Trồ tiah tơngai càl kàl prang Tây Nguyên dê, rơndeh kông nông lơngơh lòt gan gùng lòt ù pơrhê bazan bơh ƀòn tus tàm mìr. Săp ntas măi bơrtoh mờng kwèng bơrlŭ bal mờ jơnau săp ñiŏ hô hơng bơh mpồl năc lòt nhơl tus bơh lơgar Tây dê. Ồng Mercler Olivier, năc lòt nhơl tus bơh lơgar Tây, pà gĭt nùs nhơm ngoh rơngăc tŭ geh bal mờ làng bol lòt tàm mìr: “Niam uă ngan! Bol añ geh sền gĭt, gĭt wă tai bè niam chài, phan sa, rài kis pah ngai bơh tiah do dê”.

Tus mờ ală ƀòn lơgar kòn cau Rơđê tàm càr Dăk Lăk, năc lòt nhơl ală lơgar ờ mìng nàng tus sền, cùp rùp lơm màng nàng sền gĭt wil tơl tàm pơn jat rài kis bơh ƀòn lơgar dê. Mò Mercler Claire, năc lòt  nhơl lơgar Tây, tơngŏ bơta niam ngan is ồn mờ gơnoar broă bơh cau ùr kòn cau Rơđê tàm rài kis ƀòn lơgar. Mò sền gŏ cau ùr kòn cau Rơđê pràn kơl dang ngan; ờ mìng tus bal lơh broă lơh sa lơm, mờ gam là cau lơh tờm hìu bơnhă dê tai: “Cau ùr tàm niam chài kòn cau Rơđê kwơ màng ngan. Bơta do krơi is ngan, ờ geh uă rài niam chài mờ cau ùr kwơ màng ngan bè hơ̆. Añ kơlôi hơ̆ là dùl gơnoar broă niam ai cau ùr in”.

Ală sền gĭt tồn làh ờs bè ờs ngan mơya pờ geh ai năc lòt nhơl ală lơgar in dùl bơta sền gĭt krơi ngan bè rài kis niam chài bơh ală jơi bơtiàn Việt Nam dê- tiah bơta tam klăc bal mpồl bơtiàn, gơnoar bơh hìu bơnhă mờ bơta gĭt gơ̆p bơnĕ bơnài bal mờ ù tiah brê bơnơm kung geh sền gàr bơh uă rơnàng.

Bi Y Tiên Niê Kđăm, cau pơlam lòt nhơl kòn cau Rơđê, neh uă nam tề lam năc lòt nhơl ală lơgar lòt sền gĭt tàm ală ƀòn lơgar tàm Dăk Lăk. Mờ bi, pah dơ̆ lòt ờ mìng là dùl dơ̆ lòt nhơl lơm, mờ là dùl gùng lòt tàm tơrbŏ bal, dong năc lòt nhơl gĭt wă niam chài ƀòn lơgar, ai làng bol den pin dờn mờ rài kis pah ngai bơh he dê. Y Tiên pà gĭt, năc lòt nhơl rơ hời gơ gơs dùl bơnah geh is bơh rài kis dê, lơh geh tai broă lơh sa mơkung yal tơngĭt uă bơta niam chài ờs mờng dùl bă ngan ngồn: “Năc lòt nhơl lơgar ndai tus sền gĭt rài kis ƀòn lơgar, làng bol he dê chờ hờp ngan, pơn yờ să ngan mờ wă rò mờ jơh ală bơta jơh nùs mờ ngai sơlơ pin dờn rlau tai”.

