơl. Dơ̆ 2 là bơta adat boh lam bơh sră nggal dê nàng ai ală broă lơh bơsong mhar ngan rlau jơh. Is ồn tàm broă lơh gơnoar atbồ ƀòn lơgar 2 kấp, oh mi kwang bàng lơh broă ù tiah, kwang bàng cơldŭ lơh broă lơh sa kấp sàh, geh cau yau, geh cau pa pa dờp broă lơh, broă sền wă tơl làm nàng ai tơlik gùng dà broă lơh bơsong tơl sră nggal roh tŭ tơngai ngan. Kơnờm AI, tơngai bơsong sră nggal gơmù lơyah uă ngan. Tơnơ̆ tŭ ngui dong broă AI, khà sră nggal lơyài tŭ tơngai pơr gon gơmù uă ngan”.

Ờ mìng lơh sir bơta pràn dong kờl kơnòl lơh broă, mpồl bơceh lơh gam is ồn sền gròi jơnau sồr ndơ̆p ndơr, lơngăp lơngai jơnau yal. Ală jơnau yal bơh phan ngui do dê geh bơsong, ơn prap tàm tiah bơt bơtàu tàm Cơldŭ lơh broă Anih duh broă Làng bol càr Gia Lai dê, bal mờ ală broă lơh sền gàr jơnau yal cau dồ nă să is tàm sră nggal dê. Tus tŭ do, phan ngui bồ tơngoh jak kòn bơnus lơh gơlik AI ù tiah càr Gia Lai dê neh geh sền nền cồng nha lơh broă mờ bơta ndơ̆p ndơr dê.

Càr neh bơyai lơh pơlam tàp, ai phan ngui do tus mờ jơh 135 sàh, sơnah ƀòn mờ neh mhar ngan dong kờl bơsong gĭt nđờ rơbô sră nggal; khà sră nggal lơyài tơngai pơrgon gơmù 1 bơnah 3 mìng tơnơ̆ 3 nhai mut ngui. Bơh cồng nha do, Gia Lai gam pơn jat tai ngui broă lơh ndrờm bè hơ̆ sơl nàng lơh ală phan ngui bồ tơngoh jak kòn bơnus lơh gơlik AI bơsong ală broă lơh geh ngan tàm ală gah ndai. Ồng Lê Dũng Linh, Kwang lam bồ Anih tờm drơng broă sră pơ àr gơnoar atbồ dà lơgar càr Gia Lai, pà gĭt:

“Tơnơ̆ tŭ neh lơh sir AI ù tiah, Chủ tịch Anih duh broă Làng bol càr Gia Lai neh jàu Anih tờm Drơng broă sră pơ àr gơnoar atbồ dà lơgar pơgồp bal mờ ală gah bơt bơtàu ală broă lơh lơh kơnòl broă ndai ndrờm bè hơ̆ sơl. Kờp dŭ Anih tờm rơ̆p lơh dùl cơldŭ lơh broă tă pơgồp jơnau đơs sồ tàm gah lơh sa- mpồl bơtiàn. Do là broă lơh jat tàm ală jơnau yal tơngĭt mờ AI dong đơng lam sồr lơh, geh jơnau lơh nền atbồ tàm gah lơh sa- mpồl bơtiàn”.

Gơwèt mờ AI ù tiah, càr Gia Lai ờ mìng lơh geh dùl phan ngui dong kờl kwang bàng lơm, mờ gam gơ gơs dùl broă lơh pa. Bơh ală kal ke geh ngan, càr rcang lài jòi ală broă lơh pa ai ală broă lơh yau dê, pơgồp bơnah dong gơnoar atbồ 2 kấp mut lơh broă sùm, geh cồng nha mờ drơng broă ai làng bol in niam rlau tai.