Hìu bơnhă bi H’Đor Ênuôl, ơm tàm ƀòn Chuah, sàh Krông Ana, càr Dăk Lăk tŭ do neh mờng ngan mờ broă wă năc lòt nhơl lơgar ndai tàm hìu rơng yau, 4 rơnàng ơm kis bal. Rài kis geh năc lòt nhơl kung gam bè ờs ngan sơl. Bi H’ Đor kung gam tàñ ồi kòn cau, kung gam mă kòn dềt jat ală mpồl năc lòt tàm mìr bal mờ pơ ùr tàm ală rơndeh kông nông mờng kwèng. Bơh ală dơ̆ wă rò năc, bi H’ Đor sền gŏ là, năc lòt nhơl lơgar ndai tus uă ngan là nàng sền gĭt bơta ngan, den tàng mìng kis ngan mờ lơh ngan lơm: “Bơh sơn rờp añ kơlôi wă năc lơgar ndai rơ̆p kal ke, mơya bơh bàr pe dơ̆ den añ gŏ ƀuơn ngan lơm, kis ngan, lơh ngan nàng năc lòt nhơl in sền gĭt bơta ngan ngồn tàm rài kis mờ lơh broă sa bơh he dê. Hời rơ hời là he pin dờn tơm bơh bơr mờ năc gơ dê”.

Lòt nhơl mpồl bơtiàn tàm ală ƀòn lơgar Dăk Lăk gam wèt tus bơta ờs mờng mờ bơt bơtàu ală anih lơh bal kơnhăp kơ̆. Tàm ƀòn Buôn Tuôr (sàh Hòa Phú), ùr bơklau H’Belly Êban neh lơh hìu rơng ờs mờng nàng ngui tàm rài kis, mơkung lơh homsestay wă năc. Nàng tơm bơh bơr geh cồng nha mờ năc lòt nhơl ală lơgar, bi rcang bơsram dà Mỹ, dà Tây. Jat bi H’Belly, lòt nhơl mpồl bơtiàn là jơh ƀòn lơgar lơh bal, tam pà bal mờ dờp bơta kwơ bal. Lòt nhơl mpồl bơtiàn wèt tus mut gơ rờm bal ală lơgar, rơ̆p dong làng bol sền gàr niam bơhiàn niam chài, ală bơta kwơ niam bơnĕ bơh jơi bơtiàn he dê:“Lơh lòt nhơl mpồl bơtiàn den ƀòn lơgar pal tàm tơrbŏ bal niam rlau tai, lơh broă ờs mờng rlau tai. Mơya kwơ màng ngan rlau jơh kung gam là tơl hìu bơnhă, tơl ƀòn lơgar pal sền gàr ală bơta kwơ niam chài ờs mờng. Tài bơh năc lòt nhơl tus ờ mìng nàng ơm mờ sa sào lơm mờ nàng sền gĭt niam chài mờ iăt ală jơnau yal bơh ƀòn lơgar dê”.

Ồng Trần Hồng Tiến, Kwang lam bồ Sờh Niam chài, Tàp pràn să jan mờ Lòt nhơl càr Dăk Lăk pà gĭt, lòt nhơl mpồl bơtiàn là gùng lòt di pal, pờ geh gùng lòt bơtàu tơnguh lơh sa pa, mơkung pơgồp bơnah sền gàr bơhiàn niam chài mờ đơs nền gơnoar cau tờm bơh làng bol, mpồl bơtiàn dê tàm gùng lòt mut gơrờm bal:“Bol añ rơ̆p ngui jơh ală ù tiah phan lời wơl, bal mờ bơta bơcri priă bơh Dà lơgar mờ ală broă lơh jơnau kờñ Dà lơgar dê nàng dong kờl làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau ngui niam, sền gàr ală bơta kwơ niam chài pơgồp bal mờ bơtàu tơnguh lòt nhơl mpồl bơtiàn”.

Bơh rơndeh kông nông lòt tàm mìr, bơh dơ̆ sa piang mờ nha bùm blàng mờ blơn bơtang, tus ală jơnau yal kềng gah bơrnơ̆, kềng gah kơlik hìu rơng, ală mang sền gĭt săp ntas cing mồng, lòt nhơl mpồl bơtiàn tàm Dăk Lăk cèng jat bal bơhiàn niam chài, bơta pơn yờ să mờ rài kis bơh he dê nàng tàm tơrbŏ bal mờ bơyô ală lơgar dê.